فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

یوم الخروج

یکی از اسامی قیامت یوم الخروج است، یعنی روز بیرون آمدن از قبرها و حشر. قرآن در این باره می فرماید: یوم یسمعون الصیحه بالحق ذلک یوم الخروج(289).
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: یموت الرجل علی ما عاش علیه و یحشر علی ما مات علیه(290) (آدمی بر مرامی که زندگی کرده می میرد و بر مرامی که مرده بر انگیخته می شود.)

61. حشر پرهیزکاران:

دسته جمعی، سواره، با جلال و شکوه
یوم نحشر المتقین الی الرحمن وفدا.
مریم: 85
روزی که پرهیزکاران را در نزد خدای رحمان سواره گرد آوریم.
نحشر از مصدر حشر به معنای بیرون کردن و کوچ دادن قومی است از قرارگاهشان به زور و اجبار. این کلمه برای کوچ دادن یک نفر استفاده نمی شود، و در قرآن هم هر جا آمده درباره جماعت بوده است: و حشرناهم فلم نغادر منهم احدا(291) (ایشان را کوچ دادیم و حتی یک نفر را از قلم نینداختیم.) از این رو بعضی حشر را جمع کردن معنا کرده اند. صاحب مجمع البیان گفته حشر گرد آوردن قوم است به یک مکان.
وفد به معنای فرستادگان و هیئت اعزامی به سوی پادشاه است.
در روایتی است که امام علی (علیه السلام) درباره این آیه از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) پرسیدند: یا رسول الله آیا هیئتهای اعزامی (وفد) جز این است که سواره اند؟ پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: سوگند به آن که جانم در دست اوست، هنگامی که پرهیزکاران از قبرهای خود بیرون می آیند، با شتران سفید بال داری که جهازشان طلاست رو به رو می شوند، بند کفشهایشان نوری درخشان است و فاصله هر قدم آن شتران به اندازه ای است که چشم کار می کند.(292) در حدیث دیگری از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) است که درباره تفسیر این آیه فرمودند: ان الوفد لا یکونون الا رکبانا اولئک رجال اتقوا الله فاحبهم الله و اختصهم و رضی اعمالهم فسماهم المتقین. (فرستادگان فقط سواره اند. آنان مردانی اند که از خدا پروا داشتند. پس خداوند دوستدار آنها شد و آنان را برای خویش برگزید و از اعمالشان خشنود گشت. پس آنان را متقین نامید.)

آیا حشر فقط برای انسانهاست یا دیگر موجودات هم معاد و حشر دارند؟

در منطق قرآن، معاد و حشر و نشر دوباره در قیامت عمومی است که شامل همه موجودات می شود: و اذا الوحوش حشرت(293) (و در آن هنگام که وحوش جمع شوند.) و نیز فرموده است: الله یبدأ الخلق ثم یعیده(294) (خداوند آفرینش را آغاز می کند. سپس آن را باز می گرداند.)، وقل سیروا فی الارض فانظروا کیف بدا الخلق ثم الله ینشی النشأة الاخره(295) (بگو در زمین بگردید و بنگرید خداوند چگونه آفرینش را آغاز کرده است.) سپس خداوند به همین گونه جهان آخرت را ایجاد می کند. در اینجا که صریح تر فرموده است:و ما من دآبه فی الارض و لا طائر یطیر بجناحیه الا ام امثالکم ما فرطنا فی الکتاب من شی ء ثم الی ربهم یحشرون(296) (هیچ جنبنده ای در زمین و هیچ پرنده ای که با دو بال خود پرواز کند نیست، مگر اینکه امتهایی همانند شمایند. ما هیچ چیز را در این کتاب فروگذار نکردیم. سپس همگی به سوی پروردگارشان محشور می شوند.)
تا اینجا معلوم شد که حیوانات غیر انسان هم حشر و نشر دارند، اما دیگر موجودات مانند ماه و خورشید و زمین و آسمانها، چطور؟ قرآن می فرماید: و جمع الشمس و القمر(297) (زمانی که مهر و ماه جمع می شوند)، و الارض جمیعا قبضته یوم القیامه و السموات مطویات بیمینه(298)، (و در روز قیامت زمین همه اش در قبضه او و آسمانها پیچیده در دست اوست)، یوم تبدل الارض غیر الارض و السموات و برزوا لله الواحد القهار(299) (روزی که زمین و آسمان به زمین و آسمان دیگری تبدیل و همه برای خدای واحد قهار ظاهر می شوند.)