فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

توجیه عذاب الهی با اعتقاد به رحمت نامتناهی حضرتش چگونه است؟(559)

سوال این است که چطور می شود با حفظ اعتقاد به نامتناهی بودن رحمت الهی عذاب ابدی خداوند را توجیه کرد، با اینکه برخی انسانهای بارحم را می بینیم که به مجرم خود، که از روی نادانی مخالفت کرده، رحم می کنند و از عذابش صرف نظر می کنند، هر چند رحمت و مهربانی آنان محدود و متناهی است؟
پاسخ این پرسش و اشکال را از موضوع گذشته، که درباره انتقام الهی سخن گفتیم، می توان فهمید؛ و آن اینکه انتقام خدا اجتماعی است، نه فردی و اینجا رحمت قلبی و نفسانی با رحمت عقلی خلط شده است. رحمت عقلی عبارت است از تتمیم ناقص و تکمیل کمبود افرادی که استعداد آن را دارند؛ و لذا می بینیم عذاب خلق همواره به سبب جرمهایی است که استعداد رحمت و امکان افاضه را از بین می برد: بلی من کسب سیئه و احاطت به خطیئته فاولئک اصحاب النار هم فیها خالدون.(560) (آری، کسانی که مرتکب گناه شوند و آثار گناه سراسر وجودشان را بپوشاند آنها اهل آتش اند و جاودانه در آن خواهند بود.)
آری، بر اثر تکرار گناهان، صورتهای زشت و ناراحت کننده ای در آدمی پدید می آید که جهنم و عذاب الهی در واقع همان تجسم گناهان و ملکات زشتی است که انسان ها در زندگی دنیای خود کسب کرده اند. این مطلبی کلی است که درباره پاداش الهی نیز قابل طرح است. بنابراین همه پاداشها و کیفرها چیز جز عمل و کردار ما نیست، ولی به صورت و لباس اخروی؛ مثلا خوردن مال یتیم در آخرت به آتش در شکمها تبدیل می شود: ان الذین یاکلون اموال الیتامی ظلما انما یأکلون فی بطونهم ناراً و سیصلون سعیرا.(561) (کسانی که اموال یتیمان را به ظلم و ستم می خورند در حقیقت تنها آتش می خورند و به زودی در شعله های آتش می سوزند.) در این باره، در صفحات بعد نیز سخن خواهیم گفت.

105. عذاب آخرت تلخ تر و بزرگ تر و خوارکننده تر و گرمایش شدیدتر از عذابهای دنیاست

والساعه ادهی و امر
قمر: 46
و لعذاب الاخره اکبر
قلم: 33
و لعذاب الاخره اخزی
فصلت: 16
قل نار جهنم اشد حرا
توبه: 81
و قیامت بلاخیزتر و تلخ تر است
و عذاب آخرت بزرگتر است
و عذاب آخرت خوارکننده تر است
بگو گرمای آتش جهنم بیشتر است.
از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت شده که فرمودند: نارکم هذه جزء من سبعین جزءاً من نار جهنم لکل جزء منها حرها.(562) (این آتش دنیای شما (تمام آتشهای دنیا) یکی از هفتاد جزو آتش دوزخ است که برای هر جزئی از آن آتش حرارت و سوزندگی همه آتش است.)
امام علی (علیه السلام) هم در توصیف عذاب جهنم می فرمایند: اتقوا ناراً حرها شدید و قعرها بعید و حلیتها حدید و شرابها صدید.(563) (از آتشی بپرهیزید که حرارتش شدید و عمق آن ناپیدا و زیور آن غل و زنجیر و آشامیدنی آن زرد آب و چرک جوشان است.)
حضرتش در عبارت دیگری فرموده اند: و اما گناهکاران را در بدترین منزلگاه در آورد و دست و پای آنها را با غل و زنجیر به گردنشان در آویزد، چنان که سرهایشان به پاها نزدیک شود. جامه های آتشین بر بدنشان پوشاند و در عذابی که حرارت آتش آن بسیار شدید است و درش بر روی آنها بسته است، در آتشی که بخروشد و زبانه کشد، و صدای شعله هایش هراس انگیز است قرار دهد - جایگاهی که هرگز از آن خارج نشود و برای اسیران آن غرامتی نپذیرند و زنجیرهای آن گسسته نمی شود. مدتی برای عذاب آن تعیین نشده تا پایان پذیرد و نه سر آمدی تا فرا رسد.(564)

ای بشر امروز بکن فکر خویش - هست تو را روز حسابی به پیش
روز مکافات گناه و صواب - روز گرفتاری و یوم الحساب
روز حساب بد و نیک همه - عدل خدا قاضی آن محکمه
هر که در آن محکمه محکوم شد - خوار و سرافکنده و محروم شد
قسمت او در طبقات جحیم - حسرت و درد است و عذاب الیم
تا به ابد سوختن و خواری اش - حاصل یک عمر تبه کاری اش
منزل هر مومن نیکوسرشت - غرفه پرنعمت باغ بهشت
عطر گل و در جریان نهرها - برتر از آن قرب و رضای خدا
سوی جنان راهبر مومنان - نیست به جز عترت و قرآن حسان(565)

106. جهنم با لباسهای آتشین و بارانی سوزان و جوشان و گرزهای آهنین

فالذین کفروا قطعت لهم ثیاب من نار یصب من فوق رؤسهم الحمیم یصهر به ما فی بطونهم و الجلود و لهم مقامع من حدید.
حج: 19 - 21
برای آنان که کافرند جامه هایی از آتش بریده اند و از بالا بر سرشان آب جوشان می ریزند. بدان آب جوشان، هر چه در درون شکم دارند و نیز پوستهایشان گداخته می شود؛ و نیز برای آنهاست گرزهایی آهنین.