فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

62. گناهکاران به تنهایی و کور محشور می شوند

و کلهم ءاتیه یوم القیمه فردا
مریم: 95
و نحشر المجرمین یومئذ زرقا
طه: 102
و همگی شان در روز قیامت تنها به نزد او می آیند.
و مجرمان را در آن روز، کبود چشم گرد می آوریم.
در آیات متعدد، خداوند از حشر مجرمان و گناهکاران در روز قیامت خبر داده است. در یک جا می فرماید:و نحشرهم یوم القیامه علی وجوههم عمیا و بکما و صما(300) (در روز قیامت آنها را بر صورتهایشان محشور می کنیم، در حالی که نابینا و گنگ و کرند)، در جای دیگر می فرماید: و نحشر المجرمین یومئذ زرقا(301) (و مجرمان را با چشمهای کبود (کور) در آن روز جمع می کنیم). در سوره روم با تاکید بر آیه 95 سوره مریم می فرماید: و یوم تقوم الساعه یومئذ یتفرقون(302) (و چون قیامت بر پا شد در آن روز از هم جدا شوند)یعرف المجرمون بسیماهم فیؤخذ بالنواصی و الاقدام(303) (گناهکاران به چهره هایشان شناخته می شوند و از موی جلو سر و پاهایشان گرفته می شوند).
خشعا ابصارهم یخرجون من الاجداث کانهم جراد منتشر(304) (نشان ذلت در چشمانشان آشکار است. مانند ملخهای پراکنده از قبرها بیرون می آیند.)
بسیاری آیات دیگر نیز گویای حالت حشر گناهکاران در قیامت است و به نوعی اخبار از غیب و آینده عالم محسوب می شود.
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: من اثر الدنیا علی الاخره حشره الله یوم القیامه اعمی(305) (هر کس دنیا را بر آخرت برگزیند خداوند در روز قیامت او را نابینا محشور می کند.)
در حدیث دیگر از امام همام است که فرمودند: هرکس در برخوردش با مسلمانان دو رویی کند و دو گونه سخن بگوید جاء یوم القیامه و له لسانان من نار(306) (روز قیامت او را می آورند، در حالی که دو زبان از آتش دارد.) حضرتش در روایت دیگری فرمودند: هر کسی ظالمانه و به ناحق مال دیگری را بخورد و به او برنگرداند روز قیامت شراره ای از آتش به خود او می دهند.(307)
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) هم فرمودند: بدگویان و عیب جویان و سخن چینان و بدنام کنندگان بی گناهان را خداوند به شکل سگ محشور می کند.(308)
امام صادق (علیه السلام) درباره حشر متکبران فرمودند: متکبران در روز قیامت به صورت مورچگانی محشور می شوند که مردم حاضر در محشر پیوسته تا پایان حساب خلایق آنها را لگد می کنند(309)
در حدیث است که شخصی از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) پرسیدند: یا رسول الله، روز قیامت چگونه کافران وارونه محشور می شوند؟ حضرت فرمودند:ان الذی امشاه علی رجلیه قادر ان یمشاه علی وجهه یوم القیامه(310) (آن خدایی که قادر است انسان را بر روی دو پایش راه ببرد قادر است که وارونه و بر صورتش راه ببرد.)

63. کوهها به حرکت در می آید و زمین مسطح می شود و همه در نزد خدا برانگیخته می شوند

و یوم نسیر الجبال و تری الارض بارزة و حشرنهم فلم نغادر منهم احدا و عرضوا علی ربک صفا لقد جئتمونا کما خلقنکم اول مرة بل زعمتم الن نجعل لکم موعدا.
کهف: 47 و 48
روزی که کوهها را به راه می اندازیم و زمین را بینی که هر چه در اندرون دارد بیرون افکنده است و همه را برای حساب گرد می آوریم و یک تن از ایشان را هم رها نمی کنیم. همه در حالی که صف کشیده اند به پروردگارت عرضه می شوند. اکنون به نزد ما آمدید، همچنان که نخستین بار شما را بیافریدیم. آیا می پنداشتید که هرگز برایتان وعده گاهی قرار نخواهیم داد؟
نسیر از ماده سیر به معنی راه رفتن است که به باب تفعیل رفته و متعددی شده و به معنای به حرکت در می آوریم است. سیرت هم به معنای حالت و وضع طبیعی است سیار و سیاره هم از همین ماده است.
صفا به معنای صف کشیدن و در صف کردن است، و آن وقتی است که اشیا یا اشخاص در یک ردیف و خط مستوی قرار بگیرند.

چند مطلب

1) قرآن می فرماید در روز قیامت هیچ جای از زمین مانع دیدن جای دیگرش نیست: و تری الارض بارزة، و چون عمدتا کوهها مانع اند، خداوند مراحل انهدام کوهها را در آیات مختلف بیان کرده است و در آیه مورد بحث فرموده: یوم نسیر الجبال، در جاهای دیگر فرموده است: و سیرت الجبال فکانت سرابا(311) (و کوهها به حرکت در می آید و به صورت سرابی می شود)، و اذا الجبال نسفت(312) (و در آن زمان که کوهها از جا کنده شوند)، و حملت الارض و الجبال فدکتا دکه واحده(313) (و زمین و کوهها از جا برداشته شوند و یکباره درهم کوبیده و متلاشی شوند). یوم ترجف الارض و الجبال و کانت الجبال کثیبا مهیلا(314)، (در آن روز که زمین و کوهها سخت به لرزه در می آید و کوهها به شکل توده هایی از شن نرم در می آید)، و تکون الجبال کالعهن المنفوش(315)، (و کوهها مانند پشم رنگین حلاجی شده می گردد)، و بست الجبال بسا فکانت هباء منبثا(316)، (و کوهها در هم کوبیده می شود و به صورت غبار پراکنده در می آید.)
پیام دیگر این آیات این است که کوهها، با اینکه مظهر صلابت و استقامت و استواری و سختی اند، روزی عمرشان به پایان می رسد، تا چه رسد به سببهای ظاهری و زخارف فریبنده دنیوی، که سریع الزوال اند. لذا این دنیا و مظاهر آن شایسته اعتماد و دل بستگی انسان به آنها نیست.
2) فرمود: و عرضوا علی ربک صفا، یعنی در آن روز دیگر نه حسب مایه برتری است و نه نسب و نه مال و نه جاه دنیوی، و آن چیزهایی که در میان دنیا خواهان مایه برتری بود جز اوهام نبود، و جمله می رساند که اولا خلایق ناگزیر از حشر به سوی پروردگارند (عرضوا)، و ثانیا کفار در آن روز هیچ حرمتی ندارند، زیرا نفرمود علی ربهم، بلکه فرمود: علی ربک، و ثالثا تمام برتریهای دنیوی محشور می شوند: لقد جئتمونا فرادی(317)، و فرموده اینان به گونه ای عمل می کنند و چنان آسوده دل به دنیا و زینتهای آن بسته اند که گویی قیامتی نیست و این عمل عمل کسی است که می پندارد الی الابد باقی است و هرگز به سوی خدا باز نمی گردد: بل زعتم ان لن نجعل لکم موعدا(318).