فهرست کتاب


گزیده حلیة المتقین

علامه محمد باقر مجلسی رحمة الله علیه

فضیلت و آداب خلال دندان

از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است: جبرئیل (علیه السلام) برای حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) مسواک و خلال و حجامت را آورد. و فرمود: خلال، بن دندان را به اصلاح می آورد و روزی را زیاد می کند. حضرت امام موسی (علیه السلام) فرمود: خلال مکنید به چوب گل و به چوب درخت انار که هر دو رگ خوره را به حرکت می آورند. حضرت صادق (علیه السلام) فرمود: هر که به نی خلال کند تا شش روز حاجتش بر آورده نشود. و فرمود: حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) به هر چه می یافتند خلال می کردند غیر از برگ درخت خرما و نی.
از حضرت امیر نقل است: خلال کردن به چوب گز مورث فقر و بی چیزی است. در حدیث دیگر فرمود: حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) امر می کرد ما را که چون خلال کنیم، آب نخوریم تا سه نوبت مضمضه کنیم و دهان را به آب بشوییم. از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) نقل است: حق میهمان آن است که خلال برای او مهیا کنی. و فرمود: خلال کنید که ملائکه هیچ چیز را دشمن نمی دارند مانند آن که ببینند در دندان بنده طعامی است.
در احادیث معتبر وارد شده است که اندرون و بیرون دهان را بعد از طعام به سعد و اشنان بشویید.

فضیلت آب

در احادیث معتبر وارد شده است که بهترین آشامیدنی های دنیا و آخرت آب است. از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است: هرکه محفوظ و خوشنود باشد از آب دنیا، خدا او را در آخرت خوشنود گرداند از آشامیدنی های بهشت. و شخصی از آن حضرت پرسید که آب چه مزه ای دارد؟ فرمود: مزه زندگانی. حق تعالی می فرماید: از آب آفریده ایم هر صاحب حیاتی را. آیا کافران ایمان نمی آورند به خدا؟!.
از حضرت امیر (علیه السلام) در تفسیر آیه کریمه ثم لتسئلن یومئذ عن النعیم نقل است: مراد از آن نعمت ها، رطب و آب سرد است. از همان حضرت نقل است: آب زمزم بهترین آب ها است و بدترین آب بر روی زمین آبی است که در برهوت است در بلاد یمن که ارواح کافران در شب آن جا وارد می شوند و معذب می باشند. در حدیث دیگر فرمود: آب زمزم دوا است از برای هر دردی که از برای آن بخورند. از حضرت صادق (علیه السلام) نهی وارد شده است از خوردن تگرگ. در روایت دیگر وارد شده است که خوردن تگرگ برای دندان نافع است. مصادف روایت کرده است که شخصی از یاران ما، در مکه بیمار شد تا آن که به حال مرگ افتاد. به خدمت حضرت صادق (علیه السلام) رفتم. فرمود: اگر من به جای شما بودم، از آب ناودان کعبه به او می خورانیدم. ما طلب کردیم نزد هیچ کسی نیافتیم. ناگاه ابری بلند شد و رعد و برق ظاهر شد و باران آمد. قدحی گرفتیم و از آب ناودان پر کردم و برای بیمار آوردم و از آن آب آشامید و در همان ساعت شفا یافت. از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است: هر طفلی را که از آب فرات در کامش بریزند، دوست ما اهل بیت خواهد شد. و فرمود: پیوسته دو ناودان از آب بهشت در آن می ریزد.
از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است که آب سرد حرارت را فرو می نشاند و صفرا را ساکن می کند و طعام را در معده می گدازد و تب را زایل می کند و فرمود: آب جوشانیده برای همه دردی نافع است و به هیچ جهت ضرر ندارد. حضرت امام موسی (علیه السلام) فرمود: خوردن آب سرد لذتش بیش تر است.
حضرت امام رضا (علیه السلام) فرمود: آب جوشانیده که هفت مرتبه بجوشد و از ظرفی به ظرف دیگر بگردانند، تب را زایل می کند و ساق و قدم را نیرو می بخشد.

آداب آب خوردن

از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) است: هر بنده ای که آب بخورد و حضرت امام حسین (علیه السلام) و اهل بیت او را یاد کند و لعنت کند کشندگان آن حضرت را، حق تعالی صدهزار حسنه برای او بنویسد و صدهزار گناه از او بیندازد و صد هزار درجه برای او بلند کند و چنان باشد که صد هزار بنده آزاد کرده باشد و حق تعالی در قیامت او را خوشحال و مطمئن خاطر، محشور گرداند و اگر به این نحو بگوید، خوب است: صلوات الله علی الحسین و اهل بیته و اصحابه، و لعنةالله علی قتلةالحسین و اعدائه.
در حدیث صحیح از آن حضرت نقل است: گاه شخصی یک شربت آب می خورد و خدا او را به همان آب خوردن به بهشت می برد، به این که آب بخورد و هنوز خواهش داشته باشد و از لب بردارد و حمد خدا بگوید. سپس باز بخورد و هنوز سیر نشده از لب باز گیرد و حمد خدا بگوید و باز بخورد. حق تعالی به سبب این، بهشت را بر او واجب گرداند. در حدیث معتبر دیگر از آن حضرت است که حضرت رسول (صلی الله علیه و آله وسلم) چون آب می خوردند، این دعا می خواندند: الحمدلله الذی سقانا عذبا زلالا و لم یسقنا ملحا أجابا و لم تؤ آخذ بذنوبنا.
در روایت دیگر از آن حضرت نقل است که هرگاه کسی پیش از آب خوردن بسم الله بگوید و دمی بخورد و الحمدلله بگوید و باز بسم الله بگوید و دمی بخورد و الحمدلله بگوید و باز بسم الله بگوید و بخورد و پس از خوردن الحمد لله بگوید، مادام که آن آب در شکم او باشد، تسبیح خدا گوید و ثوابش از برای او باشد. در حدیث دیگر فرمود: هر گاه خواهی در شب آب بخوری، ظرف را بردار و حرکت بده و بگو: یا ماء، ماء زمزم و ماء فرات یقرانک السلام.
مشهور میان علما آن است که آب ایستاده خوردن مکروه است و سنت است که به سه نفس خورده شود و احادیث بسیار وارد شده است که آب ایستاده خوردن خوب است و آب به یک نفس خوردن خوب است و بهتر آن است که به سه نفس خورده شود و در روز ایستاده بخورد و در شب نشسته؛ چنان که از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) منقول است: آب ایستاده خوردن باعث غلبه زرداب و صفرا می شود.
از حضرت امیر (علیه السلام) نقل است: آب ایستاده مخورید که باعث دردی می شود که دوا نداشته باشد، مگر آن که خدا عافیت دهد. در حدیث صحیح از حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) نقل است: ایستاده آب مخور و بر دور هیچ قبر مگرد و در آب ایستاده بول مکن. پس هرکه چنین کند و بلایی به او رسد، ملامت نکند مگر خود را. ابن بابویه (رحمةالله) گفته است که مراد از این احادیث آب خوردن شب است. به دو سند از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است که آب را به سه نفس خوردن، بهتر است از خوردن به یک نفس، ولی در حدیث دیگر آمده است که شخصی به خدمت آن حضرت عرض کرد: اگر کسی دم از آب بر ندارد تا سیراب شود، چون است؟ حضرت فرمود: مگر لذت هست در غیر این؟! گفت: مردم می گویند که این شیوه آب خوردن شتر است. حضرت فرمود: شیوه شتر آن است که در وقت آشامیدن نام خدا نبرد.
از حضرت صادق (علیه السلام) نقل است: دمیدن در آب وقتی مکروه است که دیگری حاضر باشد که خواهد از آن آب بخورد که مبادا او را خوش نباشد. در حدیث دیگر از آن حضرت نهی وارد شده است از آب خوردن به دست چپ و فرمود: آب را بمکید و کم کم بخورید و دهان را پر مکنید.