فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

130. وعده الهی به مردان و زنان مومن: بهشتی که نهرها از زیر درختانش جاری است با خانه هایی پاکیزه و خشنودی خدا

وعد الله المؤمنین و المؤمنات جنات تجری من تحتها الانهار خالدین فیها و مساکن طیبة فی جنات عدن و رضوان من الله اکبر ذلک هو الفوز العظیم.
توبه: 72
خدا به مردان و مومن و زنان مومن بهشتهایی را وعده داده است که جویها در آن جاری است و بهشتیان همواره در آنجایند و نیز خانه هایی نیکو در بهشت جاوید؛ ولی خشنودی خدا از همه برتر است که پیروزی بزرگ خشنودی خداوند است.
عدن در لغت به معنای اقامت و پایداری است؛ و معنایش این است که فلانی در فلان مکان ماندگار شد؛ و به همین جهت معدن را معدِن می گویند، زیرا جواهر و فلزات در آن قطعه از زمین مستقر و مقیم شده است. بنابراین معنای جنات عدن بهشتهای ماندنی و از بین نرفتنی است؛ و گفته شده آن بطنان، یعنی وسط و مرکز بهشت، است. در حدیثی از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) است که عدن دار الله التی لم ترها عین و لم یخطر علی قلب بشر لا یسکنها غیر ثلاثه النبیین و الصدیقین و الشهداء.(722) (عدن خانه خداست که هیچ چشمی آن را ندیده و چگونگی آن به عقل هیچ کس از افراد بشر هم خطور نکرده است و تنها سه گروه در آن ساکن می شوند: پیامبران و تصدیق کنندگان و حامیان راستین انبیا و شهیدان.)
رضوان و رضا و مرضاة به معنای خشنودی است؛ و آن حالتی است که در نفس آدمی به هنگام برخورد با چیزی که پسند طبع اوست پیدا می شود و نفس از پذیرفتن آن امتناع نمی ورزد. ضد این حالت سخط و خشم است. در قرآن در بیشتر مواردی که کلمه رضی الله و رضوان الله آمده به رضای بنده نیز اشاره شده است: رضایت خدا از بنده اش به سبب اطاعت از اوست و رضایت بنده از خدا جهت پاداشی است که به او می دهد و حکمی که به نفع او می راند. رضی الله عنهم و رضوا عنه ذلک فوز العظیم.(723) (هم خداوند از آنان خشنود است و هم آنان از خدا خشنودند. این رستگاری بزرگ است)؛ یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیة مرضیة.(724) (تو ای روح آرام یافته، به سوی پروردگارت باز گرد؛ در حالی که هم تو از او خشنودی و هم او از تو خشنود است.) آری، این خشنودی خدا از ایشان از همه نعمتهای الهی بهشت بزرگ تر و ارزنده تر است، زیرا حقیقت بندگی، که قرآن کریم بشر را به آن دعوت کرده، آن است که به سبب محبت به خدا انجام شود - محبتی که از سر معرفت و شناخت باشد، نه به علت طمعی که به بهشتش یا ترسی که از آتشش دارد؛ و بزرگ ترین سعادت و رستگاری برای عاشق و دوستدار و دلدار این است که رضایت معشوق و محبوب و دلبر خویش را جلب کند، بی اینکه در صدد ارضای نفس خویش باشد. لذا می فرماید: و رضوان من الله اکبر. (این خشنودی خدا از همه نعمتهای بهشتی برتر و بزرگ تر است)؛ و اصلا این مقام رضایت حضرت حق از بنده اش مساوی است با رسیدن بنده به رستگاری بزرگ و فتح قله بهشت: ذلک هو الفوز العظیم. رسیدن به این مقام در جنات عدن لذتی روحانی و معنوی دارد که از تمام بهشت و نعمتها و مواهب گوناگون و ما تشتهیه الانفس هم برتر و بالاتر است؛ و همان فاصله ای که بین لذتهای جسمی و لذتهای روحی و معنوی وجود دارد در بین همه نعمتهای بهشتی و رضوان الهی وجود دارد. جابر بن عبدالله انصاری از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل کرده که حضرت فرمودند: به هنگامی که اهل بهشت داخل بهشت می شوند، خداوند به آنان می گوید: تشتهون شیئا فازیدکم (آیا چیزی دوست دارید تا اضافه بر آنچه به شما داده ام بدهم؟) می گویند: ای پروردگار ما، بهترین چیزی که به ما داده ای چیست؟ خداوند می فرماید: رضوانی اکبر (خشنودی من بزرگ ترین و بهترین عطای من به شماست.)(725)

131. مؤمنان اهل عمل پاداش پاکیشان جنات عدن است

و من یأته مؤمنا قد عمل الصالحات فاولئک لم الدرجات العلی جنات عدن تجری من تحتها الانهار خالدین فیها و ذلک جزاء من تزکی.
طه: 75 و 76
و آنان که با ایمان نزد او آیند و کارهای شایسته کنند، صاحب درجاتی بلند باشند. بهشتهای جاویدان که در آن نهرهای روان است، و همواره در آنجا باشند. و این است پاداش پاکان.
تزکی از ماده زکو و آن به معنای نمو و زیادت است؛ و زکات هم چون بیرون کردن حق خدا از مال و پرداخت به فقر است و موجب برکت و نمو مال می شود زکات نامیده شده است. به تزکیه نفس هم تزکیه می گویند، زیرا رشد و نمو نفس است به وسیله خیرات و برکات؛ و با پاکی نفس است که انسان در دنیا مستحق اوصاف پسندیده و ستوده و در آخرت نیز مستحق ثواب و پاداش می شود.

آیات بهشت و دوزخ آفریده شده اند؟

آیات قرآن و روایات اهل البیت (علیهم السلام) از خلقت فعلی بهشت و جهنم حکایت دارند؛ و اساساً یکی از معتقدات شیعه درباره بهشت و جهنم این است که آنها مخلوق اند.
1) قرآن می فرماید بهشت برای مومنان مهیا شده است و آنان باید به سویش به سرعت سبقت گیرند: و سارعوا الی مغفرة من ربکم و جنة عرضها السماوات و الارض اعدت للمتقین.(726) از آیات 21 سوره حدید و 89 و 100 توبه توبه و 29 و 35 و 44 احزاب نیز همین معنا فهمیده می شود.
2) قرآن می فرماید: ما جهنم را برای پذیرایی کافران آماده کرده ایم: انا اعتدنا جهنم للکافرین نزلا.(727) از آیات 24 سوره بقره و 131 آل عمران و 93 و 102 نساء و 8 و 57 و 64 احزاب و 6 فتح و 15 مجادله و 10 طلاق و 31 انسان نیز همین معنا فهمیده می شود.
3) از آیات 61 تا 63 سوره مریم و 43 و 44 رحمن و بسیاری از آیات دیگر نیز فهمیده می شود که خلقت خداوند به بهشت و جهنم تعلق گرفته است و آن دو مخلوق اند.
4) قرآن می فرماید: با علم الیقین می توانید در همین دنیا جهنم و صحنه بازپرسی الهی را به عین الیقین ببینید: کلا لو تعلمون علم الیقین لترون الجحیم ثم لترونها عین الیقین.(728)
5) عبدالسلام بن صالح الهروی می گوید: به امام رضا (علیه السلام) عرض کردم: آیا بهشت و جهنم الان خلق شده اند؟ حضرت فرمودند: بله. و رسول الله زمانی که به معراج رفت داخل بهشت شد و جهنم را دید. عرض کردم عده ای می گویند بهشت و جهنم هم اکنون در عالم تقدیر الهی اند. (خداوند خلق آنها را مقدر کرده)؛ اما فعلا خلق نشده اند. حضرت فرمودند: آنان که چنین می گویند از ما نیستند، ما هم از آنها نیستیم.
کسی که خلقت بهشت و جهنم را انکار کند به تحقیق که رسول خدا و ما را تکذیب کرده است (زیرا بسیاری از آیات قرآن و روایات اهل بیت، خصوصاً احادیث معراجیه، بر خلقت آن دو تصریح دارند،) و از ولایت ما چیزی نصیب آنها نمی شود و در عذاب جهنم، جاودانه خواهند ماند. خدای تعالی فرموده: هذه جهنم التی یکذب بها المجرمون یطوفون بینها و بین حمیم آن،(729) (این همان دوزخی است که مجرمان آن را انکار می کردند. امروز در میان آن و آب سوزان در رفت و آمدند.) آنگاه امام رضا (علیه السلام) فرمودند: و به تحقیق که پیامبر فرموده است: زمانی که به آسمان به معراج برده شدم، جبرئیل دست من را گرفت و مرا در بهشت داخل کرد. پس از رطب بهشت تناول کردم؛ و آن رطب بهشتی به نطفه ای در صلبم تبدیل شد؛ و زمانی که به زمین برگشتم با خدیجه همبستر شدم. پس او به فاطمه باردار شد. پس فاطمه حوریه ای انسی و بشری است (انسانی است با ماده حوری.) از این رو هر زمان که مشتاق بوی بهشت می شوم، دخترم فاطمه را می بویم.(730)