فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

147. کار شایسته خالص انجام دهید

فمن کان یرجوا لقاء ربه فلیعمل عملا صالحا و لا یشرک بعبادة ربه احدا.
کهف: 110
هر کس دیدار پروردگار خویش را امید می بندد باید کرداری شایسته داشته باشد و در پرستش پروردگار هیچ کس را شریک نسازد.
اخلاص در عمل کار سختی است، بلکه از خود عمل سخت تر و از جهاد طولانی دشوارتر است. امام علی (علیه السلام) می فرمایند: تصفیه العمل اشد من العمل و تخلیص النیة عن الفساد اشد علی العاملین من طول الجهاد.(807)
از این روست که اگر کسی قلبش را در حین عمل از غیر خدا خالص و پاک کرد و فقط خدا را در نظر داشت عمل کم او برای سعادت و کمال او کافی خواهد بود. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: اخلص قلبک یکفیک القلیل من العمل.(808) تنها اعمال صالح خالص است که در آخرت به انسان سود می رساند. امام علی (علیه السلام) می فرمایند: کلما اخلصت عملا بلغت من الاخره امدا.(809) حقیقت اخلاص در قرآن اخلاص در عبودیت و اخلاص در استعانت است آنجا که می فرماید: ایاک نعبد و ایاک نستعین.(810) اینان که این مقام را طی کنند و مخلص شوند از اغواگری شیطان دورند چه او گفت: فبعزتک لأغوینهم اجمعین الا عبادک منهم المخلصین.(811) از این روست که حضرت حق در آیه مورد بحث فرموده است هر که طالب مشاهده باطنی پروردگار خویش است، یعنی طالب بصیرت و حق بینی، جز با عمل صالح، آن هم عمل صالح خالص، بدان نمی رسد.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در باب اهمیت اخلاص و دشوار بودن تحصیل آن و مرتبه مخلصان فرموده اند: العلماء کلهم هلکی الا العاملین و العاملون کلهم هلکی الا المخلصین و المخلصون علی خطر.(812) (علما همه به هلاکت در افتند، مگر آنان که به علم خود عمل می کنند: عالمان اهل عمل نیز همه هلاک شوند، مگر آنان که در عملشان مخلص باشند و مخلصان در خطرند.)
سر و عقل گر خدمت جان کنند - بی کار دشوار کاسان کنند
بکاهند گر دیده و دل ز آز - بسا نرخها را که ارزان کنند
چو اوضاع گیتی خیال است و خواب - چرا خاطرت را پریشان کنند
ل و دیده دریای ملک تن اند - رها کن که یک چند طوفان کنند
به داروغه و شحنه جان بگوی - که دزد هوا را به زندان کنند
نکردی نگهبانی خویش چند - به گنج وجودت نگهبان کنند
چنان کن که جان را بود جامه ای - چو از جامه جسم تو عریان کنند
به تن پرور و کاهل ار بگروی - تو را نیز چون خود تن آسان کنند
فروغی گرت هست ظلمت شود - کمالی گرت هست نقصان کنند
هزار آزمایش بود پیش از آن - که بیرونت از این دبستان کنند
گرت فضل بوده است رتبت دهند - ورت جرم بوده است تاوان کنند
گرت گله گرگ است و گر گوسفند - تو را بر همان گله چوپان کنند
چون آتش برافروزی از بهر خلق - همان آتشت را به دامان کنند
گر گوهری یا که سنگ سیاه - بدانند چون ره بدین کان کنند
به معمار عقل و خرد تیشه ده - که تا خانه جهل ویران کنند
بر آن اند خودبینی و جهل و عجب - که عیب تو را از تو پنهان کنند
بزرگان نلغزند در هیچ راه - کز آغاز تدبیر پایان کنند(813)

148. از امکانات دنیا برای آخرتتان بهره گیرید

وابتغ فیما آتاک الله الدار الاخره و لا تنس نصیبک من الدنیا و احسن کما احسن الله الیک و لا تبغ الفساد فی الارض ان الله لا یحب المفسدین.
قصص: 77
در آنچه خدایت ارزانی داشته، سرای آخرت را بجوی و بهره خویش را از دنیا فراموش مکن؛ و همچنان که خدا به تو نیکی کرده، نیکی کن و در زمین از پی فساد مرو، که خدا فسادکنندگان را دوست ندارد.
در منطق قرآن، انسان موجودی همیشه زنده است و زندگی او با مردن خاتمه نمی یابد؛ بلکه مردن او در حقیقت انتقال از خانه ای به خانه ای دیگر است و این زندگی دنیایی او حیاتی امتحانی و سرنوشت ساز است که در آن سرنوشت و فصل دیگر زندگی او مشخص می شود. شقاوت یا سعادت او در آن حیات در همین عالم شکل می گیرد. بنابراین سرمایه آدمی همین زندگی دنیایی اوست. با استفاده صحیح از سرمایه این زندگی، انسان می تواند عیش سعادتمندانه خود در زندگی آخرت را مهیا کند؛ و در صورتی که نداند چه سودایی کند، در این تجارت زیان می بیند و سرمایه اش را از دست می دهد و در آخرت محروم و خسارت خواهد بود.
پس در این دنیای نابودشدنی برای زندگی جاویدان آخرت توشه برگیرید که شما را به زاد و توشه راهنمایی کردند و به کوچ کردن از دنیا فرمان دادند و شما را برای پیمودن راه قیامت برانگیختند. همانا شما چونان کاروانیانی هستید که در جایی به انتظار مانده اند و نمی دانند در چه زمانی به آنان فرمان حرکت می دهند. آگاه باشید که با دنیا چه می کند کسی که برای آخرت آفریده شده است؟ و با اموال دنیا چه کار دارد آن کس که به زودی همه اموال او را مرگ می رباید و تنها کیفر حسابرسی آن بر عهده او می ماند؟ بندگان خدا، خیری که خدا وعده داد رها کردنی نیست و شری که از آن نهی کرده دوست داشتنی نیست. بندگان خدا، از روزی بترسید که اعمال و رفتار انسان وارسی می شود - روزی که پر از تشویش و اضطراب است و کودکان در آن روز پیر می شوند.(814)

ای وای بر ما

از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل است که برای مردگان خود هدیه بفرستید. راوی پرسید: هدیه برای مرده ها چیست؟ فرمودند: صدقه و دعا. آن گاه پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: ارواح مومنان هر جمعه به آسمان دنیا در مقابل خانه ها و منزلهای خود می آیند و با آوازی حزین و غمناک همراه با گریه فریاد می کنند: ای اهل من و اولاد من، ای پدر من و مادر من، ای خویشان من، با آنچه در دست ما بود (یعنی با اموال خودمان که اکنون دست شماست) بر ما مهربانی کنید - همان چیزهایی که عذاب و حسابش بر ماست و نفعش برای شما. به قرص نانی یا درهمی یا جامه ای که در راه خدا می دهید بر ما مهربانی کنید. آنگاه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) گریستند و اطرافیان ایشان نیز همه گریستند، به گونه ای که هیچ یک از شدت گریه قدرت سخن گفتن نداشت. بعد از لحظاتی پیامبر فرمودند: اینها برادران دینی شمایند که بعد از سرور و نعمت، اکنون در خاک پوسیده شده اند و از عذاب و هلاکت خود ناله می کنند و می گویند: ای وای بر ما! اگر آنچه در توان داشتیم در راه فرمانبرداری خداوند انفاق می کردیم، اکنون به شما محتاج نبودیم و با حسرت و پریشانی فریاد می کنند: صدقه مردگان را زود بفرستید.(815)