فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

2) شفاعت کنندگان

آنچه از روایت استفاده می شود این است که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) شفیعان روز قیامت را انبیا و جانشینان انبیا و امامان بر حق شیعه و ملائکه و مومنان ممتاز و شهیدان و قرآن کریم و توبه معرفی کرده است.(524)
امام علی (علیه السلام) فرمودند: شافع الخلق العمل بالحق و لزوم الصدق.(525) (شفیع مردم در قیامت عمل به حق و پای بندی به راستی و صداقت است.)؛ یعنی انسان خود زمینه بهره مندی از شفاعت شفاعت کنندگان را فراهم می کند.

98. گذرگاه خطرناک صراط: کمینگاه خدا

ان ربک لبالمرصاد.
فجر: 14
به درستی که پروردگارت به کمینگاه است.
مرصاد از ماده رصد به معنای مراقبت کردن و چیزی را زیر نظر گرفتن است. رصد به معنای کمین کننده نیز آمده است؛ و مرصاد اسم مکان است و آن مکانی است که فقط مخصوص کمین است، یعنی کمینگاه.
امام صادق (علیه السلام) در تفسیر این آیه فرمودند: المرصاد قنطرة علی الصراط لا یجوزها عبد بمظلمة.(526) (مرصاد پلی است بر راهی که از روی جهنم می گذرد. کسی که مظلمه ای به گردنش باشد از آنجا نمی تواند بگذرد.) در بیان مشابهی از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) روایت شده که فرمودند: ان الصراط بین اظهر جهنم دحض مزلة.(527) (همانا صراط بر روی جهنم کشیده شده و لغزنده است.) امام صادق (علیه السلام) در پاسخ به شخصی که از معنای صراط پرسیده بود فرمودند: هو الطریق الی معرفة الله عزوجل و هما صراطان صراط فی الدنیا و صراط فی الاخره فاما الصراط الذی فی الدنیا فهو الامام المفترض الطاعة من عرفه فی الدنیا و اقتدی بهداه مر علی الصراط الذی هو جسر جهنم فی الاخره و من لم یعرفه فی الدنیا زلت قدمه عن الصراط فی الاخره فتردی فی نار جهنم.(528) (صراط راه شناخت خدای عزوجل است؛ و آن دو صراط است: یکی صراط در دنیا و دیگری صراط در آخرت. اما صراطی که در دنیاست همان امامی است که پیروی از او واجب است. هر کس در دنیا امام خویش را بشناسد و به هدایت او اقتدا کند از صراط آخرتی، که پلی است بر روی جهنم، به سلامت عبور خواهد کرد؛ و هر کس صراط دنیا، یعنی امامش، را نشناسد و از او هدایت نپذیرد در عبور بر صراط آخرتی خواهد لغزید و در آتش جهنم خواهد افتاد.)
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: یا علی اذا کان یوم القیامه اقعد انا و انت و جبرئیل علی الصراط فلا یجوز علی الصراط الا من کانت معه براءة بولایتک.(529) (ای علی، چون روز قیامت فرا رسد، من و تو و جبرئیل بر صراط می نشینیم. پس هیچ کس از صراط نخواهد گذشت، مگر آنکه با او جواز ولایت تو باشد.)
امام باقر (علیه السلام) می فرمایند زمانی که آیه و جی ء یومئذ بجهنم(530) (در آن روز جهنم را حاضر می کنند) نازل شد، از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره آن پرسیدند. حضرت فرمودند: روح الامین به من خبر داده که خدای یگانه چون اولین و آخرین را جمع آورد دوزخ را بیاورند، در حالی که با هزار مهار آن را می کشند و مهاری را صد هزار فرشته غلاظ و شداد به دست دارد... سپس بر آن پلی نهند که از شمشیر برنده تر است؛ و بر آن سه گذرگاه است: بر روی یکی امانت است و خویشاوندان (رحم)؛ بر روی یکی نماز است؛ و بر سومی عدل پروردگار جهانیان. آنگاه مردم را وادار به عبور از آن می کنند. پس در گذرگاه اول رحم و امانت آنها را متوقف می کنند؛ اگر از آنها نجات یابند، نماز آنها را نگهدارد؛ و اگر از آن هم نجات یابند، به محاسبه پروردگار می رسند؛ و این است قول خدای تبارک و تعالی که ان ربک لبالمرصاد. بعضی آویزان و برخی لغزان و جمعی پابرجایند...(531)

99. درهای جهنم باز می شود و متکبران در برابر دین خدا برای همیشه داخل آن می شوند

و سیق الذین کفروا الی جهنم زمرا حتی اذا جاءوها فتحت ابوابها و قال لهم خزنتها الم یأتکم رسل منکم یتلون علیکم ءایت ربکم و ینذرونکم لقاء یومکم هذا قالوا بلی ولکن حقت کلمة العذاب علی الکافرین قیل ادخلوا ابواب جهنم خالدین فیها فبئس مثوی المتکبرین.
زمر: 71 و 72
و کافران را گروه گروه به جهنم برانند. چون به جهنم رسند، درهایش گشوده شود و نگهبانان آتش گویند: آیا پیامبرانی از خود شما بر شما مبعوث نشدند تا آیات پروردگارتان را برایتان بخوانند و شما را از دیدار با چنین روزی بترسانند؟ می گویند: بلی؛ ولی، بر کافران عذاب محقق شده بود. گفته شود: از درهای جهنم داخل شوید، همواره در آنجا خواهید بود. جایگاه سرکشان چه بدجایگاهی است.
سیق از سوق به معنای راندن است.
زمر جمع زمرة است به معنای دسته و جماعت و فوج؛ و بعضی آن را دسته کوچک معنا کرده اند.
خزنة جمع خازن از ماده خزن به معنای حفظ شی ء و ذخیره کردن آن در خزانه است؛ و خزانه محل نگهداری شی ء است. و منظور از خزنه جهنم حافظان و مأموران آن اند.
قرآن می فرماید که بعد از به سر رسیدن مواقف قیامت و حساب و کتاب و میزان و صراط و دیگر مراحل آن، سرنوشت قطعی انسانها رقم می خورد: فریق فی الجنة و فریق فی السعیر.(532) (گروهی در بهشت اند و گروهی در آتش سوزان)؛ اما آنان که دوزخی اند فرشتگان مأمور عذاب آنها را در دسته های کوچک و پراکنده تا نزدیکی دوزخ می رانند، درهای جهنم که تا قبل از ورود آنها بسته است با نزدیک شدن آنها باز می شود و مشاهده ناگهانی جهنم بسیار وحشتزا است. در بدو ورود، خازنان دوزخ آنان را ملامت می کنند و می گویند: چگونه شد با اینکه همه اسباب هدایت از درون و برونتان فراهم بود ضلالت را برگزیدید؟ و این ملامت و سرزنش آنان خود عذابی بزرگ برای ساکنان جدید جهنم است.