فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

پرسش و پاسخی درباره قیامت شناسی

- با اینکه ما قیامت را ندیده ایم چگونه درباره آن صحبت می کنیم؟
- ما درباره خیلی از مسائل سخن می گوییم، در حالی که آنها را مشاهده نکرده ایم و با حواسمان آنها را حس نکرده ایم؛ زیرا علم و شناخت منحصر به محسوسات نیست، بلکه بسیاری از شناختها و معلومات غیر حسی است و ابزار درک و فهم آنها حواس نیست.در معرفت شناسی(340) به اثبات رسیده که معرفت محدود به حس و ابزار حسی نیست، بلکه ما معرفت حضوری و رویت قلبی و نیز معرفت عقلی داریم که با ابزارهای خود یا اساسا بی واسطه به ما شناختهای فراحسی و فراطبیعی می دهند. قیامت هم از جمله موضوعاتی است که می توان آن را با برهانهای عقلی و ادله غیر حسی اثبات کرد و به شناخت کلی و اصلی آنان نایل شد. همچنین می توان در باب شناخت قیامت با مراجعه به ادله نقلی، یعنی کلمات پیامبران و امامان (علیهم السلام) و قرآن کریم، که البته حقانیت آن به وسیله ادله عقلی به اثبات رسیده است و ما به آن معرفت عقلانی داریم، به شناخت مسایل جزئی و مراحل و مراتب عالم آخرت رسید، هر چند جزئیات آن را با ابزاری حسی مشاهده نکرده باشیم(341).
گستردگی قدرت خداوند و توجه به زندگی نخستین و تجدید حیات در فصل بهار از دلایل مهم امکان معاد است که قرآن در آیات متعددی به آنها اشاره کرده است، و علاوه بر این دلایل لزوم و ضرورت وجود معاد هم هست، و آنها عبارت است از: معاد استثنا در قوانین خلقت نیست، معاد مقتضای عدل الهی است، عقیده به معاد ضمانت اجرایی تکالیف الهی است؛ باید عوامل سعادت انسانها به کمال خود برسند(342). علاوه بر اینها، بر اساس الهامات فطری، مرگ پایان زندگی نیست و این الهامات منحصر به ما نیست و تمام اقوام، حتی انسانهای نخستین، واجد آن بوده اند، و در یک کلام باید گفت: عشق به خلود و جاودانگی در فطرت انسان مکنون است، و این خود دلیل واصخی است بر اینکه انسان بر حسب ساختمان خلقتش در مسیر بقا قرار دارد نه در مسیر فنا.

71. گنهکار دوست دارد هر چه داشته بدهد تا نجات یابد

یبصرونهم یود المجرم لو یفتدی من عذاب یومئذ ببنیه و صاحبته و اخیه و فصیلته التی تؤیه و من فی الارض جمیعا ثم ینجیه
معارج: 11 - 14
یکدیگر را برابر چشمانشان آرند. گنهکار دوست دارد که خویشتن را بازخرد به فرزندانش، و زنش و برادرش، و عشیره اش که او را مکان داده است، و همه آنها که در روی زمین اند، و نجات یابد.
یود از مصدر ود و وداد و مودة به معنای دوست داشتن است. ودود، از اسماء الله، هم به معنای دوست دارنده است.
خداوند در آیات متعددی از قرآن کریم از این حالت انسان مجرم در صحنه قیامت سخن گفته است تا هم اخبار از غیبت باشد و هم هشداری به او و هم دفع توهم از او که مبادا گمان کند آن روز می شود راه فراری از عذاب الهی پیدا کرد.فالیوم لا یؤخذ منکم فدیة و لا من الذین کفروا(343) (پس امروز نه از شما فدیه ای پذیرقته می شود و نه از کافران.) واتقوا یوما لا تجزی نفس عن نفس شیئا و لا یقبل منها شفاعة و لایؤخذ منها عدل و لا هم منصرون.(344) (و از روزی بترسید که کسی مجازات دیگری را نمی پذیرد و نه از او شفاعت پذیرفته می شود و نه غرامت از او قبول خواهد شد و نه یاری می شوند.)
در آیه 254 سوره بقره نیز وجود هر گونه خرید و فروش و دوستی و رفاقت در قیامت منتفی شده است و نیز می فرماید:ان الذین کفروا لن تغنی عنهم اموالهم و لا اولادهم من الله شیئا(345)(کافران هرگز نمی توانند در پناه اموال و فرزندانشان از مجازات خدا در امان بمانند.)
استجیبوا لربکم من قبل ان یأتی یوم لا مرد له من الله ما لکم من ملجأ یومئذ و ما لکم من نکیر(346) (اجابت کنید دعوت پروردگار خود را، پیش از آنکه روزی فرا رسد که بازگشتی برای آن در برابر اراده خدا نیست، و در آن روز نه پناهگاهی دارید و نه مدافعی.) یوم لا تملک نفس لنفس شیئا(347) (روزی است که هیچ کس قادر بر کاری به سود دیگری نیست.)
خداوند در خلال آیات 17 و 18 سوره معارج دو ویژگی سرنوشت ساز و تعیین کننده مجرمان را که به سبب آن دوزخی شده اند بیان کرده است: 1) ادبر و تولی، به تعالیم توحیدی پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) پشت کردن، 2) و جمع فاوعی، جمع مال و ثروت و ذخیره کردن آن. اولی سبب از بین رفتن حیات فردی انسان است، چه اینکه روح آدمی را بقا و دوامی جز توحید نیست، و دیگری سبب از بین رفتن حیات اجتماعی انسان است، چه اینکه اجتماع بشری با انفاق و نوع دوستی و ایثار و بخشش باقی می ماند.

72. قلب سلیم: تنها سرمایه نجات

یوم لا ینفع مال و لا بنون الا من اتی الله بقلب سلیم
شعراء: 88 و 89
روزی که نه مال سود می دهد و نه فرزندان؛ مگر آن کس که با قلبی رسته از شرک به نزد خدا بیاید.