فهرست کتاب


مکیال المکارم (در فوائد دعا برای حضرت قائم (علیه السلام) / جلد اول

سید محمد تقی موسوی اصفهانی‏ سید مهدی حائری قزوینی‏

73 - دعا در عصر غیبت بهتر از زمان ظهور امام زمان (علیه السلام) است.

دلیل بر این معنی روایتی است که در اصول کافی و غیر آن از عمار ساباطی آمده که گفت: به حضرت ابی عبد الله صادق (علیه السلام) عرضه داشتم: کدام یک بهتر است، عبادت پنهانی با امام پنهان شده شما در دولت باطل، یا عبادت در دوران ظهور حق و دولت آن با امام آشکار از شما؟ فرمود: ای عمار! به خدا! که صدقه در سر از صدقه آشکارا بهتر است. همین طور به خدا قسم! عبادت شما در پنهانی با امام پنهانشان در زمان دولت باطل و با ترس از دشمنانتان و یا صلح با او، بهتر است از کسی که خدای - عزوجل - را در زمان ظهور حق با امام بر حق ظاهر در دولت حق عبادت نماید. و عبادت توام با ترس از دولت باطل همچون عبادت و امنیت در دولت حق نیست.
و بدانید که هرکس از شما در این زمان نماز واجب خود را در وقتش به جماعت و به طور کامل بجای آورد و از دشمنش کتمان نماید، خداوند ثواب پنجاه نماز واجب به جماعت و به طور کامل بجای آورد و از دشمنش کتمان نماید، خداوند ثواب پنجاه نماز واجب به جماعت گزارده شده را برای او بنویسد. و هرکس از شما که در این زمان نماز واجبش را فرادی و در وقت خود به طور کامل و درست ادا نماید، خداوند - عزوجل - ثواب بیست و پنج نماز واجب فرادی برای وی بنویسد. و هر کدام از شما که یک نافله را در وقتش به طور کامل بجای آورد، خداوند برایش ثواب ده نماز نافله بنویسد. و هرکس از شما کار نیکی انجام دهد، خدای - عزوجل - چند برابر خواهد ساخت، به شرط این که حسن عمل داشته باشد و نسبت به دین و امام و جان خود تقیه را به کار بندد و زبانش را حفظ کند، همانا خدای - عزوجل - کریم است.
عرضه داشتم: فدایت شوم، به خدای قسم! مرا بر عمل تشویق فرمودی و برانگیختی، ولی دوست دارم بدانم چگونه است که ما اعمالمان از اعمال اصحاب امامی که ظاهر باشد در دولت حق بهتر است و حال آن که همه یک دین داریم؟ فرمود: شما در گرویدن به دین خدای - عزوجل - و به نماز و روزه و حج، و به هر کار نیکی و دانشی، و به عبادت خدای - عز ذکره - پنهانی از ترس دشمنتان از آنان پیشی گرفته اید، با امام پنهان شده خود و مطیع او هستید، و مانند او صبر می کنید، و به انتظار دولت حق به سر می برید، در حالی که بر امامتان و بر جانتان از زمامداران ستمگر می ترسید، حق امامتان و حقوق خودتان را در دست ستمگران می بینید که از دست شما گرفته، و به کشت دنیا و کسب معاش وادارتان نموده اند، با وجود صبر شما نسبت به دین و عبادتتان و اطاعت امامتان و ترس از دشمنتان، پس برای این جهات است که خداوند - عزوجل - ثواب اعمالتان را چند برابر قرار داده است که گوارایتان باد.
عرض کردم: قربانت گردم، بنابراین آرزو نکنیم (به نظر شما) این که از اصحاب قائم باشیم و حق آشکار گردد، با این حال که ما امروز در زمان امامت و با اطاعت شما ثواب اعمالمان بهتر از اصحاب حق و عدل می باشد؟ فرمود: سبحان الله! آیا دوست نمی دارید که خداوند تبارک و تعالی حق و عدل را در بلاد ظاهر کند، و خداوند وحدت کلمه پدید آورد، خداوند بین دل های مختلف و پراکنده الفت دهد، و خدای - عزوجل - در زمینش معصیت نشود، و حدودش در خلقش اجرا گردد، و خداوند حق را به اهلش بازگرداند؟ پس حق آشکار شود تا هیچ قسمتی از حق از ترس احدی از خلق مخفی نماند، به خدا قسم! ای عمار! هیچ کس از شما در این حال که شما دارید نمیرد مگر این که نزد خداوند از بسیاری از شهدای بدر و احد بهتر باشد پس شما را مژده باد**کافی: 1/333.
***.
می گویم: بدین جهت تمام این حدیث را آوردیم که بر فواید بسیار و امور مهمی مشتمل است. و وجه دلالت فرموده امام (علیه السلام) است که: همین طور به خدا قسم! عبادت شما در پنهانی... . زیرا که دعا از بهترین و مهم ترین عبادت ها است**کلینی در اصول کافی: 2/466، باب فضیلت دعا و تأکید بر آن، به سند صحیحی از زراره از حضرت ابوجعفر باقر (علیه السلام) آورده که فرمود: خدای - عزوجل - می فرماید: ان الذین یستکبرون عن عبادتی سیدخلون جهنم داخرین ؛ همانا آنان که از پرستش من سر برافرازند، زود است که با سرافکندگی داخل جهنم شوند. فرمود: (منظور از پرستش) دعاست و بهترین عبادت دعا است. عرض کردم: کلمه اواه در فرموده خداوند ان ابراهیم لاواه علیم ، معنایش چیست؟ فرمود: اواه یعنی بسیار دعا کننده. (مؤلف)***.
به خصوص دعا در حق صاحب الزمان -عجل الله فرجه الشریف - چنان که برای دقت کنندگان در قسمت های مختلف این کتاب معلوم می گردد.

74- دعای فرشتگان در حق او

و دلیل بر این معنی روایاتی است، از جمله:
در اصول کافی به سند خود از حضرت ابی جعفر باقر (علیه السلام) آورده که فرمود: نزدیک ترین دعایی که زود به اجابت برسد دعای برادر دینی برای برادر خویش در غیاب او است، این که با دعا برای برادرش آغاز کند، پس فرشته ای که موکل بر او است بگوید: آمین و برای تو دو چندان آن باشد**کافی: 2/507.
***.
و در همان کتاب از علی بن ابراهیم از پدرش آورده که گفت: عبدالله بن جندب را در موقف عرفات دیدم، پس وقوفی بهتر از آن وقوف ندیده ام، پیوسته دست هایش را به سوی آسمان بلند کرده، و اشک هایش بر گونه هایش روان بود، تا به زمین می رسید، پس از آن که مردم (از عرفات) بازگشتند، به او گفتم: ای ابو محمد! وقوفی بهتر از وقوف تو ندیدم؟ گفت: به خدا سوگند! جز برای برادرانم دعا نکردم، بدین جهت که حضرت ابوالحسن موسی بن جعفر (علیه السلام) خبرم داد که هرکس برای برادر (دینی)اش در غیاب او دعا کند از سوی عرش ندا می شود که: و برای تو صد هزار برابر آن باشد، پس من خوش نداشتم که صد هزار دعای مستجاب را برای یک دعایی که ندانم مستجاب می شود یا نه رها سازم**کافی: 2/508.
***.
و نیز از حضرت سید الساجدین (علیه السلام) به سند صحیحی آورده که فرمود: همانا فرشتگان اگر بشنوند که مؤمن برای برادر مؤمنش در غیاب او دعا می کند یا به خوبی یادش می نماید، گویند: خوب برادری هستی برای برادرت، برایش به نیکی دعا می کنی در حالی که از تو غایب است، و از او به خوبی یاد می آوری، خدای - عزوجل - دو برابر آنچه برایش خواستی به تو عنایت فرماید، و دو چندان که او را به نیکی یاد کردی بر تو ثنا گوید...**کافی: 2/508.
***.
و در وسائل از محمد بن الحسن طوسی رحمةالله آورده که در امالی به سند خود از حضرت ابی عبدالله صادق (علیه السلام) روایت کرده که فرمود: چهار طایفه اند که دعایی از آنان رد نمی شود: امام عادل درباره دعیتش و برادر دینی برای برادر خود در غیاب وی، خداوند فرشته ای را موکل گرداند که به او بگوید: و برای تو است مثل آنچه برای برادرت دعا کردی، و دعای پدر برای فرزندش، و دعای مظلوم. خداوند - عزوجل - می فرماید: به عزت و جلالم قسم حتماً برای تو انتقام می گیرم هر چند که پس از مدتی باشد**وسائل الشیعه: 4/1147.
***.
می گویم: این اثر دعا در غیاب برادر ایمانی است. پس اثر دعا در غیاب مولایمان صاحب الزمان (علیه السلام) که معرفتش از ارکان ایمان است، چگونه می باشد؟ از خداوند توفیق انجام آن را در هر آن خواهانیم.

75- دعای حضرت سجاد (علیه السلام) برای دعاکنندگان

این دعا بر فواید متعدد و آثار چندی مشتمل است:
اول: دعا و طلب صلوات بر آنان از سوی خدای - عزوجل - در هر صبح و شام.
دوم: سلام بر آنان از سوی خدای تعالی.
سوم: جمع شدن امر آنان بر تقوی.
چهارم: اصلاح و سامان دادن به امور و شؤون آنان.
پنجم: پذیرفتن توبه آنان و آمرزش گناهان ایشان.
ششم: اسکان دادن آنان در بهشت، در مجاورت امامان بر حق (علیه السلام).
دلیل بر این امور گفتار امام سجاد (علیه السلام) در دعای روز عرفه است که پس از دعا کردن درباره مولایمان صاحب الزمان- عجل الله فرجه الشریف - چنین دعا کرده است:
اللهم وصل علی اولیائهم، المعترفین بمقامهم، المتبعین منهجهم، المقنفین آثار هم، المستمسکین بعروتهم، امتمسکین بولایتهم، الموتمین بامامتهم، المسلمین لامرهم، المجتهدین فی طاعتهم، المنتظرین ایامهم، المادین الیهم اعینهم، الصلوات المبارکات الزکیات النامیات الغادیات الرایحات، و سلم علیهم وعلی الرواحهم و اجمع علی التقوی امرهم، و اصلح لهم شانهم و تب علیهم اغنیک انت التواب الرحیم. و خیز الغافرین، و اجعلنا معهم فی دارالسلام، برحمتک یا ارحم الراحمین. ؛ بارالها! درود و صلوات فرست بر دوستان آنان که مقامشان را اعتراف دارند، و از روش ایشان تبعیت نمایند، و از آثارشان پیروی کنند، و به آنان دست یازند، و به ولایتشان تمسک جویند، و به امامتشان اقتدا کنند، و تسلیم امرشان باشند، و در اطاعتشان کوشش نمایند، و منتظر روزگار حکومتشان باشند، و دیده ها به سوی ایشان بدوزند، صلوات های مبارک پاکیزه نمو کننده در هر صبح و شام، بر آنان و ارواح ایشان سلام فرست، و امرشان را بر تقوی جمع گردان، و وضعشان را به سامان برسان، و توبه ایشان را بپذیر و مهربان، و بهترین آمرزندگان، و ما را در دارالسلام (سرای سلامت بهشت) با آنان قرار ده، به رحمت خودت ای مهربان ترین مهربانان.
می گویم: وجه دلالت این دعا بر مقصود ما این که: بدون شبهه دعای آن حضرت (علیه السلام) مستجاب است، و به شش دعا که به آن ها اشاره کردیم، برای مؤمنانی که ده صفت داشته باشند دعا کرده است و هرگاه مؤمن با شرایطی که در آخر این بخش خواهد آمد، برای تعجیل فرج مولایش دعا کند از مصادیق یاد شدگان در این دعا می شود، و این دعا درباره اش به اجابت می رسد.
در این جا لازم است برای توضیح مقصود، سه مطلب بیان شود:
اول: شرح دعاهای یاد شده، که می گویم: شاید منظور از صلوات، رحمت باشد، چنان که یکی از تفسیرهای روایت شده در این کلمه است.
و ممکن است که مراد ثناگویی خداوند بر بنده در ملأاعلی باشد، چنان که در مورد کسانی مباهات کردن خداوند به فرشتگان رسیده است. و منظور از صلوات های مبارک، بسیاری منافع و آثار دنیوی، و پاکیزه: خالی بودن از شائبه خشم و عقوبت الهی. و نمو کننده: افزون شدن و چند برابر گشتن آثار و نتایج اخروی آن ها است. و منظور از جمع شدن امر آنان بر تقوی، این است که: تمام کارهایشان موافق با تقوی و خالی از آمیختگی با هوی و هوس باشد، که عملی برخلاف دستورات خداوند تعالی از آنان سرنزند. و احتمال می رود که منظور هماهنگی آنان و جمع شدنشان بر کلمه تقوی باشد، ولی احتمال اول اظهر است. و سامان دادن وضع آنان: یعنی اصلاح امور دنیوی ایشان.
دوم: شرح صفات ده گانه یاد شده، به طوری که از کلمات عترت پاک پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) استفاده می شود، پس می گویم:
صفت اول: اعتقاد به شؤونی است که خداوند آنها را به امامان معصوم (علیه السلام) اختصاص داده است. این اعتقاد به طور اجمال باشد یا تفصیل، و به این صفت اشاره فرمود با عبارت: المعترفین بمقامهم که مقامشان را اعتراف دارند.
صفت دوم: پیروی کردن از آنان در مقابلشان و دینداری نمودن به آنچه ایشان دینداری کرده اند، و همین است مراد از: المتبعین منهجهم؛ از روش ایشان تبعیت نمایند.
صفت سوم: اقتدا کردن به آنان در آداب و افعالی که از ایشان صادر شده، در هر جنبه از جوانب زندگی که امام (علیه السلام) به همین اشاره فرموده: المقتقین آثارهم؛ از آثارشان پیروی کنند.
صفت چهارم: این که دست آویز خود را همان چیزی قرار دهند که آنان برای او پسندیده اند، و این امر با عمل کردن مطابق امر و نهیی که از آنان (علیه السلام) رسیده حاصل می گردد، و از همین معنی است که تعبیر آمد: المستمسکین بعروتهم؛ و به آنان دست یازند.
صفت پنجم: در مهمات و رویدادها توسل و تمسک به ریسمان ولایت ایشان. و امام سجاد (علیه السلام) به آن چنین اشاره کرده: المتمسکین بولایتهم؛ و به ولایتشان تمسک جویند.
صفت ششم: این که فقط آنان (علیه السلام) را امام بداند، و مانند زیدیه و پیروانشان دیگری را امام نداند.
صفت هفتم: تسلیم بودن نسبت به امر ایشان. در اصول کافی به سند صحیحی از عبدالله کاهلی آمده که گفت: حضرت ابوعبدالله صادق (علیه السلام) فرمود: اگر مردمی خدای یکتای بی شریک را عبادت کرده، و نماز را بپای داشته و زکات را عطا کرده و حج خانه خدا را بجای آورده، و ماه رمضان را روزه گرفته باشند، سپس به کاری که خداوند یا رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) انجام داده اند بگویند: چرا برخلاف این نکرد؟ یا این را در دل احساس کنند، به همین امر مشرک باشند، سپس این آیه را تلاوت کرد:فلا وربم یومنون حتی یحکموک فیما شجر بینهم ثم لا یجدوا فی انفسهم حرجا مما قضیت و یسلموا تسلیما**سوره نساء، آیه 65.***؛ پس نه، به پروردگارت سوگند! ایمان نیاورند تا این که تو را در اختلافاتی که بین آنان پیش آید حاکم سازند، سپس در دلهای خویش از آنچه حکم فرموده ای چیزی از ناراحتی اندیشه نباشد و به طور کامل تسلیم شوند. سپس حضرت صادق (علیه السلام) فرمود: بر شما باد به تسلیم**کافی: 1/390.***.
و نیز به سند صحیحی از آن حضرت است که فرمود: مردم سه تکلیف دارند: شناختن امامان، و تسلیم بودن نسبت به آنچه از آنان رسیده و ارجاع نمودن اختلافات به آنان**کافی: 1/390.***.
صفت هشتم: به کار بردن کوشش تمام در اطاعت ایشان. و به همین اشاره فرموده: المجتهدین فی طاعتهم؛ و در اطاعتشان کوشش نمایند.
صفت نهم: انتظار ظهور دولت ایشان. چنان که فرمود: امنتظرین ایامهم و منتظر روزگار حکومتشان باشند، و روایاتی که در این باره آمده در بخش هشتم کتاب ذکر خواهیم کرد.
صفت دهم: این که امام خودش را در پیش چشمش بداند، و خودش را در حضور امام ببیند که در تمام احوال و اشغال امام (علیه السلام) او را می بیند و صدایش را می شنود به طوری که از نظر او پنهان نمی باشد، و اگر پرده از روی دیده اش برداشته می شد امام (علیه السلام) را مشاهده می نمود، و در این هنگام در رعایت ادب و احترام نسبت به ساحت مقدس امام که جدیت را خواهد داشت. و این است معنی فرموده امام سجاد (علیه السلام):المادین الیهم اعینهم؛ دیده ها به سوی ایشان بدوزند. و بر آنچه گفتیم روایات بسیاری دلالت دارد، از جمله:
در خرایج از ابو بصیر است که گفت: با حضرت ابوجعفر باقر (علیه السلام) داخل مسجد شدم در حالی که مردم آمد و شد می کردند. پس آن حضرت به من فرمود: از مردم بپرس آیا مرا می بینند؟ هرکس را دیدم پرسیدم: آیا ابو جعفر (علیه السلام) را ندیدی؟ می گفت خیر. و حال آن که آن حضرت همانجا ایستاده بود، تا این که ابوهارون مکفوف (نابینا) آمد، فرمود: از این بپرس.
پس به او گفتم ابو جعفر را ندیدی؟ گفت: مگر نه همین است که ایستاده؟ گفتم: از کجا دانستی؟ گفت: چگونه ندانم و حال آن که او نوری درخشان است. گوید: و شنیدم که آن حضرت به مردی از اهل آفریقا می فرمود: حال راشد چگونه است؟ گفت: او را زنده و نیکو عقیده ترک گفتم که سلامت می رسانید. حضرت فرمود: خدایش رحمت کند. عرضه داشت: او مرد؟ فرمود: آری. عرض کرد: چه موقع؟ فرمود: دو روز پس از بیرون آمدن تو. گفت: به خدا سوگند بیماری نداشت و علتی در او نبود، و کسی از مرض یا علتی می میرد. من پرسیدم: آن کرد که بود؟ فرمود: مردی از پیروان ما بود که ما را دوست داشت. سپس فرمود: اگر چنین بدانید که برای ما با شما دیدگانی بینا و گوش هایی شنوا نیست بد نظر داشته اید، به خدا سوگند! که چیزی از کارهای شما بر ما پوشیده نیست. و خودتان را به کارهای خوب عادت دهید و از اهل خیر باشید تا به آن شناخته شوید، که من این را به فرزندان و شیعیانم سفارش می کنم**الخرایج: 92.***.
می گویم: قسمتی از دلایل این مطلب را در مکرمت چهل ششم آوردیم.
سوم: در بیان مترتب بودن این فواید بر دعا برای تعجیل فرج آن حضرت (علیه السلام) که می گویم: بدون شک دعا کننده برای مولایمان صاحب الزمان و تعجیل فرج آن بزرگوار، مصداق عناوین مذکوره خواهد بود، در صورتی که ملازم تقوی هم باشد و نفس خود را از هوی پرستی حفظ نماید، و آن را از موجبات بدبختی و فریبندگی های دنیوی دور سازد، که خواهد آمد اینکه تمام فوایدی که در این کتاب آورده شده، شرط کمال آن ها تقوی و تهذیب نفس است. پس هرگاه دعا کننده چنین بود به آنچه بیان گشت نایل می آید. زیرا که دعا: دوستی کردن با امامان بر حق است، و اعتراف به مقام ایشان، و پیروی از شیوه آنان، و تبعیت از آثارشان، و دست یازیدن به آنان، و تمسک جستن به ولایتشان، و اقتدا کردن به امامتشان، و تسلیم بودن به امرشان، و کوشش در اطاعتشان می باشد، و نیز نشانه انتظار روزگار حکومت آن بزرگان است. که تمام این امور با اندک تأملی برای دوستان این خاندان معلوم می گردد.