فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

31. سکرات مرگ می آید

و جاءت سکرة الموت بالحق ذلک ما کنت منه تحید
ق: 19.
به راستی که بیهوشی مرگ فرا می رسد. این است آنچه از آن می گریختی.
سکرة از ماده سکر به معنی مستی است، و سکر شراب و چیز مست کننده است، و سکران یعنی مست که جمع آن سکاری است، و سکره الموت یعنی مستی مرگ، که منظور شدت مرگ است که بر عقل غالب می شود و هوش از سر می رود و این به سبب همان حقیقت مرگ است که ماهیتی انتقالی است و انسان را از آنچه دارد و با آن انس گرفته است به یکباره جدا می کند و مهم ترین آنها همان جسمی است که سالیان سال با او بوده و اکنون نزع روح به دست ملک الموت و کنده شدن آن از بدن بسی درد آور و سخت است، به طوری که حتی اولیای خدا، که روحشان با بشارت و سلام قبض می کنند، از سکرات موت در خوف و هراس بوده اند، در حدیث است که رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) در لحظات آخر عمر مبارکشان دست خود را در ظرف آبی می برند و به صورت می کشیدند و می فرمودند: لا اله الا الله ان للموت سکرات(156)، (نیست خدایی جز الله و همانا مرگ سکراتی دارد.) در آیه 93 سوره انعام، سکرات موت به غمرات الموت، یعنی شداید مرگ، تعبیر شده است. در حدیثی از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) است که کمترین کششهای مرگ چونان صد ضربه شمشیر است(157). نیز فرمودند: آسان ترین مردن چون خاری است که در میان پشم باشد. آیا خار از پشم بیرون می آید بدون آنکه مقداری پشم با آن باشد؟(158)
همچنین فرمودند: اگر آنچه شما از مرگ می دانید حیوانات می دانستند، هرگز شما از گوشت فربهی آنان نمی خوردید(159)، یعنی از شدت ترس چاق نمی شدند.
امام علی (علیه السلام) نیز فرمودند:مرگ سختیهایی دارد دشوارتر از آنکه در وصف بگنجد یا با خردهای مردم جهان سنجیده شود(160) و فرمودند: اگر آنچه مردگان پس از مرگ مشاهده کرده اند شما هم می دیدید، وحشت می کردید و می ترسیدید و سخنان حق را می شنیدید و اطاعت می کردید؛ ولی آنچه آنها دیدند از شما مستور است، اما به زودی پرده ها کنار می رود.(161)

عوامل آسان کننده مرگ و سکرات آن بر انسان

بر اساس روایات، اعمالی است که اثر وضعی و خاصیت آنها آسان شدن سکرات مرگ بر انسان است. برخی از مهم ترین آنها عبارت است از:
1) انفاق و گذشت مالی: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: دارایی خود را پیش از خود بفرست تا پیوستن به آن شادمانت کند.
2) کم کردن گناهان و ترک آنها: رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: از گناهانت بکاه تا مرگ بر تو آسان شود،
3) صله رحم و رسیدگی به خویشاوندان،
4) نیکی به والدین: در حدیثی از امام صادق (علیه السلام) است که هر کس دوست دارد خداوند عزوجل سکرات مرگ را بر او تخفیف دهد و آسان کند باید با خویشاوندش بسیار صله رحم کند و به پدر و مادرش نیکی کننده باشد،
5) تشویق و ترغیب نفس به نعمتهای بهشت: امام علی (علیه السلام) فرمودند: جانهایتان را مشتاق نعمت بهشت کنید تا اینکه مرگ را دوست داشته باشید و زنده ماندن را دشمن(162).

32. جانش به گلوگاه می رسد، اما ما به او نزدیک تریم

فلولا اذا بلغت الحلقوم و انتم حینئذ تنظرون و نحن اقرب الیه منکم و لکن لا تبصرون فلولا ان کنتم غیر مدینین ترجعونها ان کنتم صدقین
واقعه: 83 - 87
پس چرا آن گاه که جان به گلوگاه رسد و شما در این هنگام می نگرید، تکذیب نمی کنید؟ ما از شما به او نزدیکتریم، ولی شما نمی بینید. اگر قیامت را باور ندارید، اگر راست می گویید، بازش گردانید.
احتضار لحظات پیش از مرگ است که به دلیل حضور مرگ یا حضور ملائکه یا حضور اهل و عیال در آن لحظات آن را احتضار گویند. در شرع مقدس برای این لحظات آداب و احکامی وضع شده است که ذیلا و به اختصار در سه بخش واجبات و مستحبات و مکروهات بیان می شود: