فهرست کتاب


مکیال المکارم (در فوائد دعا برای حضرت قائم (علیه السلام) / جلد اول

سید محمد تقی موسوی اصفهانی‏ سید مهدی حائری قزوینی‏

از ولادت تا وفات

مؤلف معظم - که رضوان الهی بر او باد - به سال 1301 هجری در اصفهان**شیخ آقا بزرگ تهرانی در کتاب نقباء البشر (258/1) ولادت ایشان را شب جمعه پنجم جمادی الاولی سال 1301 نوشته است. ولی ظاهرا جمعه با این تاریخ مطابقت ندارد و برای روشن شدن مطلب باید به تقویم آن سال رجوع کرد.*** متولد شد و در سال 1348 همان جا وفات یافت. یعنی چهل و هفت سال در این دنیا زندگی کرد و از سنین جوانی قدم به مرحله پیری ننهاد. با وجود این آثار ارزنده علمی او در حد کمال و پختگی و ژرف نگری و ریشه دار است. و این به خاطر خلوص نیت و پاکی قصد و نظر در تحصیل علم و پیمودن مراحل تعلیم می باشد که در عمل، تلاش خالصانه اش در توجه به سوی الله بوده، از غیر او بریده بود.
اضافه بر این ارادت شدیدی نسبت به خاندان رسالت و ائمه هدی (علیه السلام) داشت. و در تمام احوال به آنان توسل می جست. و در همه افعال و اقوالش به ایشان اقتدا می کرد و از آن بزرگواران پیروی می نمود و از تعالیم مقدسه آنها بهره می گرفت.
به خصوص به امام منتظر حجه بن الحسن (عجل الله تعالی فرجه الشریف) توجه ویژه ای داشت و در معرفت آن حضرت و انجام وظایفی که لازم است اهل ایمان در زمان غیبت انجام دهند، به مراحل و منازل والا و شامخی نایل آمده بود. به طوری که چند کتاب و رساله مهم و سودمند در این باره تألیف کرده که مهم ترین آنها همین کتاب مکیال المکارم است. که به تفصیل درباره اش سخن خواهیم گفت.

توجه به سوی خدا

در زندگی این سید بزرگوار مؤلف - اعلی الله مقام الشریف - خصوصیت قابل تقدیری وجود دارد که لازم است به آن توجه شود و آن عبارت است از این که: او به شؤون و زرق و برق دنیا وقعی نمی نهاد و به اندکی از امور معیشت و کمی از مادیات قناعت کرده بود. گویی که این فرمایش امیرمؤمنان علی (علیه السلام) همیشه در پیش چشمش مجسم بود: القناعه کنز لا یفنی؛ قناعت گنجی بی پایان است.
در امور مادی جامه قناعت پوشیده، از خلق اعراض نموده و به طلب علم و کمال پرداخته بود. نه در پی جاه و جلال می رفت و نه در جمع مال و منال می کوشید. دنیا و آخرت خویش را با ولای خاندان رسول الله (صلی الله علیه و آله وسلم) آباد ساخته بود که:

هرکه را خیمه به صحرای قناعت زده اند - گر بلرزد همه وی را غم ویرانی نیست

با وجود عمر کوتاهش آثار علمی و فرزندان صالحی به یادگار گذارده که بهترین ذخیره ها و ارزنده ترین یادگارها است. و هنوز نوادگانش از برکات انفاس قدسیه اش برخوردار و با تقوی و فضیلت مأنوسند:
و این از فضل خداوند است که به هرکس از بندگان صالح خود بخواهد، عنایت فرماید.
دوران او پر از حوادث و مشکلات بود؛ قتل و غارت، قحطی و گرانی همه جا رواج داشت و فرقه های باطل و روش های گمراه کننده در جامعه راه می یافت. به خصوص شهر اصفهان که در آن هنگام به بدترین محنت ها و بلاها گرفتار بود، با این حال در گوشه ها مردانی بزرگ - از جمله سید بزرگوار ما - به تکمیل ایمان پرداخته و با دل های پر اطمینان به فراگیری علم و کوشش در عمل توجه نموده اند و حوادث روزگار در آنها تأثیری نگذاشته و مصائب و محنت ها آنان را متزلزل نساخته است و از تلاش پیگیر دست بر نداشته اند. که اگر ایشان را با دیگران مقایسه کنیم، خواهیم دید تفاوت راه از کجاست تا به کجا و آن هنگام است که با دیده اعجاب و عظمت به آنان خواهیم نگریست.

نسخه نویسی ها و تألیفات او

از جمله فعالیت های مؤلف که در کنار کارهای ارزنده علمی خود انجام داده، نسخه برداشتن از روی کتاب های گران بهایی است که به مطالعه و درس آنها نیاز داشته است، از جمله کتاب نصیب الصبیان را به سال 1310 و کتاب المفصل زمخشری را به سال 1319 و کتاب توضیح الالغاز فاضل ایجی را در سال 1317 و شرح الکافیه خبیصی، و کتابی در نحو را در سال 1317 استنساخ کرده است.
و اما مؤلفات او عبارت است از:
- تفسیر قرآن کریم/ عربی.
- تذکره الطالبین فی ترجمه آداب المتعلمین؛ بیش از دویست بیت مثنوی است که بنا به درخواست میرزا احمد ادیب جواهری در سال 1319 آن را به نظم در آورده است.**به طوری که در امالی حبیب آبادی آمده، ولی در فهرست مشار آمده: به سال 1317 در تهران چاپ شده و در نقباء البشر گفته است: مؤلف، آن را در شانزده سالگی به نظم درآورده و در سال 1317 چاپ شده است.***
- مکیال المکارم فی الفوائد الدعاء للقائم (علیه السلام)، که همین کتاب است.
- ابواب الجنات فی آداب الجمعات؛ فارسی، آن را به سال 1326 در 25 سالگی تمام کرده است.
- بساتین الجنان فی المعانی و البیان؛ شرح عربی بر ارجوزه آقا محمد است، و در ماه صفر سال 1319 تألیف آن را به پایان رسانیده است.
- آداب صلاه اللیل؛ عربی است و آن را به درخواست یکی از فضلا تألیف کرده است.
- وظیفه الانان فی زمن غیبه الامام؛ فارسی است و در دو جزء و دو بار چاپ شده است.
- نور الابصار فی فضیله الانتظار؛ فارسی است.
- کنز الغنائم فی فوائد الدعاء للقائم؛ فارسی است (اخیراً این دو کتاب به نام راز نیایش منتظران چاپ شده است.)
- سراج القبور؛ در آداب نماز شب.
- توضیح الشواهد؛ در توضیح شواهد کتاب جامع الشواهد
- ترغیب الطلاب، در نحو.
- انیس المتادبین؛ در شرح هدایه الطالبین.
- کتاب المنابر؛ در مواعظ.
- دیوان شعر؛ تخلص او تقی است.
- محاسن الادیب فی دقائق الاعاریب؛ در چهارم جمادی الاخره سال 1319 تألیف آن پایان یافته است.