فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

117. جهنمیان از مأموران دوزخ یک روز آزادی می خواهند، اما دریغ!

و قال الذین فی النار لخزنة جهنم ادعوا ربکم یخفف عنا یوما من العذاب قالوا اولم تک تأتیکم رسلکم بالبینات قالوا بلی قالوا فادعوا و ما دعوا الکافرین الا فی ظلال.
مؤمن: 49 و 50
و آنان که در آتش اند به نگهبانان جهنم می گویند: از پروردگارتان بخواهید تا یک روز از عذاب ما بکاهد. می گویند: آیا پیامبرانتان با دلایل روشن به نزد شما نیامده بودند؟ می گویند: بلی. می گویند: پس دعا کنید؛ و دعای کافران جز آنکه تباه شود هیچ نخواهد بود.

تجسم اعمال مجازات آخرت

یک محل طرح موضوع تجسم اعمال در بحث مجازاتها و پاداشهای آخرت و مسئله خلود است.
چنان که قبلا هم توضیح دادیم، مجازات عمل در آخرت از سنخ مجازاتهای دنیوی نیست تا اشکال تناسب بین جرم و جریمه مطرح شود (در موضوعات قبل این اشکال و پاسخ آن از ابعاد مختلف بررسی شد.) در آن عالم، مجازات و جریمه عین جنایت و جرم است؛ یعنی همان است و دو چیز نیست تا تناسب و مسائلی مانند آن مطرح شود. از این روست که جای هیچ گله و اعتراض و شکایتی باقی نمی ماند و همه حتی گردنکشان عالم هم تسلیم می شوند و می پذیرند، چون می فهمند هر چه هست از خود آنهاست، پای دیگری در میان نیست و مجرم خودشان اند. متصدی مجازات هم خود اوست: و وجدوا ما عملوا حاضرا.(616) لذا قرآن می فرماید از هم اکنون جهنم بر کافران محیط است و آنان را در بر گرفته است، زیرا عمل آنان از سنخ عمل دوزخی است، ماده آتش را در پی دارد و سوزنده است؛ لکن در این عالم به صورت سیئات بر آنان احاطه دارد و در آن عالم به صورت جهنم و درکات آن ظاهر می شود: و ان جهنم لمحیطة بالکافرین.(617) البته این قضیه درباره اعمال صالح و انسان های صالح هم کاملا صادق است. آنها هم از همین دنیا و در همین دنیا بهشت و رضوان الهی را درک می کنند و طعم شیرین هم جواری با اولیا و انبیا و فرشتگان را می چشند: من عمل صالحا من ذکر او انثی و هو مؤمن فلنحیینه حیاة طیبة.(618)
اصل کینه دوزخ است و کین تو - جزء آن کل است و خصم دین تو
چون تو جزء دوزخی هین هوشدار - جزء سوی کل خود گیرد قرار
ور تو جزو جنتی ای نامدار - عیش تو باشد چو جنت پایدار
تلخ با تلخان یقین ملحق شود - کی دم باطل قرین حق شود

چون عمل کردی شجر بنشاندی - اندر آخر حرف اول خواندی
گر چه شاخ و برگ و بیخش اول است - آن همه از بهر میوه مرسل است
میوه ها در فکر دل اول بود - در عمل ظاهر به آخر می شود
اول فکر آخر آمد در عمل - بُنیت عالم چنان دان از ازل
این جهان و آن جهان زاید ابد - هر سبب مادر اثر از وی ولد
این عرض با جوهر آن بیضه است و طیر - این از آن و آن از این زاید به سیر
چاکرت شاها اگر خائن بود - آن عرض زنجیر و زندان می شود
وقت محشر هر عرض را صورتی است - صورت هر یک عرض را نوبتی است
عالم اول جهان امتحان - عالم ثانی جزای این و آن(619)

از مکافات عمل غافل مشو - گندم از گندم بروید جو ز جو

118. جهنمیان: پروردگارا، ما را خارج کن تا عمل صالحی انجام دهیم. خداوند: مگر به اندازه هدایت به شما عمر ندادیم؟ مگر انذارکننده به سراغ شما نیامد؟

و هم یصطرخون فیها ربنا اخرجنا نعمل صالحا غیر الذی کنا نعمل اولم نعمرکم ما یتذکر فیه من تذکرو جاءکم النذیر فذوقوا فما للظالمین من نصیر.
فاطر: 37
و از درون آتش فریاد زنند: ای پروردگار ما، ما را بیرون آر تا کارهایی شایسته کنیم، غیر از آنچه می کردیم. آیا آن قدر شما را عمر نداده بودیم که پندگیرندگان پند گیرند؟ و شما را بیم دهند آمده. پس بچشید که گناهکاران را یاوری نیست.