فهرست کتاب


مکیال المکارم (در فوائد دعا برای حضرت قائم (علیه السلام) / جلد اول

سید محمد تقی موسوی اصفهانی‏ سید مهدی حائری قزوینی‏

4- عدالت آن حضرت (علیه السلام)

بارزترین صفات نیکویش عدالت است، لذا به عدل ملقب گردیده، چنان که در دعایی که از خود آن حضرت برای شب های ماه رمضان روایت شده (معروف به دعای افتتاح) آمده است: اللهم وصل علی ولی امرک القائم المومل و العدل المنتظر؛ پروردگارا و درود بفرست بر ولی امرت که قیام کننده و امید مردم و عدل منتظر است.
و در حدیث ابی که در کمال الدین روایت شده از رسول اکرم (علیه السلام) در وصف امام قائم (علیه السلام) آمده: اول العدل و آخره...؛ اول و آخر عدل است...
و کم تر حدیثی درباره آن حضرت آمده که عدلش در آن یادآوری نشده باشد.
در کمال الدین از پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) منقول است که فرمود: به درستی که خلفا و اوصیای من و حجت های الهی بر خلق بعد از من دوازده نفرند، اولشان برادرم و آخرشان پسرم است. عرض شد: یا رسول الله! برادرت کیست؟ فرمود: علی بن ابی طالب. گفته شد: پسرت کیست؟ فرمود: همان مهدی که زمین را از قسط و عدل پرکند، هم چنان که مالامال از ستم و ظلم شده باشد. سوگند به آن که مرا به حق بشارت دهنده فرستاد! اگر از عمر دنیا جز یک روز باقی نماند، هر آینه خداوند آن یک روز را آن قدر طولانی کند، تا در آن روز خروج نماید. آن گاه عیسی بن مریم روح الله فرود می آید و پشت سر او نماز می گزارد، و زمین به نور او روشن می شود و سلطنت و فرمانروایی اش به مشرق و مغرب همه جا می رسد.
و از حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) روایت شده که فرمود: اگر از عمر دنیا باقی نماند مگر یک روز، خداوند - عزوجل - آن روز را آن قدر طولانی می کند تا این که مردی از فرزندانم خروج کند، سپس زمین را پر از عدل و قسط سازد، هم چنان که از ستم و بیداد پرشده باشد، شنیدم که پیغمبر (صلی الله علیه و آله وسلم) این را می فرمود.**کمال الدین: 1/280.***
می گویم: اخبار در این باره جداً متواتر است، بعضی از آن ها را ان شاء الله تعالی ذکر خواهیم کرد. و از تتبع و بررسی موارد استعمال چنین به دست آورده ام که عدل اعم از قسط است، زیرا که قسط در مورد ایفای حق غیر به کار می رود، مانند اداء شهادت، قضاوت، کیل و وزن امثال این ها؛ ولی عدل هم شامل خود انسان می شود و هم دیگری. بنابراین عدل به طور مطلق موافقت با حق است، ولی قسط موافقت با حق است در مورد خلایق، برای این که کاملا صدق این گفتار روشن شود به آیات شریفه قرآن که در آن ها قسط و عدل یاد شده مراجعه فرمایید. و جور، ضد قسط؛ و ظلم، ضد عدل است. ظلم آن است که از حریم حق تجاوز شود ولی جور تجاوز از حق است نسبت به غیر.
و احادیثی که به این مضمون وارد شده دلالت می کند که حکام و رؤسا و قضاوت در آخرالزمان بر مردم ستم می کنند و به اصطلاح جائر هستند، بر خودشان نیز ظلم می کنند. پس هرگاه حضرت قائم (علیه السلام) ظهور کند، جور را برطرف می کند و در حکومت بین مردم عدالت را حکم فرما می سازد و ریشه و شاخه ظالمین را قطع می کند تا جایی که عدلش همه عالم را فراگیرد و احدی بر دیگری ظلم نخواهد کرد.
لذا حضرت صادق (علیه السلام) در حدیثی که در بحار و غیبت نعمانی از آن حضرت نقل شده می فرماید: قسم به خدا، عدل او داخل خانه های شان می شود، هم چنان که گرما و سرما داخل می شود.**بحارالانوار: 52/363.***

بعضی از اخباری که درباره عدالت آن حضرت تصریح دارد خواهد آمد.

5- عطف (و پیرو ساختن) هوای نفس بر هدایت

در سخنان امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) در وصف امام قائم (علیه السلام) آمده: او هوای نفس را مطیع و تابع هدایت می کند، هرگاه مردم هدایت را معطوف هوی و هوس نمایند، و رأی و نظر را پیرو قرآن می گرداند در حالی که مردم قرآن را تابع هوای نفس قرار داده باشند.**بحارالانوار: 52/130.***

6- عطا و بخشش آن حضرت (علیه السلام)

در بحار و غایة المرام از طریق عامه از پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) روایت شده که فرمود: هنگام جدایی های زمانه و آشکار شدن فتنه ها و آشوب ها، مردی خواهد بود که بخشش هایش گوارا است.**بحارالانوار: 52/82.***
می گویم: این که بخشش های آن حضرت گوارا خواهد بود، به خاطر آن است که مؤمنین قبل از ظهورش در تنگنا و فشار واقع می شوند و به انواع سختی ها و مصیبت ها دچار می گردند، چنان که در تفسیر آیه: ولنبلونکم بشی ء من الخوف و الجوع و نقص من الاموال و الانفس والثمرات**سوره بقره، آیه 155.***؛ و البته شما را به چیزهایی از (قبیل) ترس و گرسنگی و کمبود اموال و جان ها و آفات زراعت ها می آزماییم. از امام صادق (علیه السلام) آمده که این ها برای مؤمنین پیش از قیام قائم (علیه السلام) است.**البرهان: 1/167. ***تمامی حدیث در بخش هشتم خواهد آمد، ان شاء الله تعالی.
و در حدیث ابراهیم کرخی که در کتاب کمال الدین از حضرت صادق (علیه السلام) روایت شده در وصف حضرت قائم (علیه السلام) آمده که فرمود: ای ابراهیم! اوست که گرفتاری شیعیان را پس از سختی شدید و بلای طولانی و ترس و جزع، فرج بخشد.**کمال الدین: 2/335.***
که ان شاء الله تعالی تمام آن در حرف ف خواهد آمد.
و در تفسیر آیه (حمعسق)**سوره شوری، آیه 1.*** از حضرت ابوجعفر باقر (علیه السلام) آمده که فرمود: (حم) حتمی بودن و (ع) عذاب و (س) سنون؛ سال خشکی و قحطی است مانند قحط سالی زمان یوسف و (ق) قذف و پرتاب ها و مسخ که در آخر الزمان واقع می شود.**المحجه: 19.***
مخفی مباد که: فرج و گشایش امر بعد از شدت، و بخشش پس از فشار و مشقت، گواراتر است از غیر آن، از همین روی در اول آن حدیث، حضرت (علیه السلام) اشاره فرمود به این بیان که هنگام جدایی های زمانه و آشکار شدن فتنه ها و آشوب ها...و احتمال هم دارد که از این جهت بخشش های آن حضرت (عجل الله تعالی) گوارا باشد که توأم با منت نیست. چنان که شیوه بسیاری از مردم است که اگر چیزی به کسی بدهند کم می دهند و منت زیادی می گذارند. و یا از این جهت که آن حضرت کریم ترین مردم و برترین آن هاست در شأن و عظمت. و تردیدی نیست که عطا و بخشش کریم گوراتر از غیر اوست و یا از جهت کثرت بخشش آن جناب است، که از طریق عامه از رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلم) در وصف قائم (علیه السلام) آمده: در آخرالزمان خلیفه ای خواهد بود که مال را بی شماره می دهد.**بحارالانوار: 51/105.***
و در حدیث دیگری از آن حضرت است که: و مال در آن زمان و روزگار بسیار است. مردی می گوید: ای مهدی! به من بده. پس می فرماید: برگیر.**غایه المرام: 702.***
این دو روایت را در غایة المرام آورده و در بخش سخاوت آن حضرت مطالب مناسبی گذشت و در کرم آن جناب هم ان شاء الله مطالبی خواهد آمد.