فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

35. فرشتگان مرگ با سلام و مهربانی روح پاکان را می گیرند و به آنان بشارت بهشت می دهند

الذین تتوفیهم الملئکه طیبین یقولون سلم علیکم ادخلوا الجنه بما کنتم تعلمون
نحل: 32
آنان که چون فرشتگانشان پاک سیرت بمیرانند می گویند: سلام بر شما. به پاداش کارهایی که می کرده اید به بهشت در آیید.
طیبین از ماده طیب به معنای دلچسبی و طبع پسندی است و نقیض آن خبیث است، و طیب انسانی را می گویند که از جهل و زشتیهای اعمال پاک و با ایمان و عمل صالح متجلی باشد. چنین کسی را از این جهت که مورد پسند و دل خواه خداوند است طیب می گویند.
شاید مفهوم روایات فراوانی که از نحوه جان دادن و نزع روح مومنان سخن می گوید. منطبق بر همین آیه شریفه باشد. از امام علی بن الحسین علیهما السلام حضرت سجاد (علیه السلام) درباره مرگ پرسیدند. حضرت فرمودند: مرگ برای مومن مانند کندن یک لباس چرکین پرحشره و گشودن غل و زنجیرهای سنگین و تبدیل آن به بهترین لباسها و خوشبوترین عطرها و راهوارترین مرکبها و مرفه ترین منزلهاست و برای کافر مانند کندن لباسی فاخر و تبدیل آن به کثیف ترین و خشن ترین لباسها و نقل مکان از منزلهای مرفه به وحشتناک ترین منزلها و عظیم ترین عذابهاست.(177)
در حدیث دیگری از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) است که آن دسته از شیعیان ما که بیشترین حب را به ما داشته باشند جان کندنشان مانند نوشیدن آب خنک روح بخشی است که یکی از شما در روز تابستان بنوشد، و بقیه آنان با خوشایندترین حالت می میرند، به گونه ای که هر یک از شما آرزوی چنان مردنی را می کند.(178)
همچنین حضرتش فرمودند: نخستین چیزی که مومن به آن بشارت داده می شود و آسایش و راحتی و بهشت پر نعمت است. به او می گویند: بشارت باد تو را، ای دوست خدا، به خشنودی او و بهشتش. بسیار خوش آمدی. خداوند به او احترام تو تشییع کنندگان تو را بخشید و دعای کسی را که برایت درخواست آمرزش کرد اجابت کرد و گواهی کسی را که به خوبی تو شهادت داد پذیرفت.(179)
آری، مگر نه این است که دنیا زندان مومن است: الدنیا سجن المومن(180) و مگر نه این است که هر خانه ای را دری است و در خانه آخرت و سرای پاداش و رحمت و رضوان خدا مرگ است که فرمود: لکل دار باب و باب دار الاخره الموت(181) پس غیر از این نیست که مرگ تحفه ای ارزشمند برای مومن است: افضل تحفه المومن الموت(182) و آسایش و راحتی سعادتمندان در مرگ است: فی الموت راحه السعداء(183).
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در توصیف مرگ و نزع روح مومن گفته اند که مانند بیرون آمدن از رنج و تاریکی شکم مادر به خوشی و روشنایی دنیاست.(184) امام صادق (علیه السلام) هم در توصیف مرگ فرمودند: برای مومن، همچون خوش بوترین عطری است که آن را می بوید و از بوی خوش آن به خواب می رود و بدین وسیله درد و رنجش به کلی از بین می رود، و برای کافر، مانند گزیدن افعیها و عقربها یا شدیدتر از آنهاست(185).
خوش آن ساعت که یار از در در آیو - شو هجران و روز غم سرآیو
ز دل بیرون کنم جان را به صد شوق - همی واجم که جایش دلبر آیو(186)

36. حضور در محضر یار و دیدار ابرار

الا ان اولیاء الله لا خوف علیهم و لا هم یحزنون الذین ءامنوا و کانوا یتقون لهم البشری فی الحیوه الدنیا و فی الاخره لا تبدیل لکلمت الله ذلک هو الفوز العظیم
یونس: 62 - 64
آگاه باشید که بر دوستان خدا بیمی نیست و غمگین نمی شوند! کسانی را که ایمان آوردند و پرهیزگاری می کردند بشارت است ایشان را در دنیا و آخرت. سخن خدا دگرگون نمی شود. این است کام یابی بزرگ.
از امام علی (علیه السلام) بعد از تلاوت این آیات پرسیدند: اولیاء الله چه کسانی اند؟ حضرت فرمودند: دوستان خدا و ما و پیروان مایند که بعد از ما می آیند. خوشا به حال ما و بیشتر از آن خوشا به حال آنان! پرسیدند: چرا بیشتر از ما؟ حضرت فرمودند: زیرا آنان مسئولیتهایی بر دوش دارند که شما ندارید و تن به مشکلاتی می دهند که شما نمی دهید(187).
همچنین یکی از دوستان امام صادق (علیه السلام) می گوید: امام در مجلسی فرمودند: پیروان این مکتب در لحظات آخر عمر چیزهایی می بینند که چشمشان با آن روشن می شود من چندین بار اصرار کردم چه چیز را می بینند؛ و امام فرمودند: می بینند، اما در آخر جلسه امام مرا صدا زدند و فرمودند: گویا اصرار داری بدانی دوستان ما چه چیز را می بینند؟ عرض کردم: آری، و سپس گریستم. آن گاه امام فرمودند: آن دو نفر را می بینند. عرض کردم: کدام دو نفر؟ فرمودند: پیامبر و علی را. سپس ادامه دادند: هیچ انسان با ایمانی چشم از جهان نمی پوشد، مگر اینکه این دو بزرگوار را خواهد دید که به او بشارت می دهند، و بعد از این جملات، امام این آیات سوره یونس را تلاوت فرمودند: الذین امنوا و کانوا یتقون لهم البشری فی الحیوه الدنیا و فی الاخره(188) آیات 32 سوره نحل و 30 فصلت و 13 احقاف و 27 تا 30 فجر و 159 نساء هم دارای پیام مشابهی است.

ای روح آرام یافته با ولایت علی (علیه السلام)

ابو بصیر گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: به فدایت شوم، آیا برای مومن خروج روح از پیکرش ناخوشایند و ناپسندیده است و موجب بیزاری اوست؟ حضرت فرمودند: به خدا قسم چنین نیست، ابوبصیر گوید: پرسیدم چگونه این امر ممکن است؟ امام فرمود: هنگامی که احتضار مومن می رسد، رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) و اهل بیت گرامی اش، امام امیرالمومنین (علیه السلام) و حضرت زهرا (علیها السلام) و امام حسن (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام) و همه امامان (علیهم السلام) حاضر می شوند، (ابوبصیر گوید: بردن نام مادرشان حضرت فاطمه (علیها السلام) برای امام صادق (علیه السلام) دشوار و بغرنج بود و حال حضرت را منقلب کرد). و جبرییل و میکاییل و اسرافیل و عزراییل (علیهم السلام) حاضر می شوند. آن گاه امیر المومنین (علیه السلام) می فرماید: ای رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) این شخص از کسانی است که ما را دوست دارد و دوستدار محبان ماست. آن گاه رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرماید: ای جبرییل، او از کسانی است که علی (علیه السلام) و فرزندان او را دوست دارد. پس جبرییل نیز به میکاییل و اسرافیل چنین مطلبی را می گوید. سپس همه آنان به عزراییل می گویند: او از کسانی است که محمد و آل او را دوست دارد و دوستدار علی و فرزندان اوست. با او مدارا کن. آن گاه ملک الموت به سوی آن محتضر می رود و می گوید: چشمان خویش را باز کن و ببین چه چیز در نزد توست. او چشمانش را باز می کند و یک یک آن حضرات را می بیند، و دری به سوی بهشت برایش باز می شود، و ملک الموت به او می گوید: این چیزی است که خداوند برایت آماده کرده بود، و اینان رفقای تواند. آیا می خواهی به آنان ملحق شوی یا به دنیا برگردی؟ امام صادق (علیه السلام) فرمودند: محتضر می گوید: به دنیا نیاز ندارم و نمی خواهم برگردم، و منادی از عرش ندا می دهد - ندایی که او و حاضران در اطرافش آن را می شنوند: یا ایتها النفس المطمئنه، (ای روحی که با رفتن به سوی محمد (صلی الله علیه و آله و سلم) و وصی او و امامان (علیهم السلام) بعد از او آرام گرفته ای) ارجعی الی ربک راضیه (به سوی پروردگارت باز گرد در حالی که تو به سبب ولایت امیر المومنین (علیه السلام) از او خشنودی) مرضیه (و او نیز به نشانه رضایت از تو ثواب به تو می رساند) فادخلی فی عبادی (پس با محمد و اهل بیتش در سلک بندگانم درآی) و ادخلی جنتی (و در بهشتم وارد شو(189)).