فهرست کتاب


مکیال المکارم (در فوائد دعا برای حضرت قائم (علیه السلام) / جلد اول

سید محمد تقی موسوی اصفهانی‏ سید مهدی حائری قزوینی‏

32 - شناخته شدن نزد اصحاب اعراف

چون با دعا کردن برای مولایمان صاحب الزمان - عجل الله تعالی فرجه الشریف - اصحاب اعراف را یاری کرده و نزد آنان شناخته شده است، پس در حق او شفاعت می کنند و به شفاعت آن ها وارد بهشت گردد. خداوند - عزوجل - فرمود: و علی الاعراف رجال یعرفون کلا بسیما هم**سوره اعراف، آیه 46.***؛ و بر اعراف رجالی هستند که هر یک را به چهره هایشان می شناسند.
سخن در این جا پیرامون سه امر می باشد:
اول، معنی اعراف: علی بن ابراهیم قمی در تفسیر خود به سند صحیحی از حضرت ابی عبدالله صادق (علیه السلام) آورده که فرمود: اعراف بلندی ای است بین بهشت و جهنم، و رجال امامان (علیه السلام) می باشند...**تفسیر قمی: 1/231 .***.
دوم، رجال اعراف کیانند؟: چنان که در حدیث فوق - در روایت علی بن ابراهیم - دانسته شد آن ها امامان (علیه السلام) هستند.
و نیز در مجمع البیان از حضرت ابو جعفر باقر (علیه السلام) است که فرمود: آنان آل محمد (علیه السلام) هستند، داخل بهشت نشود مگر کسی که ایشان را شناخته و آن ها او را شناخته باشند، و به جهنم داخل نشود مگر آن کس که آنان را انکار کند و آنان او را انکار نمایند.**مجمع البیان: 4/423.***
و در تفسیر البرهان از آن حضرت آمده که فرمود: ماییم آن رجال. امامان از ما، می شناسند چه کسی داخل جهنم و چه کسی داخل بهشت می شود، همان طور که شما در قبایلتان مرد را می شناسید که خوب است یا بد**البرهان: 2/18.***.
و نیز در همان تفسیر مسندا از امام باقر و امام صادق (علیه السلام) درباره فرموده خدای - عزوجل -: و علی الاعراف رجال یعرفون کلا بسیما هم پرسیدم. فرمود: آنان امامان هستند.
و نیز به سند صحیحی از برید بن معاویه عجلی آمده که گفت: از حضرت ابو جعفر باقر (علیه السلام) درباره فرموده خدای تعالی: و علی الاعراف رجال یعرفون کلا بسیما هم پرسیدم. فرمود: درباره این امت نازل شد، و رجال: امامان از آل محمد (علیه السلام) هستند. عرض کردم: اعراف چیست؟ فرمود: پلی بین بهشت و جهنم است، پس امام از ما برای هر کدام از مؤمنین گنهکار شفاعت کند نجات یابد، و هرکه را که شفاعت نکند سقوط می نماید.**البرهان: 2/18.***
و روایات در این باره بسیار است و بین این خبر روایت علی بن ابراهیم قمی در معنی اعراف منافاتی نیست.
سوم: دعا برای صاحب الزمان (علیه السلام) مایه شفاعت اصحاب اعراف است. در مجمع البیان مرفوعا از اصبغ بن نباته روایت است که گفت: در حضور علی (علیه السلام) نشسته بودم که ابن الکوا به خدمتش آمد و درباره این آیه (و علی الاعراف...) از آن حضرت پرسید. فرمود: خدا بر تو رحم آرد ای ابن الکوا! ما روز قیامت بین بهشت و جهنم می ایستیم، پس هرکه ما را (در دنیا) یاری کرده از چهره اش می شناسیم و او را وارد بهشت می کنیم و هرکه ما را دشمن داشته از چهره اش می شناسیم و به جهنم روانه می سازیم**مجمع البیان: 2/423 ***.
وجه دلالت این حدیث است که سابقا گفتیم: دعا برای مولایمان صاحب الزمان (علیه السلام) از اقسام یاری آن حضرت به زبان است، و چون یاری کردن - دراین روایت - وسیله رستگاری به شفات و شناخته شدن نزد اصحاب اعراف شمرده شده، پس دعا کننده مشمول آن می گردد.

33 - ثواب تحصیل علم

هرگاه دعا کننده برای تعجیل فرج و ظهور مولی صاحب الزمان - عجل الله تعالی فرجه الشریف - قصدش این باشد که با ظهور آن حضرت، علوم برایش کشف و روشن گردد - که علوم حقه و حقیقی جز با ظهورش آشکار نمی شود - ثواب های بسیاری که برای طالب علم بیان شده است به او عطا خواهد شد، چنان که در حرف (ک) از بخش چهارم کتاب اشاره گردید.

34 - ایمنی از عقوبت های اخروی

از آثار دعا برای تعجیل فرج حضرت قائم (علیه السلام) ایمنی از عقوبت های اخروی و اهوال روز قیامت است. شاهد بر این معنی چند آیه است:
1 - خداوند - عزوجل - می فرماید: ان الذین آمنوا و الذین هادوا و النصاری و الصابئین من آمن بالله و الیوم الاخر و عمل صالحا فلهم اجرهم عند ربهم و لا خوف علیهم و لا هم یحزنون**سوره بقره، آیه 62.***؛ به تحقیق آنان که ایمان آورده اند و کسانی که یهودی شدند و نصاری و صابئین، هرکس به خداوند و روز آخر ایمان آورده و عمل صالح انجام دهد، پاداش آن ها نزد پروردگارشان محفوظ است و نه ترسی بر آنان هست و نه اندوهگین می شوند. بنابر این که مراد از روز آخر، زمان دولت حضرت قائم (علیه السلام) باشد. چنان که در اصول کافی درباره آیه: من کان یرید حرث الاخرة...، از امام صادق (علیه السلام) آمده که فرمود: من کان یرید حرث الاخرة...، هرکس کشت آخرت خواهد، فرمود: یعنی معرفت امیر مؤمنان و ائمه (علیه السلام). نزد له فی حرثه...؛ در کشتش بیفزاییم. فرمود: معرفتش را فزون سازیم تا بهره خویش را از دولت امامان دریافت نماید.و من کان یرید حرث الدنیا نوته منها و ما له فی الاخره: نصیب**سوره شوری، آیه 20.***؛و هرکس کشت دنیا را بخواهد، چیزی از آن به او می دهیم و در آخرت او را بهره ای نیست. فرمود: یعنی برای او در دولت حق با امام قائم (علیه السلام) بهره ای نیست**کافی: 1/436.***. یا این که منظور از عمل صالح معرفت امامان (علیه السلام) باشد، چنان که در تفسیر عیاشی از امام صادق (علیه السلام) آمده که درباره فرموده خدای تعالی: فلیعمل عملاً صالحا**سوره کهف، آیه 110.***؛ پس لازم است عمل صالحی انجام دهد. فرمود: منظور از عمل صالح معرفت امامان (علیه السلام) است.**تفسیر عیاشی: 2/353.***
و از امام باقر (علیه السلام) درباره فرموده خدای تعالی: والذین آمنوا و عملوا الصالحات**سوره بقره، آیه 82.*** آنان که ایمان آورده و کارهای نیک انجام دادند. آمده که فرمود: یعنی آنان که ایمان آورده اند به خدا به رسول او و امامان اولی الامر (علیه السلام) و ایشان را اطاعت کردند که آن، ایمان و عمل صالح است...**مراه الانوار: 208.***.
وجه استشهاد این که: دعا کننده برای تعجیل ظهور حضرت صاحب الزمان (علیه السلام) در هر دو عنوان داخل است.
2 - فرموده خدای تعالی در سوره بقره: بلی من اسلم وجهه لله و هو محسن فله اجره عند ربه ولاخوف علیهم و لا هم یحزنون**سوره بقره، آیه 112.***؛ آری کسی که در برابر (الله) تسلیم گردید در حالی که نیکوکار باشد، پس اجر او نزد پروردگارش محفوظ است و نه ترسی بر آن ها است و نه غمگین شوند. بنابر این که منظور از محسن، نیکوکار پیرو علی (علیه السلام) باشد، چنان که در مشکاة الاسرار به نقل از تفسیر عیاشی و غیر آن آمده که امام باقر (علیه السلام) درباره فرموده خدای تعالی: ان الله یامر بالعدل والاحسان وایتاء ذی القربی**سوره نحل، آیه 90.***؛ خداوند امر می کند به عدل و احسان و عطای خویشاوند. فرمود: عدل محمد (صلی الله علیه و آله وسلم) است که هرکس اطاعتش کند عدالت کرده، واحسان علی (علیه السلام) است که هرکس از او پیروی کند احسان نماید و محسن در بهشت است، والیتاء ذی القربی از جهت خویشاوندی ما. خداوند بندگان را به مودت و توجه به سوی ما امر فرموده است**تفسیر عیاشی: 2/268.***.
وجه استشهاد این که: دعا برای مولایمان حضرت قائم (علیه السلام) از تولای قلبی نسبت به امیرمؤمنان (علیه السلام) برخاسته، بلکه از واضح ترین اقسام تولای زبانی نسبت به آن حضرت است، پس هرکه برای آن حضرت دعا کند درحقیقت به ولای امیرالمؤمنین (علیه السلام) تمسک جسته و موالی آن جناب محسن است و در عداد افرادی که آیه شریفه بر آن ها دلالت دارد. ان شاء الله تعالی.
3 - فرموده خدای تعالی: و لا تحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله امواتا بل احیاء عند ربهم یرزقون* فرحین بما آتیهم الله من فضله و یستبشرون بالذین لم یلحقوا بهم من خلفهم الا خوف علیهم و لا هم یحزنون**سوره آل عمران، آیه 169.***؛ و البته مپندار آن را که در راه خدا کشته شده اند مرده باشند، بلکه زنده اند، نزد پروردگارشان متنعم اند. آنان به فضل الهی شادمانند و به آن مؤمنانی که هنوز به آنان ملحق نشده اند بشارت دهند که نه ترسی بر آن ها هست و نه اندوهگین شوند.
به جهت آنچه خواهد آمد که دعا کننده برای حضرت قائم (علیه السلام) داخل در شهیدان است با پیغمبر و امیرالمؤمنین (علیه السلام)، پس به آنچه ایشان رسیده اند او نیز نایل خواهد شد و از جمله آثاری است که در آیه شریفه یاد شده است.
4 - فرموده خداوند متعال: الا ان اولیاء الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون**سوره یونس، آیه 62.***؛ آگاه باشید که اولیای خدا نه ترسی بر ایشان هست و نه محزون می شوند.
به ضمیمه روایتی که در کمال الدین آمده، امام صادق (علیه السلام) فرمود: خوشا به حال شیعیان قائم ما که در زمان غیبتش منتظر ظهورش باشند و در زمان ظهور فرمانبردار و مطیع او، آنان هستند اولیای خدا که نه ترسی بر ایشان هست ونه محزون می شوند**کمال الدین: 2/357.***.
وجه استدلال این که: دعا کردن نشانه انتظار است چنان که بر اهل بینش پوشیده نیست.
5 - آیه شریفه در سوره احقاف: ان الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا فلا خوف علیهم و لا هم یحزنون**سوره احقاف، آیه 13.***؛ به تحقیق آنان که گفتند: پروردگار ما (الله) است، آن گاه استقامت کردند، پس هیچ ترسی بر آن ها نیست و نه اندوهگین شوند.
به جهت روایتی که در اصول کافی از محمد بن مسلم آمده که گفت: از حضرت ابی عبدالله صادق (علیه السلام) درباره فرموده خدای - عزوجل -: الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا پرسیدم. فرمود: در اعتقاد به امامان یکی پس از دیگری استقامت نمایند**کافی: 1/220.***.
تردیدی نیست که دعا کردن برای تعجیل فرج ظهور مولایمان صاحب الزمان (علیه السلام) دلیل و نشانه استقامت دعا کننده بر اعتقاد به امامان (علیه السلام) است. از آیات دیگری نیز می توان این مکرمت ارزنده را استفاده کرد که از ترس اطاله سخن از ذکر آن ها صرف نظر کردیم، و همچنین از روایات متعددی این مطلب به دست می آید. از جمله: شیخ ثقه جلیل علی بن ابراهیم قمی در تفسیر خود به سند صحیحی درباره آیه شریفه:و علی الاعراف رجال یعرفون کلا بسیما هم**سوره اعراف، آیه 46.***؛ و بر اعراف مردانی هستند که هر یک را به چهره هایشان می شناسند. از امام صادق (علیه السلام) روایت کرده که فرمودند: اعراف: توده ریگی بین بهشت و جهنم است. و مردان: امامان (علیه السلام) هستند که بر اعراف با پیروانشان می ایستند، در حالی که مؤمنین بدون حساب به سوی بهشت سبقت جسته اند و امامان (علیه السلام) به پیروان گناهکار خود می گویند: بنگرید! برادرانتان را در بهشت که بدون حساب به سوی آن رفته اند. و این است فرموده خداوند - تبارک و تعالی -: سلام علیک لم ید خلوها و هم یطمعون**سوره اعراف، آیه 46.***؛ سلام بر شما داخل بهشت نشده اند ولی در انتظار و امید آن هستند. سپس به آن ها گفته می شود: دشمنانتان را در جهنم بنگرید، و همین است فرموده خدای تعالی: و اذا صرفت ابصار هم تلقاء اصحاب النار قالوا ربنا لا تجعلنا مع القوم الظالمین * و نادی اصحاب الاعراف رجالا یعرفونهم بسیما هم قالوا ما اغنی عنکم جمعکم و ما کنتم تستکبرون**سوره اعراف، آیه 47 و 48.
***؛ و چون نظر آن ها (گنه کاران اصحاب اعراف) به سوی اهل جهنم معطوف گردد، گویند: پروردگارا! ما را با ستم کاران قرار مده، و اصحاب اعراف مردانی را که به سیمایشان می شناسند و - در آتشند - آواز دهند و گویند: (دیدید که) جمع شما - در دنیا - و تکبری که داشتید هیچ خطری از شما دور نساخت.
آن گاه ائمه (علیه السلام) به کسانی که در جهنم هستند از دشمنانشان می گویند، این ها شیعیان و برادرانمان هستند که شما در دنیا سوگند می خورید که خداوند رحمتی به آن ها نمی رساند. سپس امامان به شیعیان خود می گویند: داخل بهشت شوید نه ترسی بر شما هست و نه محزون خواهید گشت**تفسیر قمی: 1/231.
***.
می گویم: حدیثی که در مکرمت سی و دوم از امیرالمؤمنین (علیه السلام) آوردیم دلالت می کند بر شفاعت امامان (علیه السلام) برای هرکس که آن ها را یاری کند و و نیز در همانجا گفتیم که دعا کننده برای مولایمان صاحب الزمان (علیه السلام) در آن عنوان داخل است، پس به شفاعت امامان در عداد کسانی خواهد بود که نه ترسی بر آنان هست و نه اندوهگین می شوند.