چهل داستان و چهل حدیث از امام رضا علیه السلام

نویسنده : عبداللّه صالحی

پیشگفتار

به نام هستی بخش جهان آفرین
شکر و سپاس بی منتها، خدای بزرگ را، که ما را از امّت مرحومه قرار داد و به صراط مستقیم، ولایت مولای متّقیان، امیرمؤمنان، علیّ ابن ابی طالب و اولاد معصومش علیهم السلام هدایت نمود.
بهترین تحیّت و درود بر روان پاک پیامبر عالی قدر اسلام، و بر اهل بیت عصمت و طهارت، مخصوصاً هشتمین خلیفه بر حقّش حضرت ابوالحسن، امام علیّ بن موسی الرّضا علیه السلام .
و لعن و نفرین بر دشمنان و مخالفان اهل بیت رسالت، که در حقیقت دشمنان خدا و قرآن هستند.
نوشتاری که در اختیار شما خواننده محترم قرار دارد، برگرفته شده است از زندگی سراسر آموزنده، هشتمین ستاره فروزنده و پیشوای بشریّت، حجّت خدا، برای هدایت بندگان.
آن شخصیّت برگزیده و ممتازی که خداوند متعال در ضمن حدیث لوح حضرت فاطمه زهراء علیها السلام فرموده است:
هرکس هشتمین امام و خلیفه را تکذیب نماید مانند کسی است که تمام أولیاء مرا تکذیب کرده باشد، بعد از حضرت موسی کاظم، فرزندش علیّ امام رضا علیه السلام نگهدارنده دین من خواهد بود، قاتل او شخصی پلید و خودخواه می باشد.
و جدّ بزرگوارش حضرت رسول صلی الله علیه و آله ضمن حدیثی، طولانی فرمود: خداوند متعال نام او را «علیّ» برگزید و در میان تمام خلایق راضی و رضا خواند؛ و او را شفیع شیعیان قرار داد که در روز قیامت به وسیله او نجات یابند و رستگار گردند.
و احادیث قدسیّه، روایات بسیاری در منقبت و عظمت آن دلیرمرد ایمان و تقوا، با سندهای مختلف، در کتاب های متعدّد وارد شده است.
و این مختصر ذرّه ای از قطره اقیانوس بی کران وجود جامع و کامل آن امام همام می باشد، که برگزیده و گلچینی است از ده ها کتاب معتبر**فهرست نام و مشخصات بعضی از کتابهائی که مورد استفاده قرار گرفته است در آخرین قسمت جلد دوّم این مجموعه نفیسه موجود می باشد.***، در جهت های مختلف: عقیدتی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، اخلاقی، تربیتی و ... .
باشد که این ذرّه دلنشین و لذّت بخش مورد استفاده و إفاده عموم خصوصاً جوانان عزیز قرار گیرد.
و ذخیره ای باشد «لِیَوْمٍ لایَنْفَعُ مالٌ وَ لابَنُون إِلاَّ مَنْ أَتَی اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلیم لی وَ لِوالِدَیَّ وَ لِمَنْ لَهُ عَلَیَّ حَقّ» انشاء اللَّه تعالی.
مؤلّف

خلاصه حالات دهمین معصوم، هشتمین اختر امامت

آن حضرت روز پنج شنبه یا جمعه، 11 ذی القعدة، سال 148 هجری قمری **در سال ولادت آن حضرت بین محدّثین اختلاف است، که از 148 تا 153 گفته اند. و برحسب 11 / ذی القعدة/ 148 قمری، طبق سال شمسی 11 / آذرماه / 144 می باشد.***، یک سال پس از شهادت امام جعفر صادق علیه السلام در شهر مدینه منوّره دیده به جهان گشود؛ و با ظهور نور طلعتش جهانی را روشنائی بخشید.
نام: علیّ، صلوات اللَّه و سلامه علیه.**نام و لقب مبارک حضرت به عنوان امام «علیّ، رضا» علیه السلام ، طبق حروف أبجد کبیر، عدد 110، 1001 می باشد.***
کنیه: ابوالحسن ثانی، ابوعلیّ و... .
ألقاب: رضا، صابر، زکیّ، وفیّ، ولیّ، رضیّ، ضامن، غریب، نورالهدی ، سراج اللَّه، غیظ المحدّثین، غیاث المستغیثین و... .
پدر: امام موسی کاظم، باب الحوائج إلی اللَّه علیه السلام .
مادر: شقراء، معروف به خیزران، امّ البنین، و بعضی گفته اند: نجمه بوده است.
نقش انگشتر: حضرت دارای سه انگشتر بود، که نقش هر کدام به ترتیب عبارتند از:
«حَسْبیَ اللَّهُ»، «ما شاءَ اللَّهُ وَ لا قُوَّةَ إلاَّ بِاللَّهِ»، «وَلییّ اللَّهُ».
دربان: مورّخین، دو نفر را به نام محمّد بن فرات و محمّد بن راشد به عنوان دربان حضرت گفته اند.
مدّت امامت: بنابر مشهور، روز جمعه، 25 رجب، سال 183 هجری قمری، پس از شهادت پدر مظلومش بلافاصله مسئولیّت رهبری و امامت جامعه اسلامی را به عهده گرفت، که تا سال 203 یا 206 به طول انجامید.
و در سال 200 هجری قمری حضرت توسّط مأمون به خراسان احضار گردید.
مدّت عمر: در طول عمر آن حضرت بین 49 تا 57 سال بین مورّخین اختلاف است.
و بر همین مبنا در مقدار و مدّت هم زیستی با پدر بزرگوارش؛ و نیز در مدّت حیات پس از پدرش اختلاف می باشد، گرچه برخی گفته اند که آن حضرت 29 سال و دو ماه در زمان حیات پدر بزرگوارش زندگی نموده است.
در علّت آمدن امام رضا علیه السلام به خراسان، نیز بین مورّخین اختلاف است؛ ولی می توان از مجموع گفته ها، این گونه استفاده نمود:
چون هارون الرّشید به هلاکت رسید، بغداد و حوالی آن در اختیار فرزندش امین، و خراسان با حوالی آن تحت حکومت دیگر فرزندش مأمون قرار گرفت.
پس از گذشت مدّتی کوتاه، بین دو این برادر اختلاف و جنگ، رونق گرفت و امین کشته شد.
در این بین، مأمون نیز جهت استحکام قدرت خود چنان ابراز داشت که از علاقه مندان خاندان علیّ بن ابی طالب و سادات بنی الزّهراء می باشد.
بنابر این، در سال 200 هجری نامه ای به استاندار خود در شهر مدینه منوّره فرستاد، تا حضرت علیّ بن موسی الرّضا علیهما السلام را از راه بصره اهواز، (به گونه ای که از غیر مسیر شهر قم باشد) به خراسان منتقل گردانند.
هنگامی که امام رضا علیه السلام به شهر مَرْوْ رسید، مأمون عبّاسی به حضرتش پیشنهاد بیعت و خلافت را داد.
ولی حضرت چون کاملاً نسبت به افکار و دسیسه های مأمون و دیگر خلفاء بنی العبّاس آگاه و آشنا بود، پیشنهاد خلافت را از طرف مأمون نپذیرفت.
و مأمون دو ماه به طور مرتّب، با نیرنگ ها و شیوه های گوناگونی اصرار می ورزید که شاید امام علیه السلام بپذیرد؛ ولی چون از طریقی در رسیدن به هدف خویش موفّق نگردید، در نهایت، حضرت را تهدید به قتل کرد.
بر همین اساس امام علیه السلام مجبور گردید که ولایتعهدی را تحت شرائطی بپذیرد، که روز پنج شنبه، پنجم ماه مبارک رمضان، در سال 201 بیعت انجام گرفت، مشروط بر آن که حضرت در هیچ کاری از امور حکومت دخالت ننماید.
پس از آن که مأمون به هدف خود رسید و از هر جهت حکومت خود را ثابت و استوار یافت، شخصاً تصمیم قتل حضرت رضاعلیه السلام را گرفت و به وسیله انگور زهرآلود، آن امام مظلوم و غریب را مسموم و شهید کرد.
شهادت: بنابر مشهور بین تاریخ نویسان، حضرت روز جمعه یا دوشنبه، آخر ماه صفر، در سال 203 یا 206 هجری قمری **تاریخ شهادت آن حضرت طبق سال شمسی: 19 / شهریور / 197، یا 17 / مرداد / 200 خواهد بود.*** به وسیله زهر مسموم شده و در سناباد خراسان شهید گردید؛ و به عالم بقاء رحلت نمود.
و جسد مطهّر و مقدّس آن حضرت در منزل حمید بن قحطبه، کنار قبر هارون الرّشید دفن گردید.
خلفاء هم عصر آن حضرت: امامت حضرت، هم زمان با حکومت هارون الرّشید، فرزندش امین، عمویش ابراهیم، دوّمین فرزندش محمّد، سوّمین فرزندش عبداللَّه ملقّب به مأمون عبّاسی مصاددف گردید.
تعداد فرزندان: عدّه ای گفته اند حضرت دارای پنج پسر و یک دختر به نام فاطمه بوده است؛ ولی اکثر مورّخین بر این عقیده اند که حضرت بیش از یک پسر به نام ابوجعفر، امام محمّد جواد علیه السلام نداشته است.
نماز آن حضرت: شش رکعت است، در هر رکعت پس از قرائت سوره حمد، ده مرتبه «هل أتی عَلَی الإنْسانِ حینٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ یَکُنْ شَیْئاً مَذْکُوراً» خوانده می شود.**تاریخ ولادت و دیگر حالات حضرت برگرفته شده است از:
بحارالأنوار: ج 49، أعیان الشّیعة: ج 2، اصول کافی: ج 1، کشف الغمّة: ج 2، فصول المهمّه ابن صبّاغ مالکی، إعلام الوری طبرسی: ج 2، مجموعه نفیسه، تاریخ اهل بیت علیهم السلام ، ینابیع المودّه، تهذیب الأحکام: ج 6، جمال الأسبوع سیّد ابن طاووس، دعوات راوندی، دلائل الإمامه طبری، عیون المعجزات و... .***
و بعد از آخرین سلام نماز، تسبیحات حضرت فاطمه زهراءعلیها السلام گفته می شود؛ و سپس حوائج و خواسته های مشروعه خویش را از درگاه خداوند متعال مسئلت می نماید که انشاء اللّه تعالی برآورده خواهد شد.

مدح هشتمین اختر فروزنده امامت

ای غریبی که ز جدّ و پدر خویش جدائی - خفته در خاک خراسان، تو غریب الغربائی
چه ثنا گویمت، ای داور هفتاد و دو ملّت - که ثنا خوانده خدایت، تو چه محتاج ثنائی
این رواق تو و صحن و حَرَمَت، همچو بهشت است - روضه ات، جنّت فردوس و مسمّی به رضائی
آه، از آن دم که ز سوز جگر و حال پریشان - ناله ات گشت بلند، آه تقی جان به کجائی
ای شه یثرب و بطحا، تو غریبی به خراسان - سرور جمله غریبان و معین الضّعفائی
اغنیا مکّه روند و فقرا سوی تو آیند - جان به قربان تو ای شاه که حجّ فقرائی
بیا که مظهر آیات کبریا اینجاست - بیا که تربت سلطان دین، رضا اینجاست
بیا که گلبن گلزار موسی جعفر - بیا که میوه بستان مصطفی اینجاست
بیا که خسرو اقلیم طوس، شمس شموس - بیا که وارث دیهیم مرتضا اینجاست
شهنشهی که به چشمان، غبار درگاهش - کنند حُور و ملایک، چو توتیا اینجاست
اگر کلید در رحمت خدا جوئی - بیا کلید در رحمت خدا اینجاست
در مدینه علم و کمال و زهد و ادب - در خزینه بخشایش و عطا اینجاست
ز قبله گاه سلاطین بخواه حاجت خویش - شهی که حاجت مسکین کند روا اینجاست
قدم ز صدق و ارادت در این حرم بگذار - که مهد عصمت و ناموس کبریا اینجاست
بیا که منبع فیض و عنایت ازلی - بیا که مطلع و الشّمس و و الضّحی اینجاست
امام ثامن و ضامن، رضا که بر حرمش - نهاده اند شهان، روی إلتجا اینجاست
به خضر کز پی آب بقاست سرگردان - دهید مژده که سرچشمه بقا اینجاست **شعر از شاعر محترم: آقای دکتر رسا.***