فهرست کتاب


مکیال المکارم (در فوائد دعا برای حضرت قائم (علیه السلام) / جلد اول

سید محمد تقی موسوی اصفهانی‏ سید مهدی حائری قزوینی‏

59 - ثواب خیر خواهی مؤمن

شایسته است ابتدا قسمتی از روایات را که در این باره رسیده ذکر کنیم، سپس حصول خیر خواهی را با دعا برای تعجیل فرج مولایمان صاحب الزمان (علیه السلام) بیان نماییم.
در اصول کافی به سند صحیحی از حضرت ابی عبد الله صادق (علیه السلام) آمده که فرمود: بر مؤمن واجب است که در حضور و غیاب، خیر خواه مؤمن باشد**کافی: 2/206.***.
و به سند موثقی از حضرت ابی عبدالله صادق (علیه السلام) است که فرمود: رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) فرمودند: عظیم ترین مردم از لحاظ منزلت نزد خداوند در روز قیامت کسی است که برای نصیحت و خیر خواهی آفریدگان در زمین بیشتر تلاش نماید**کافی: 2/206.***.
و به سند خود از حضرت ابی عبد الله صادق (علیه السلام) آورده که فرمود: بر شما باد که برای رضای خدا به خیر خواهی در خلق او بپردازید، که به عملی بهتر از آن او را ملاقات نکنی**کافی: 2/206.***.
اکنون می گویم: یکی از شارحین گفته: نصیحت ( خیر خواهی) عمل یا سخنی است که به منظور خیر رسانیدن به منصوح ( کسی که خیر او خاسته شده) انجام گیرد. علامه مجلسی نیز در مرآة العقول همین را گفته است. سپس مجلسی فرموده: منظور از نصیحت و خیر خواهی مؤمن برای مؤمن، ارشاد و راهنمایی او به مصالح دین و دنیایش می باشد، و آموختن به او ، در صورتی که جاهل باشد و آگاه ساختن او، در صورتی که غافل باشد، و دفاع از او و آبرویش در صورتی که ضعیف باشد، و احترام او در کوچکی و بزرگی اش، و ترک حسد و فریب دادنش، و دفع ضرر از او و جلب منفعت به سوی او، و هرگاه نصیحتش را نپذیرد آن قدر با او مدارا کند تا قبول نصیحت نماید، و اگر مربوط به امر دین باشد، از راه امر به معروف و نهی از منکر وارد شود.
وی گفته: و می توان خیر خواهی برای رسول خدا و امامان (علیه السلام) را نیز از همین قبیل بدانیم، زیرا که ایشان افضل مؤمنین می باشند.
و در شرح فرموده: امام (علیه السلام) که: در حضور و غیاب...، گفته: یعنی در وقت حضور او همان گونه که گفته شد رفتار کند، و در غیابش به وسیله نامه و پیغام و حفظ آبرو، و دفع غیبت، و خلاصه حفظ تمام منافع برای او، دفع مفاسد از او هر طور که باشد.
بدین جهت همه گفتارش را نقل کردم که مؤید مطالبی است که ان شاء الله تعالی خواهد آمد. و از تمام مطالب گذشته برای عارف سالک روشن گردید که دعای خیر برای مؤمن از مصادیق بارز نصیحت و خیر خواهی است، چه در حضور و چه در غیاب او، که به وسیله دعا ناراحتی ها برطرف می شود و منفعت جلب می گردد، و دعا گرامیداشت و احسان نسبت به کسی است که برای او دعا شده است.
اکنون که این مطلب را دانستی، می گویم: درخواست تعجیل فرج و ظهور برای مولایمان صاحب الزمان (علیه السلام) اخلاص و خیر خواهی برای بهترین مؤمنین و نیز برای همه آن ها است، زیرا که:
اولا: امام (علیه السلام) بهترین مؤمنین می باشد، و دعا در حق او، درخواست خیر برای آن حضرت است، که دعا سخنی است که به منظور خیر خواهی گفته شده باشد.
ثانیا: قبلا گفتیم که فرج و خوشحالی و نصرت و پیروزی برای عموم مؤمنین و دفع بلاها و بیماری ها و هموم و غموم آن ها به برکت ظهور آن حضرت حاصل می گردد. بنابراین درخواست ظهور آن جناب از خدای تعالی نصیحت و خیر خواهی برای تمامی آن ها است.

60 - حضور فرشتگان

مجلسی که در آن برای حضرت قائم (علیه السلام) دعا شود، جایگاهی برای حضور فرشتگان گردد، و همچنین است تمام مجالس دعا، فرشتگان اهل ان مجالس را در دعا یاری می دهند. دلیل بر این معنی چند روایت است، از جمله: در مجلد اول بحار از پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) مروی است که فرمود: اگر به بوستان های بهشت گذرتان افتاد در آن ها به گردش و تنعم بپردازید. عرض کردند: یا رسول الله (صلی الله علیه و آله وسلم)! بوستان های بهشت چیست؟ فرمود: حلقه های ذکر، که خداوند را کاروان هایی از فرشتگان است که در پی حلقه های ذکر می گردند. پس هنگامی که به آن ها برسند پیرامونشان را می گیرند**بحار الانوار: 1/205.***.
می گویم: از این حدیث شریف چند نکته استفاده می شود:
اول: این که مجالس ذکر از بوستان های بهشتی است، و این یا از باب نامگذاری سبب به نام مسبب است، به جهت این که نشستن در آن مجلس سبب دخول در بهشت می باشد، و یا از این جهت که آن مجلس در حقیقت بهشت است، یعنی: منظور از بهشت دارالقرب و جایگاه ابرار و نیکان باشد، مؤید این احتمال علت آوردن آن حضرت است، این که: خداوند را کاروانهایی از فرشتگان است که در پی حلقه های ذکر میگردند... .
و به عبارت دیگر، بهشت محل الطاف خداوند و منزلگاه کرامت او است.
پس اگر بنده ای اهل کرامت باشد، هم در دنیا و هم در برزخ و هم در قیامت و بعد از آن در بهشت خواهد بود.
و نیز مؤید این معنی است آنچه در روایت آمده: قبر یا یکی از بوستان های بهشت است و یا گودالی از گودال های جهنم. زیرا که مخفی نیست قبر که در زمین واقع است غیر از آن بهشت موعود می باشد که در آسمان واقع است - چنان که در اخبار وارد شده -.
و ممکن است منظور از بهشت همان بهشت موعود، و تعبیر از حلقه های ذکربه بهشت، از باب استعاره باشد، و وجه شباهت همان باشد که گفته شد یعنی: سرای نزدیک به حق، و منزلگاه نیکان بودن. والله العالم.
دوم: از اموری که از خبر شریف استفاده می شود، استحباب جمع شدن و گرد هم آیی مؤمنین برای ذکر و دعا می باشد، و شاهد بر این مطلب چند روایت است از جمله:
در اصول کافی: به سند خود از حضرت ابی عبدالله صادق (علیه السلام) آمده که فرمود: هیچ سه نفر به بالا از مؤمنین جمع نشوند مگر این که به مثل آن ها از فرشتگان حاضر گردند. پس اگر دعای خیر کنند، آمین گویند، و اگر از شری به خدا پناه ببرند، فرشتگان از خداوند می خواهند که آن شر را از آنان دور نماید و اگر حاجتی بخواهند، به درگاه الهی شفاعت کنند و قضای آن را تقاضا نمایند...**کافی: 2/206.***.
و نیز از آن حضرت است که فرمود: هیچ گاه چهار نفر با هم در یک امر مجتمع نشوند که به درگاه خدا دعا کنند مگر این که با اجابت آن دعا متفرق گردند**کافی: 2/206.***.
همچنین از امام صادق (علیه السلام) است که فرمود: هرگاه پدرم را چیزی اندوهگین می کرد، زنان و کودکان را جمع می نمود، سپس دعا می کرد و آن ها آمین می گفتند**کافی: 2/206.***.
می گویم: روایت اول - از این سه روایت - از جمله دلایل این است که مجلس دعا محل حاضر شدن ملائکه است.
سوم: از اموری که از حدیث شریف استفاده می شود این که: شرکت کردن و حضور در مجلس ذکر و دعا مستحب است هر چند که به آن اشتغال نورزد. شاهد بر این مطلب روایتی است که در بحار به نقل از عوالی اللئالی آمده که: عده ای از مشایخ به طریق صحیحی از حضرت رضا (علیه السلام) روایت کرده اند که فرمود: هنگامی که اهل مجالس ذکر و علم به منزل هایشان باز می گردند، خدای - عزوجل - به فرشتگانش می فرماید: ثواب آنچه از کارهای اینان دیدید بنویسید. پس برای هر کدام ثواب عملش را می نویسند، و بعضی از افراد را که با آن ها حاضر بوده اند رها می کنند، پس خداوند - عزوجل - می فرماید: چرا فلانی را ننوشتید مگر با ایشان نبود و در جمعشان حضور نداشت؟ می گویند: پروردگارا! او با آن ها شرکت نداشت و کلمه ای هم سخن نگفت. خداوند جلیل جل جلاله می فرماید: مگر همنشین آن ها نبود؟ عرضه می دارند: چرا پروردگارا! پس می فرماید: او را با آنها بنویسید، آنان قومی هستند که همنشین آنان به سبب ایشان بدبخت نشود، پس او را با آن ها می نویسند، و خداوند تعالی می فرماید: برای او ثوابی مثل ثواب یکی از آن ها بنگارید**بحار الانوار: 1/202؛ و عوالی اللئالی: 4/68.***.
بیان: علامه مجلسی گفته: این که حضرت فرمود: لا یشقی به جلیسهم؛ همنشینشان بدبخت نشود.
یعنی به برکت آن ها همنشین ایشان نومید نمی شود که منتهی به بدبختی وی گردد، یا این که مصاحبت آنان در همنشین مؤثر است، پس به سبب آن شایسته ثواب و سعادت شده است.
و نیز در بحار به نقل از عیون اخبار الرضا به سند خود از حضرت رضا (علیه السلام) آورده که فرمود: هرکس در مجلسی که امر ما در آن احیا می شود بنشیند، روزی که دل ها می میرد دل او نخواهد مرد**بحار الانوار: 1/200.***.
می گویم: و نظیر این مصاحبت با زائران قبر مولای شهیدمان حضرت ابی عبد الله الحسین (علیه السلام) و بودن با آن ها و نیز ورود به جمع ایشان می باشد.
چهارم: از اموری که از حدیث شریف استفاده می شود این که: نشستن در مجالس ذکر مایه صفای دل می باشد، بدین جهت است که فرشتگان با اهل آن مجالس انس می گیرند و خداوند ما را موفق بدارد و در دنیا و آخرت از آنان قرار دهد.
تذکر: منظور از حلقه های ذکر، مجالسی است که اهل ایمان در آن ها جمع می شوند تا قرآن بخوانند، یا برای مولی صاحب الزمان (علیه السلام) دعا کنند، یا نامهای خدای تعالی و صفات او را یاد نمایند، یا از پیغمبر و امامان (علیه السلام) یاد می آورند - که در خبر آمده: ذکر آن ها ذکر الله است - و یا مصائب آنان، یا سایر شؤونی که متعلق به ایشان است، بازگو شود.
و نیز از جمله مجالس ذکر: سایر مجالس دعا، و مجلس مذاکره و مباحثه علم شرعی و درس گرفتن آن می باشد، البته به طور خالصانه و دور از هر گونه ریا و شهرت طلبی باز می مانیم، لذا به همین مقدار اکتفا می کنیم.

61 - مباهات خداوند متعال

خداوند متعال به این عمل ارزنده (دعا برای حضرت بقیةالله - عجل الله تعالی فرجه الشریف -) به فرشتگان مباهات می کند.