چهل داستان و چهل حدیث از امام جعفر صادق علیه السلام

نویسنده : عبداللّه صالحی

پیشگفتار

به نام هستی بخش جهان آفرین
شکر و سپاس بی منتها، خدای بزرگ را، که ما را از امّت مرحومه قرار داد و به صراط مستقیم، ولایت اهل بیت عصمت و طهارت صلوات اللّه علیهم اجمعین هدایت نمود.
بهترین تحیّت و درود بر روان پاک پیامبر عالی قدر اسلام صلی الله علیه و آله ، و بر اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام ، مخصوصاً ششمین خلیفه بر حقّش حضرت ابو عبداللَّه، امام جعفر صادق علیه السلام ؛ و لعن و نفرین بر دشمنان و مخالفان اهل بیت رسالت، که در حقیقت دشمنان خدا و قرآن هستند.
نوشتاری که در اختیار شما خواننده گرامی قرار دارد برگرفته شده است از زندگی سراسر آموزنده هشتمین ستاره فروزنده و پیشوای بشریّت، و حجّت خداوند برای هدایت بندگان.
آن شخصیّت برگزیده حقّ، که مخزن معارف و اسرار الهی بود و لقب صادق آل محمّد صلوات اللَّه علیهم را به خود اختصاص داد.
و مذهب شیعه حقّه؛ و نیز علوم و احکام إلهی توسّط آن حضرت، در بین جامعه بشری نشر و گسترش یافت تا جائی که شیعه به عنوان مذهب جعفری شناخته شد؛ و بلکه رهبران دیگر مذاهب و فرقه ها در مکتب حضرت صادق علیه السلام علوم خود را آموختند؛ و به علل و دلایلی راه دیگری را برگزیدند.
و حضرت ختمی مرتبت، رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله ضمن بشارت به ولادت؛ و این که او ششمین امام و حجّت خدا و خلیفه بر حقّ می باشد، فرمود:
جبرئیل امین مرا خبر داد که خداوند متعال نطفه او را طیّب و مبارک قرار داد، که از هر جهت تزکیه شده و متعالی می باشد.
سپس افزود: پروردگار جلیل، نام او را جعفر قرار داد تا هدایت گر جامعه بشری؛ و نیز تشریح کننده علوم و معارف برای افراد در همه ابعاد باشد.
و آیات شریفه قرآن، احادیث قدسیّه و روایات متعدّد در منقبت و عظمت آن امام مظلوم، با سندهای مختلف وارد شده، که در کتاب های مختلف موجود است.
و این مختصر ذرّه ای است، از قطره اقیانوس بی کران فضائل و مناقب و کرامات آن امام والامقام و معصوم، که برگزیده و گلچینی است از ده ها کتاب معتبر** فهرست نام و مشخصّات بعضی از کتابهائی که مورد استفاده قرار گرفته است در آخرین قسمت جلد دوّم این مجموعه نفیسه موجود می باشد.***، در جهت های گوناگون و مختلف عقیدتی، سیاسی، عبادی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، اخلاقی، تربیتی و... خواهد بود.
باشد که این ذرّه دلنشین و لذّت بخش مورد استفاده و افاده عموم علاقه مندان، مخصوصاً جوانان عزیز قرار گیرد.
و انشاء اللّه تعالی ذخیره ای باشد «لِیَوْمٍ لا یَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إلّا مَنْ أتیَ اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلیمٍ لی وَ لِوالِدَیَّ وَ لِمَنْ لَهُ عَلَیَّ حَقّ». آمین، یا ربّ العالمین.
مؤلّف

خلاصه حالات هشتمین معصوم، ششمین اختر امامت

آن حضرت هنگام طلوع سپیده صبح، روز جمعه یا دوشنبه، هفدهم ربیع الأوّل یا اوّل رجب، سال 80 یا 83 هجری قمری در مدینه منوّره دیده به جهان گشود.
نام: جعفر صلوات اللَّه و سلامه علیه.
کنیه: ابو عبداللَّه، ابو اسماعیل، ابو موسی، ابو اسحاق.
لقب: صادق، صابر، فاضل، طاهر، شیخ، صادق آل محمّد، باقی، منجی، کامل، کافل، عالم و ... .
پدر: امام محمّد باقر، باقر علم الأوّلین والآخرین علیه السلام .
مادر: فاطمه، معروف به امّ فروه، دختر قاسم بن محمّد بن ابی بکر می باشد.
نقش انگشتر: حضرت دارای چهار انگشتر بود، که نقش هر کدام به ترتیب عبارتند از: «اللَّهُ وَلیّی وَ عِصْمَتی مِنْ خَلْقِهِ»، «اللَّهُ خالِقُ کُلِّ شَیْی ءٍ»، «أنْتَ ثِقَتی فَاعْصِمْنی مِنْ خَلْقِکَ»، «ما شاءَاللَّهُ لا قُوَّةَ إلاَّ باللَّهِ».
دربان: مفضّل بن عمر است، و نیز بعضی محمّد بن سنان را گفته اند.
مدّت امامت: حضرت در سنین 34 سالگی، روز دوشنبه، هفتم ذی الحجّه یا ربیع الأوّل، در سال 114 هجری، پس از شهادت پدر بزرگوارش به منصب امامت و خلافت رسید و حدود 34 سال امامت و هدایت جامعه اسلامی را بر عهده داشت.
هنگامی که امام جعفر صادق علیه السلام به منصب امامت نایل آمد، در موقعیّت حسّاسی قرار گرفته بود، چون دولت بنی العبّاس تازه روی کار آمده بود و تنها تلاش آن ها استحکام و ثبات پایه های حکومت خود بود؛ و ناچار بودند که افکار عموم، مخصوصاً سادات بنی الزّهراء را به خود جلب و جذب نمایند.
بر همین اساس امام علیه السلام از موقعیّت موجود زمان، به نحو أحسن استفاده نموده و با تشکیل جلسات مختلف در رشته های گوناگون علوم و فنون، ابعاد مختلف اسلام و معارف الهی را تبیین و تشریح نمود.
طبق گفته مورّخین و محدّثین: بیش از دوازده هزار شاگرد از اقشار مختلف در جلسات درس و محاضرات آن حضرت شرکت نموده و در علوم و فنون مختلف از دریای بی کران علوم حضرتش بهره می گرفتند.
و چهارصد جلد کتاب از جواب ها و مطالب آن حضرت نوشته شده است، که به عنوان اصول «أربعمائة» معروف می باشد.
و بر همین اساس، شیعه به عنوان مذهب جعفری معروف گردید.
رهبران و پیشوایان مذاهب چهارگانه اهل سنّت از شاگردان امام جعفر صادق علیه السلام بوده اند.
آن حضرت مدّت 15 سال و اندی، هم زمان با جدّ بزرگوارش، امام زین العابدین علیه السلام ؛ و مدّت 19 سال پس از آن، با پدر عظیم القرش حضرت باقرالعلوم علیه السلام ؛ و سپس مدّت 34 سال امامت و زعامت جامعه اسلامی را بر عهده داشت، که روی هم عمر پربرکت آن حضرت را 68 سال گفته اند.
شهادت: بنابر مشهور، آن حضرت، روز دوشنبه 25 شوّال، سال 148 هجری قمری، در شهر مدینه منوّره دیده از جهان فرو بست؛ و به لقاء اللّه ملحق گردید.
محلّ دفن: پیکر مقدّس آن حضرت، در مدینه منوّره، در قبرستان بقیع، در جوار مرقد شریف و مطهّر عمو و جدّ و پدر بزرگوارش به خاک سپرده شد.
تعداد فرزندان: تعداد شش فرزند پسر و چهار دختر برای آن حضرت گفته اند.
خلفاء و سلاطین هم عصر امامت آن حضرت: پنج نفر از طایفه بنی امیّه به نام های: هشام بن عبدالملک، ولید بن یزید بن عبدالملک، یزید بن ولید بن عبدالملک، ابراهیم بن ولید، مروان حمار می باشند؛ و هچنین دو نفر از بنی العبّاس به نام: سفّاح و منصور دوانیقی عبّاسی بوده اند.
نماز آن حضرت: چهار رکعت است، که در هر رکعت پس از قرائت سوره حمد، صد مرتبه «سبحان اللَّه و الحمد للَّه و لا إله إلاّ اللَّه و اللَّه أکبر» خوانده می شود.**تاریخ ولادت و دیگر حالات حضرت برگرفته شده است از: اصول کافی: ج 1، تهذیب الأحکام: ج 6، تذکرةالخواصّ، اعیان الشّیعة: ج 1، مستدرک الوسائل: ج 6، کشف الغمّة: ج 2، مجموعه نفیسه، تاریخ اهل البیت:، ینابیع المودّة، اعلام الوری طبرسی: ج 1، جمال الاُسبوع، دعوات راوندی، بحارالأنوار: ج 47 و 88، عیون المعجزات، دلائل الإمامة طبری، ارشاد شیخ مفید و... .
***
و بعد از آن که سلام نماز پایان یافت، تسبیحات حضرت فاطمه زهراء علیها السلام گفته می شود؛ و سپس حوایج مشروعه خویش را از خداوند متعال درخواست می نمائیم، که ان شاءاللَّه برآورده خواهد شد.

فرخنده میلاد هشتمین ستاره فروزنده

از پشت پرده تا مه من آشکار شد - ماه و فلک ز مِهر رُخَش شرمسار شد
خورشید طلعتی است ز نور جمال او - شش آفتاب از پی او آشکار شد
نور ششم، امام ششم، حجّت ششم - کز پنج حجّت او خلف و یادگار شد
شش حجّت از قفای وی و پنج او جلو - او در میانه مرکز هفت و چهار شد
گویند مجتمع نشود لیل با نهار - آن روی بین که مجمع لیل و نهار شد
آن فخر ممکنات که بر جمله کائنات - مهر ولای او سبب افتخار شد
سبط رسول، جعفر صادق که ذات او - مرآت ذات حضرت پروردگار شد
آن مظهر صفات جلال و جمال حقّ - کز او بنای دین خدا استوار شد
رونق گرفت مذهب و ملّت ز مذهبش - شرع نبیّ ز همّت او پایدار شد**اشعار از شاعر محترم: آقای ذاکر.***
نور جمال صادق، چون از افق برآمد - شد صبح عالم، آراش بر شام تیره فایق
از شرق و غرب بگذشت، نهور فضائل او - چون آفتاب علمش، طالع شد از مشارق
تن پیکر فضایل، جان گوهر معانی - دل منبع عنایات، رخ مطلع شوارق
همچون صدف ز دریا، درهای حکمت اندوخت - چون گوهر وجودش شایسته بود و لایق
بر پایه کمالش، محکم اساس توحید - از پرتو جمالش، روشن دل خلایق
خورشید برج ایمان، شمشاد باغ امکان - گنجینه کمالات، سرچشمه حقایق
افکار تابناکش، روشن تر از کواکب - اندیشه های پاکش، خرّم تر از حدایق **اشعار از شاعر محترم: آقای دکتر رسا.***
بشارت بر وقوع نور هدایت
حضرت جوادالأئمّة علیه السلام به نقل از پدران بزرگوارش صلوات اللّه علیهم، حکایت فرماید:
روزی امام حسین علیه السلام در حضور جمعی از اصحاب، بر جدّش رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد شد.
حضرت رسول صلوات اللّه علیه به او خطاب نمود و اظهار داشت: خوش آمدی، ای فرزندم! ای کسی که زینت بخش آسمان ها و زمین هستی.
و آن گاه ضمن بیان مطالبی مهمّ و طولانی پیرامون یکایک ائمّه اطهار علیهم السلام و بشارت بر ولادت آن ها، فرمود:
خداوند متعال در صُلب حضرت باقرالعلوم علیه السلام نطفه ای قرار می دهد، که طیّب و مبارک و - از هر نوع گناه و پلیدی - تزکیه شده است.
سپس افزود: جبرئیل امین علیه السلام به من خبر داد که این نطفه را خداوند متعال طیّب آفریده است و نام مبارک - او جعفر می باشد، که به راستی هدایت گر و نجات بخش این امّت خواهد بود.**حدیث بسیار طولانی است، که در إکمال الدین: ص 264، ح 11، عیون اخبارالرضا علیه السلام : ج 1، ص 59، إعلام الوری: ج 2، ص 185، س 20 می باشد.***
همچنین ابوبصیر حکایت نماید:
در آن روزی که امام موسی کاظم علیه السلام در مسیر راه مکّه به مدینه، متولّد شد، من نیز همراه قافله حضرت صادق آل محمّد صلوات اللَّه علیهم بودم.
حضرت ضمن فرمایشاتی اظهار نمود: هر یک از ائمّه اطهار علیهم السلام دارای علامت و نشانه خاصّی است که دیگر انسان ها محروم هستند.
و سپس افزود: در آن شبی که مقدّر شده بود، نطفه من منعقد گردد، فرشته ای از سوی خداوند نزد پدرم حضرت باقرالعلوم علیه السلام آمد و ظرف آبی را که بسیار گوارا، از شیر سفیدتر و از عسل شیرین تر و از یخ سردتر بود تحویل پدرم داد و گفت: آن را بیاشام و سپس با همسر خود هم بستر شو، و در همان شب، نطفه من با استفاده از آن شراب بهشتی منعقد گردید.
و آن گاه حضرت در ادامه فرمایشات خود افزود: چون نطفه امام و حجّت خدا مدّت چهار ماه در رحم مادر تکامل یابد، فرشته ای بر بازوی راست آن طفل معصوم می نویسد: وَتَمَّتْ کَلِمَةُ رَبِّکَ صِدْقاً وَ عَدْلاً.**سوره أنعام: آیه 115.***
و هنگامی که طفل متولّد شود، سر به سوی آسمان بلند نماید و شهادت به وحدانیّت خداوند تبارک و تعالی دهد.
و در این حالت فرشته ای دیگر از عرش الهی، آن طفل معصوم را با نام خود و نام پدرش مورد خطاب قرار می دهد: تو برگزیده من هستی، تو بهترین مخلوق و نگه دارنده اسرار من می باشی؛ و همانا رحمت و بهشت من برای تو و دوستداران تو خواهد بود.
و بعد از آن، خداوند متعال تمام علوم اوّلین و آخرین را به او عطا می فرماید و در شب های قدر، فرشته روح بر او وارد می گردد.**بصائرالدّرجات: جزء نهم، باب 12، ص 129، دلائل الإمامة: ص 303، ح 258، محاسن برقی: ص 314، بحارالأنوار: ح 48، ص 2، ح 2 و 3 با تفاوت مختصر.***
و در روایات بسیاری آمده است که جدّ بزرگوارش، حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود: هنگامی که فرزند باقرالعلوم، به نام جعفر متولّد شد، او را لقب صادق دهید.
و در روایات و تواریخ نزد عامّه و خاصّه، آن حضرت علیه السلام به صادق آل محمّد صلوات اللَّه و سلامه علیهم اجمعین معروف و مشهور می باشد.