فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

148. از امکانات دنیا برای آخرتتان بهره گیرید

وابتغ فیما آتاک الله الدار الاخره و لا تنس نصیبک من الدنیا و احسن کما احسن الله الیک و لا تبغ الفساد فی الارض ان الله لا یحب المفسدین.
قصص: 77
در آنچه خدایت ارزانی داشته، سرای آخرت را بجوی و بهره خویش را از دنیا فراموش مکن؛ و همچنان که خدا به تو نیکی کرده، نیکی کن و در زمین از پی فساد مرو، که خدا فسادکنندگان را دوست ندارد.
در منطق قرآن، انسان موجودی همیشه زنده است و زندگی او با مردن خاتمه نمی یابد؛ بلکه مردن او در حقیقت انتقال از خانه ای به خانه ای دیگر است و این زندگی دنیایی او حیاتی امتحانی و سرنوشت ساز است که در آن سرنوشت و فصل دیگر زندگی او مشخص می شود. شقاوت یا سعادت او در آن حیات در همین عالم شکل می گیرد. بنابراین سرمایه آدمی همین زندگی دنیایی اوست. با استفاده صحیح از سرمایه این زندگی، انسان می تواند عیش سعادتمندانه خود در زندگی آخرت را مهیا کند؛ و در صورتی که نداند چه سودایی کند، در این تجارت زیان می بیند و سرمایه اش را از دست می دهد و در آخرت محروم و خسارت خواهد بود.
پس در این دنیای نابودشدنی برای زندگی جاویدان آخرت توشه برگیرید که شما را به زاد و توشه راهنمایی کردند و به کوچ کردن از دنیا فرمان دادند و شما را برای پیمودن راه قیامت برانگیختند. همانا شما چونان کاروانیانی هستید که در جایی به انتظار مانده اند و نمی دانند در چه زمانی به آنان فرمان حرکت می دهند. آگاه باشید که با دنیا چه می کند کسی که برای آخرت آفریده شده است؟ و با اموال دنیا چه کار دارد آن کس که به زودی همه اموال او را مرگ می رباید و تنها کیفر حسابرسی آن بر عهده او می ماند؟ بندگان خدا، خیری که خدا وعده داد رها کردنی نیست و شری که از آن نهی کرده دوست داشتنی نیست. بندگان خدا، از روزی بترسید که اعمال و رفتار انسان وارسی می شود - روزی که پر از تشویش و اضطراب است و کودکان در آن روز پیر می شوند.(814)

ای وای بر ما

از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل است که برای مردگان خود هدیه بفرستید. راوی پرسید: هدیه برای مرده ها چیست؟ فرمودند: صدقه و دعا. آن گاه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: ارواح مومنان هر جمعه به آسمان دنیا در مقابل خانه ها و منزلهای خود می آیند و با آوازی حزین و غمناک همراه با گریه فریاد می کنند: ای اهل من و اولاد من، ای پدر من و مادر من، ای خویشان من، با آنچه در دست ما بود (یعنی با اموال خودمان که اکنون دست شماست) بر ما مهربانی کنید - همان چیزهایی که عذاب و حسابش بر ماست و نفعش برای شما. به قرص نانی یا درهمی یا جامه ای که در راه خدا می دهید بر ما مهربانی کنید. آنگاه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) گریستند و اطرافیان ایشان نیز همه گریستند، به گونه ای که هیچ یک از شدت گریه قدرت سخن گفتن نداشت. بعد از لحظاتی پیامبر فرمودند: اینها برادران دینی شمایند که بعد از سرور و نعمت، اکنون در خاک پوسیده شده اند و از عذاب و هلاکت خود ناله می کنند و می گویند: ای وای بر ما! اگر آنچه در توان داشتیم در راه فرمانبرداری خداوند انفاق می کردیم، اکنون به شما محتاج نبودیم و با حسرت و پریشانی فریاد می کنند: صدقه مردگان را زود بفرستید.(815)

149. پیش از رسیدن روز تنهایی و بی کسی، انفاق کنید

یا ایها الذین آمنوا انفقوا مما رزقناکم من قبل ان یأتی یوم لا بیع فیه و لا خلة و لا شفاعة و الکافرون هم الظالمون.
بقره: 254
ای کسانی که ایمان آورده اید، پیش از آنکه آن روز فرا رسد، که نه در آن خرید و فروشی باشد و نه دوستی و شفاعتی، از آنچه به شما روزی داده ایم انفاق کنید؛ و کافران خود ستمکاران اند.
بیع در اصل به معنای فروختن، یعنی دادن جنس و گرفتن قیمت آن، است همچنان که شراء به معنای خریدن، یعنی دادن قیمت و گرفتن جنس، است؛ و گاهی نیز بالعکس استعمال شده است. در مجموع می توان گفت که بیع به معنای خریدن یا فروختن است.
امام علی (علیه السلام) در بخشی از وصایای خود به حضرت حسن المجتبی (علیه السلام) فرمودند: بدان راهی بس طولانی و پرمشقت در پیش داری؛ و نیز بدان در این راه از کوشش صحیح و تلاش فراوان و اندازه گیری توشه به مقدار کافی بی نیاز نخواهی بود؛ و با توجه به اینکه باید در این راه سبکبار باشی، بیش از تاب و تحمل خود بار بر دوش مگیر که سنگینی آن برای تو وبال خواهد بود؛ و هر گاه نیازمندی را یافتی که می تواند زاد و توشه تو را تا رستاخیز بر دوش گیرد و فردا که به آن نیازمند شوی به تو پس دهد، آن را غنیمت بشمار و این زاد را بر دوش او بگذار... هنگامی که بی نیازی، اگر کسی قرض بخواهد، غنیمت بشمار تا در روز سختی و تنگ دستی ات ادا کند... برای خویش، پیش از رسیدنت به آن جهان، وسایلی مهیا ساز و منزل را پیش از آمدنت آماده کن، زیرا پس از مرگ عذر پذیرفته نمی شود و راه بازگشتی به دنیا وجود ندارد.(816)
نیز فرمودند: ای پیر، که پیری در وجودت رخنه کرده است، چگونه خواهی بود آن گاه که طوقهای آتش به گردنها انداخته شود و غلهای جامعه به دست و گردن افتد، چنان که گوشت دستها را می خورد؟ زنهار، زنهار، ای بندگان خدا، خدا را به یاد آورید!... اموال را انفاق کنید... در این کار بخل نورزید که خداوند فرموده: ان تنصروا الله ینصرکم و یثبت اقدامکم؛(817) و نیز فرموده است: من ذاالذی یقرض الله قرضا حسنا فیضاعفه له و له اجر کریم.(818) درخواست یاری او از شما نه به سبب ضعف و ناتوانی است و قرض گرفتنش از شما نه به علت کمبود است... خواسته شما را بیازماید که کدام یک نیکوکارترید.(819)

بهر ذم بخل و تمجید سخا - بر حدیثی می توان کرد اکتفا
که سخی از نار دوزخ ایمن است - گر چه طوق کفرش اندر گردن است
همچنین محروم ماند از جنان - مومنی کامد بخیل اندر جهان
فرق این ره نی به میل و فرسخ است - کاین تفاوت یک بهشت و دوزخ است
این دو خصلت را بود فرق میان - قاف تا قاف و زمین تا آسمان
مال آخر هیچ و صاحب مال هیچ - ای بخیل بی خرد بر خود مپیچ
فتر بخل و طمع اوراق کن - مال حق در راه حق انفاق کن
هر چه داری گر ز خود دانی خطاست - کانچه در راه خدا دادی تو راست
کن کرم بالقوه در حق کسان - زر بده نانی ببخش آبی رسان
کن کرم کاندر محل دست کریم - می رسد بر دست خلاق عظیم
گر چه در ظاهر بود دست فقیر - هست در باطن ید الله القدیر
چون تو بنوازی غلام خواجه را - آن نوازش بین همی باشد که را
بند را گر خود مکرم ساختی - در حقیقت خواجه را بنواختی
چون نمایی لطف در حق پسر - هست آن لطف تو در حق پدر
بندگان را چون که صاحب ذات هوست - مرحمت بر بندگان در حق اوست(820)