فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

49. قیامت کی فرا می رسد؟

یسئلونک عن الساعه ایان مرسها قل انما علمها عند ربی لا یجلیها لوقتها الا هو ثقلت فی السموات و الارض لا تأتیکم الا بغته یسئلونک کانک حفی عنها قل انما علمها عند الله و لکن اکثر الناس لا یعلمون
اعراف: 187
درباره قیامت از تو می پرسند که چه وقت فرا می رسد. بگو: علم آن نزد پروردگار من است. تنها اوست که چون زمانش فرا رسد آشکارش می سازد. فرا رسیدن آن بر آسمانیان و زمینیان سنگین است، جز به ناگهان بر شما نیاید. چنان از تو می پرسند که گویی تو از آن آگاهی. بگو: علم آن نزد خداست، ولی بیشتر مردم نمی دانند.
الساعه جزئی است از اجزای زمان، که در قرآن به معنی مطلق وقت آمده است، خواه بسیار جزئی باشد یا متعارف، و از قیامت به آن تعبیر شده، لکن در مواردی که درباره قیامت و مرگ به کار رفته، پیوسته با الف و لام عهد آمده است. خلاصه منظور از ساعت ساعت بعث و رجوع الی الله است.
مرسیها از ماده رسو به معنای ثبوت و رسوخ است. رواسی جمع راسیه به معنی ثابت و استوار است، و ارساء به معنی اثبات است: و مرسی مصدر میمی و اسم زمان و مکان و اسم مفعول است به معنی اثبات، و در آیه یعنی رسوخ و ثبوت.
بغته از بغت به معنای ناگهان است که در 13 جای قرآن به کار رفته و همه درباره ناگهانی بودن قیامت و عذاب دنیوی الهی است. پس بغته مانند فجأة به معنای پدید آمدن چیزی است به طور ناگهانی و بدون اینکه قبل از پدید آمدن معلوم باشد، و قیامت به سبب سنگینی و عظمتش ناگهانی پدید می آید، و هیچ علامتی ندارد و ممکن نیست مقداری از آن ظاهر شود و سپس همه آن صورت وقوع گیرد. از این رو آمدنش برای همه اشیا ناگهانی است.

دو سوال

1) چرا علم به تاریخ وقوع قیامت مخصوص ذات خداست و لاغیر؟
اولا، ثبوت و وجود قیامت و علم به آن یکی است، یعنی وقوع و ثبوتش از غیبت عالم بوده و در نزد خدا محفوظ است و هر وقت بخواهد پرده از آن بر می دارد و آن را ظاهر می کند. این بدان دلیل است که با ظهور و تحقق قیامت، همه چیز فانی می شود و هیچ موجودی از موجودات نیست که خودش ناظر و محیط به فنای خود باشد یا فنای ذاتش بر او ظاهر شود.
ثانیا، از زوایه ای دیگر می توان گفت که ناگهانی بودن قیامت و ناآگاهی از زمان وقوع آن سبب می شود که مردم همواره منتظر وقوع آن باشند و قیامت را از خود دور ندانند، و این خود اثر تربیتی و سازنده دارد و نیز باز دارنده انسان از بدیهاست.
2) منظور خداوند از اینکه فرموده قیام سرعت در آسمانها و زمین سنگین است چیست؟
از هر حیث که نگاه کنیم، این مسئله در آسمانها و زمین ثقیل و سنگین است: چه بگوییم علم به آن و صفات آن بر آسمانها و زمین و غیره همه ثقیل است، زیرا سنگینی علم به آن عین سنگینی وجود آن است، و چه بگوییم چون مشتمل بر شداید و حوادث عظیم و بر هم ریختن نظام کنونی عالم است، سنگین است، زیرا هیچ موجودی نمی تواند فنای خود را تحمل کند.
آیات 42 تا 45 سوره نازعات و 6 تا 10 قیامت و 1 و 5 نبا و 12 تا 14 ذاریات و 47 فصلت و 17 و 18 شوری و 29 و 30 سبا و 34 لقمان و 63 احزاب و 85 زخرف و 65 و 66 نمل نیز مناسب با این موضوع است.

50. قیامت در کجا برپا می شود؟

منها خلقنکم و فیها نعیدکم و منها نخرجکم تارة اخری.
طه: 55
شما را از زمین آفریدیم و به آن باز می گردانیم و بار دیگر از آن بیرون می آوریم.
از این آیه استفاده می شود که یک دوره کامل رشد و هدایت و تکامل انسان در زمین طی می شود: گذشته و حال و آینده او در همین مکان شکل می گیرد، از خاک همین زمین به وجود می آید و در همین زمین و از همین زمین رشد و نمو می کند و سپس، بعد از طی دوره حیات مادی، در همین زمین جای می گیرد و در مرحله نهایی و حیات نوی رستاخیز نیز از همین زمین بر می خیزد و سیر خود را ادامه می دهد و به انتها می رساند.این آیه، علاوه بر اینکه به معاد جسمانی اشاره دارد، گویای این حقیقت است که به لحاظ مادی و جسمانی انسانها فرزندان دنیایند، گرچه به لحاظ معنوی و روحی و الهی فرزندان آخرت اند و از سنخ این جهان نیستند.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود:ان الله یعطی الدنیا من یحب و یبغض و لا یعطی الاخره الا لمن یحب و ان للدنیا ابناء و للاخره أبناء فکونوا من أبناء الاخره و لا تکونوا من أبناء الدنیا.(259)
(خداوند دنیا را به دوست و دشمن می دهد، اما آخرت را فقط به کسی می دهد که دوستش دارد. هر یک از دنیا و آخرت را فرزندانی است. شما از فرزندان آخرت باشید و از فرزندان دنیا نباشید.)