فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

67. پنهانها آشکار می شود

یوم تبلی السرائر فما له من قوه و لا ناصر
طارق: 9 و 10
در روزی که رازها آشکار می شود، او را نه نیرویی است و نه یاوری.
تبلی از بَلیَ و بِلی و بلاء به معنای کهنه شدن است، و امتحان را از آن جهت ابتلاء گویند که ممتحن امتحان شده را از کثرت امتحان کهنه می کند، و به غم و اندوه هم بلاء می گویند، زیرا بدن را کهنه و فرسوده می کند.
السرائر جمع سریره به معنی امر پوشیده است و اصل آن سر است، به معنای نهان و امر پوشیده و مراد از آن در آیه اعمال و افکار و عقاید آدمی است.
معنای این دو آیه این است که در قیامت آنچه از عقاید و آثار اعمال، که انسانها پنهان کرده بودند، چه خیرش و چه شرش، آزمایش و شناسایی می شود و به قول مرحوم علامه طباطبایی، در المیزان، زرگر اعمال و عقاید آنها را در بوته زرگری خود می آزماید تا معلوم شود که کدام صالح و کدام فاسد بوده و کدام خالص و کدام ناخالص است تا بر طبق آن، صاحبش را جزا دهد. قرآن می فرماید: ان تبدوا ما فی انفسکم او تخفوه یحاسبکم به الله(334) (اگر اظهار کنید آنچه در باطن دارید و اگر پنهانش کنید، خداوند شما را بر طبق آن محاسبه می کند.) در سوره زمر هم می فرماید: و بدا لهم سیئات ما کسبوا و حاق بهم ما کانوا به یستهزءون (335) (در آن روز، اعمال بدی را که انجام داده اند برای آنها آشکار می شود و آنچه استهزا می کردند بر آنها واقع می گردد.)
آن گاه می فرماید: نه خودش نیرویی دارد تا عذاب خدا را از خود دفع کند و نه یاوری دارد که او از وی دفاع کند. خلاصه در روز رستاخیز برای هیچ کس هیچ قدرتی نیست، نه از ناحیه خودش و نه از ناحیه دیگران: فما له من قوه و لا ناصر.

پندی سودمند

قیس بن عاصم می گوید: با جماعتی از بنی تمیم به حضور رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) رسیدیم عرض کردم: ای پیامبر خدا، به ما اندرزی بفرمایید تا از آن بهره بریم. پیامبر در اجابت خواسته ما فرمودند: ای قیس، به راستی هر عزتی را ذلتی باشد، و بی شک همراه با مرگ است؛ و در پی این سرای دنیا سرای دیگری است؛ و برای هر چیزی حسابرسی است و بر هر چیزی مراقبی، هر کار نیکی را ثوابی است و هر بدی را کیفری، هر اجلی و سرآمدی را سندی است قطعی، به ناچار، ای قیس، همراهی با تو دفن می شود، در حالی که او زنده است؛ و تو با او دفن می شوی، در حالی که تو مرده ای. پس اگر او بزرگوار باشد، تو را گرامی بدارد و اگر پست و زبون باشد، تو را فرو گذارد و یاری ندهد، و پس از این جز با تو محشور نمی شود و تو جز با او برانگیخته نمی شوی و جز از او سوال نمی شوی پس او را فقط و فقط صالح قرار ده، زیرا اگر صالح باشد تو با او مأنوس می شوی و اگر فاسد باشد جز از او نخواهی ترسید. و او عمل توست.(336)
ز کردار خود دمخوری برگزین - که در گور باشد تو را هم نشین
پس از مرگ آماده داریش پیش - به روزی که آید ندا آی پیش
اگر دل به چیزی ببندی مبند - به جز آنچه باشد خدا را پسند
پس و پیش مرگ تو را نیست کس - به جز کرده ات یار و فریاد رس
بشر پیش خویشان دمی میهمان - بود وانگهی کوچد از این جهان

68. به هر کس برابر کارش پاداش داده می شود. از وحشت دلها به گلو می رسد

الیوم تجزی کل نفس بما کسبت لا ظلم الیوم ان الله سریع الحساب و انذرهم یوم الازفه اذا القلوب لدی الحناجر کاظمین ما للظلمین من حمیم و لا شفیع یطاع.
مومن 17 و 18
در آن روز، هر کس را همانند عملش جزا می دهند و به کس ستمی نمی رود، و خدا زود به حسابها می رسد. از روز قیامت بترسانشان، آن گاه که دلها لبریز از اندوه به نزدیک حنجره ها رسد، ستمکاران را در آن روز نه خویشاوندی باشد و نه شفیعی که سخنش را بشنوند.
آزفه از ماده ازف به معنای نزدیک شدن وقت است؛ و در آن، گذشته از نزدیکی، ضیق وقت نیز مراد است. آزقه یعنی نزدیک شونده. کاظمین از ماده کظم است و در اصل به معنای بستن دهان مشک است پس از پر شدن، فردی را کظیم می گویند که پر از غصه یا پر از خشم باشد و انتقام نگیرد.
آیات 54 سوره یس و 25 نور از جمله دهها آیه ای است که می فرماید در قیامت هیچ ظلمی به انسان نمی شود و جزای واقعی آنها بی کم و کاست به آنها داده می شود.