فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

تجسم اعمال در روایات

1) در یکی از احادیث معراجیه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) است که فرمودند: در شب معراج جبرئیل قصرهای بهشتیرا به من نشان می داد. در آن حال دیدم بعضی از قصرهای بهشت شرفه (پیش آمدگی طبقه فوقانی ساختمان) دارد و بعضی نه. از جبرئیل پرسیدم: چرا این قصرها با هم تفاوت دارد؟ او گفت: یا محمد هذه قصور المصلین فرائضهم الذین یکسلون عن الصلوة علیک و علی آلک بعدها فان بعث مادة لبناء الشرف من الصلوة علی محمد و آل الطیبین بنیت له الشرف و الا بقیت هذا.(700) (ای محمد، این قصرهای بی شرفه از آن نمازگزارانی است که پس از نمازهای واجبشان، در فرستادن صلوات بر تو و خاندانت سستی کرده اند؛ در حالی که اگر مصالحی از جنس صلوات بر محمد و خاندان پاکش بفرستند، برای آنان شرفه ساخته می شود وگرنه قصرهایشان به همین حال می ماند.)
2) امام باقر (علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت کرده اند که: من قال سبحان الله غرس الله له بها شجرة فی الجنة... (هر کس سبحان الله بگوید خداوند با آن برای او درختی در بهشت می کارد؛ و هر کس الحمد لله بگوید خداوند با آن درختی در بهشت برای او می کارد؛ و هر کس لا اله الا الله بگوید خدا با آن درختی در بهشت برایش می نشاند و هر کس الله اکبر بگوید خداوند با آن براو او در بهشت درختی می کارد.) مردی از قریش عرض کرد: یا رسول الله، اگر این طور باشد که می فرمایید، پس درختان ما در بهشت بسیار است. حضرت فرمودند: نعم ولکن ایاکم ان ترسلوا علیها نیراناً فتحرقوها. (بله درست است؛ اما بپرهیزید از اینکه آتشهایی بفرستید و آنها را بسوزانید.) آن گاه حضرت فرمودند: این همان است که خداوند فرمود: یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و لا تبطلوا اعمالکم.(701) (ای کسانی که ایمان آورده اید، اطاعت کنید خدا را و اطاعت کنید رسول او را و اعمال خود را باطل نسازید.)(702)

بیشه ای آمد وجود آدمی - بر حذر شو زین وجود ار آدمی
سیرتی کاندر وجودت غالب است - هم بر آن تصویر حشرت واجب است
حشر بر حرص خس مردارخوار - صورت خوکی بود روز شمار
حکم آن خو راست کان غالب تر است - چون که زر بیش از مس آمد آن زر است
ر وجود ما هزاران گرگ و خوک - صالح و ناصالح و خوب و خشوک
ساعتی گرگی در آید در بشر - ساعتی یوسف رخی همچون قمر
ای دریده پوستین یوسفان - گرگ برخیزی از این خواب گران
کشته گرگان یک به یک خوهای تو - می درانند از غضب اعضای تو(703)

128. بهشت از ما پنهان است، اما خدا به آن وعده داده و وعده خدا آمدنی است

جنات عدن التی وعد الرحمان عبده بالغیب انه کان وعده مأتیا لا یسمعون فیها لغوا الا سلاما و لهم رزقهم فیها بکرة و عشیا تلک الجنة التی نورث من عبادنا من کان تقیا.
مریم: 61 - 63
بهشتهای جاوید، که خدای رحمان در غیب به بندگان خویش وعده کرده است و وعده او فرا خواهد رسید. در آنجا سخن لغو نمی شنوند، گفتارشان سلام است و روزیشان هر صبح و شام آماده است. این همان بهشتی است که به بندگانمان، آنان که پرهیزکاری کرده اند، عطا می کنیم.
بکرة به معنای اول روز است. عشیا در نزد بعضی از اول ظهر تا صبح روز بعد است و در نزد بعضی دیگر از اول ظهر تا غروب آفتاب. نورث از ارث و وراثت است به معنای انتقال قهری و بدون معامله فراورده کسی به غیر؛ و از این روست که مالی که را که از میت به وارثش منتقل می شود میراث (با قلب واو به الف) یا تراث (با قلب واو به ت) گویند.

چرا خداوند بهشت را ارث صالحان قرار داده است؟

اگر معنای ارث انتقال مال یا هر چیز قابل انتفاع باشد (از مالکی که با مردن مالکیتش زایل شده و به دیگری منتقل شده، مانند رسیدن اموال پدر مرده به فرزندش) و با توجه به اینکه در کلمه ارث به نوعی معنای انتقال از غیر وجود دارد، چگونه قرآن بهشت را ارث اهل ایمان در مقابل اعمال صالحشان دانسته و فرموده است: و نودوا ان تلکم الجنة اورثتموها بما کنتم تعملون.(704) (و به آنان ندا داده می شود که این بهشت را در برابر اعمالی که انجام می دادید به ارث بردید) یا فرموده: و تلک الجنه التی اورثتموها بما کنتم تعملون.(705) یا، در همین آیه مورد بحث، فرموده است: تلک الجنة التی نورث من عبادنا من کان تقیا.؟
در این آیات، که سخن از میراث بهشت برای اهل ایمان است، می توان معنای ارث را، که انتقال به غیر است اعتبار کرد، خداوند بهشت را آفرید تا همه بندگانش با سرمایه ایمان و عمل صالح آن را به دست آورند، پس بهشت در معرض اعطا به همه افراد است، زیرا خداوند آن را به شرط ایمان و عمل به همه وعده داده است و بنا بر قولی هر آدمی هم مسکنی در بهشت دارد و هم مسکنی در جهنم؛ پس اگر بهشت به پرهیزکاران و اهل ایمان می رسد بدین علت است که دیگران به سبب ضایع کردن واجبات الهی و پیروی از شهوات و شرک و معاصی و کفر خود را از آن محروم می کنند و بهشت فقط برای مؤمنان می ماند. پس در حقیقت مؤمنان با عمل صالح خود آن را از دیگران به ارث برده اند: اولئک هم الوارثون الذی یرثون الفردوس.(706) (آنها وارثان اند - وارثانی که بهشت برین را به ارث می برند.) از این روست که بهشتیان وقتی با فرمان الهی وارد بهشت می شوند می گویند: الحمد لله الذی صدقنا وعده و اورثنا الارض نتبوء من الجنة حیث نشاء.(707) (حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که به وعده خویش درباره ما وفا کرد و زمین (بهشت) را میراث ما قرار داد که هر جا را بخواهیم منزلگاه خود قرار دهیم.)(708)
به دلیل این آیات، مشرکان و تکذیب کنندگان آیات الهی و اهل معصیت از بهشت محروم اند: انه من یشرک بالله فقد حرم الله علیه الجنه و مأواه النار.(709) (همانا هر کس برای خدا شریکی قرار دهد خداوند بهشت را بر او حرام کرده و جایگاه او دوزخ است)؛ کسانی که آیات ما را تکذیب و در برابر آن تکبر کردند درهای آسمان به رویشان گشوده نمی شود و هرگز به بهشت نمی روند، مگر اینکه شتر از سوراخ سوزن بگذرد.)(710)؛ و در واقع جهنمیان هم میراث بران جهنم اند و در خانه اهل بهشت در آنجا (اگر گناه می کردند) ساکن می شوند.
بر اساس روایات رسیده از اهل بیت (علیهم السلام) خداوند بهشت را بر این گروه از انسان ها حرام کرده است: سخن چینان، میگساران، مردان بی غیرت، غیبت کنندگان، منت گذاران، فرزندان ناخلف، قاطعان رحم، متکبران در راه رفتن، فتنه انگیزان، ثروتمندان بخیل و بی خیر، زنان مردنما، افراد بدرفتار و بدخلق، آنان که ولایت اهل بیت (علیهم السلام) را ندارند.(711)