فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

عوامل آسان کننده مرگ و سکرات آن بر انسان

بر اساس روایات، اعمالی است که اثر وضعی و خاصیت آنها آسان شدن سکرات مرگ بر انسان است. برخی از مهم ترین آنها عبارت است از:
1) انفاق و گذشت مالی: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: دارایی خود را پیش از خود بفرست تا پیوستن به آن شادمانت کند.
2) کم کردن گناهان و ترک آنها: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: از گناهانت بکاه تا مرگ بر تو آسان شود،
3) صله رحم و رسیدگی به خویشاوندان،
4) نیکی به والدین: در حدیثی از امام صادق (علیه السلام) است که هر کس دوست دارد خداوند عزوجل سکرات مرگ را بر او تخفیف دهد و آسان کند باید با خویشاوندش بسیار صله رحم کند و به پدر و مادرش نیکی کننده باشد،
5) تشویق و ترغیب نفس به نعمتهای بهشت: امام علی (علیه السلام) فرمودند: جانهایتان را مشتاق نعمت بهشت کنید تا اینکه مرگ را دوست داشته باشید و زنده ماندن را دشمن(162).

32. جانش به گلوگاه می رسد، اما ما به او نزدیک تریم

فلولا اذا بلغت الحلقوم و انتم حینئذ تنظرون و نحن اقرب الیه منکم و لکن لا تبصرون فلولا ان کنتم غیر مدینین ترجعونها ان کنتم صدقین
واقعه: 83 - 87
پس چرا آن گاه که جان به گلوگاه رسد و شما در این هنگام می نگرید، تکذیب نمی کنید؟ ما از شما به او نزدیکتریم، ولی شما نمی بینید. اگر قیامت را باور ندارید، اگر راست می گویید، بازش گردانید.
احتضار لحظات پیش از مرگ است که به دلیل حضور مرگ یا حضور ملائکه یا حضور اهل و عیال در آن لحظات آن را احتضار گویند. در شرع مقدس برای این لحظات آداب و احکامی وضع شده است که ذیلا و به اختصار در سه بخش واجبات و مستحبات و مکروهات بیان می شود:

الف) واجبات

باید محتضر، یعنی کسی که مرگ در نزد او حاضر می شود، رو به قبله شود و اگر نمی تواند، اطرافیانش او را (اگر اذیت نمی شود) رو به قبله کنند، به گونه ای که کف پاهایش به طرف قبله باشد، و اگر ممکن نباشد او را به پهلوی راست یا پهلوی چپ رو به قبله کنند.
رو به قبله کردن محتضر مسلمان واجب است و اجازه گرفتن از ولی او لازم نیست.
از علی (علیه السلام) روایت شده که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) بر بالین محتضری از دودمان عبدالمطلب آمد در حالی که مریض رو به قبله نبود. حضرت فرمودند: او را رو به قبله کنید، زیرا اگر شما چنین کردید فرشتگان و خداوند به او رو کنند و این چنین باشد تا قبض روح شود(163).