فهرست کتاب


آیه های زندگی برای بیداری

حسین اسکندری‏

انس با قیامت نشانه اولیاء الله

این کلام امام علی (علیه السلام) است:ان اولیاء الله هم الذین نظروا الی باطن الدنیا اذا نظر الناس الی ظاهرها...(18)(دوستان خدا آنان اند که به حقیقت دنیا نگریستند، آنگاه که مردم به ظاهر آن چشم دوختند و سرگرم آینده دنیا شدند، آن گاه که مردم به امور زودگذر دنیا پرداختند. پس هواهای نفسانی را، که آنان را از پای در می آورد، کشتند و آنچه آنان را به زودی می کرد ترک گفتند و بهره مندی دنیا پرستان را از دنیا خوار شمردند و دست یابی آنان را به دنیا زودگذر دانستند، با آنچه مردم آشتی کردند دشمنی ورزیدند و با آنچه دنیا پرستان دشمنی داشتند، دوست شدند.
روزی رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نماز صبح را با مردم بر پای داشت. ناگاه چشمش به جوانی به نام زید بن حارثه افتاد که سر به پایین و خواب آلود و با رنگی زرد و تنی لاغر و چشمانی گود افتاده بود. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به او فرمودند: حالت چگونه است؟ عرض کرد: یا رسول الله، من به یقین دست یافته ام. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) که از سخن او خوششان آمده بود، فرمودند، هر یقینی حقیقتی دارد. حقیقت یقین تو چیست؟ عرض کرد: ای رسول خدا این یقین مرا اندوهگین کرده و با بیداری شب و تشنگی روزهای گرم همراهم کرده است. از دنیا و آنچه در اوست بی رغبت گشته ام. گویا عرش پروردگارم را می بینم که برای رسیدگی به حساب خلق برپا شده است و مردم برای حساب گرد آمده اند و من در بین آنهایم. گویا اهل بهشت را می نگرم که در نعمت می خرامند و بر کرسیها تکیه زده اند و یکدیگر را معرفی می کنند، و گویا اهل دوزخ را می بینم که در آنجا معذب اند و به فریادرسی ناله می کنند، گویا اکنون آهنگ زبانه کشیدن آتش دوزخ در گوشم طنین انداز است. رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) به اصحاب خود فرمودند: این جوان بنده ای است که خدا دلش را به نور ایمان روشن ساخته است: آنگاه به او فرمودند: بر آن حال که داری ثابت باش(19) آری، سیراب شدن از چشمه زلال و آیات انس آور قرآن راهی است برای دست یازیدن به این مقام والا.

برای بیداری: آیه های زندگی (5) و رادیو قرآن

خوانندگان ارجمند و گرامی، خواهران و برادران ایمانی، اهل فکر و خرد، مومنان و حق جویان و هدایت طلبانی که به عروق الوثقی الهی، قرآن آسمانی، تمسک جسته اید، از اینکه بار دیگر توفیق یار شد تا تحفه ای از این کتاب مقدس هدیه شما کنیم خدای بزرگ را سپاس گزاریم. جلد پنجم از مجموعه آیه های زندگی با عنوان برای بیداری به سامان رسید، بی شک اقبال و استقبال و دعاهای خیر شما عزیزان سهم شماست در جذب و جلب این توفیق الهی به ما. از خدای بزرگ هدایت پذیری از قرآن کریم و پایداری و ماندگاری در این راه مبارک را برای شما عزیزان و خود مسئلت می کنیم. و تلافی این حرکت را با سال پاسخ گویی مسئولان به مردم به فال نیک می گیریم، چنان که می دانید، سال 83 به فرمان رهبر عزیزمان، مقام عظمای ولایت فقیه جامعه اسلامی، حضرت آیت الله خامنه ای، که فرمودند: آنچه که در این سال مناسب و لازم است که انجام بگیرد این است که مسئولان بخشهای مختلف به مردم گزارش بدهند که در دوران مسئولیتی که در حال پایان یافتن است یا پایان یافته، چه خدمت بزرگ و چه کار شایسته ای برای مردم انجام داده اند... مطمئنا در این پاسخگویی، حقایق شیرین و بسیاری برای مردم روشن خواهد شد... در این پاسخگویی مسولان به کمبودها و نواقص در کار خود پی خواهند برد(20)، سال پاسخگویی است و این خود موجب آمادگی برای پاسخ گویی در دادگاه جدی و بی نظیر الهی در عرصه قیامت است، و برای بیداری هم تمرین و آمادگی عمومی برای حضور در محضر حضرت حاکم و شاهد محشر، پروردگار قادر متعال، است. در هر صورت، این هر دو فرصتی است برای بیداری.
در پایان، بر آنچه در مقدمات مجلدات قبلی به استحضار رسید تاکید می کنیم، خاصه اینکه این کتاب حلقه تکمیلی حرکتی آموزشی - تبلیغی - چند رسانه ای است و محدودیت ما در تبیین موضوعات، که این بار به عدد 165 ختم شده - البته بعد از چندین نوبت باز بینی و گزینش و فشرده سازی از بین صدها موضوع و عنوان و آیه - و نیز فشرده و خلاصه بودن مطالب و شروح، که برای هر موضوع در دو صفحه آمده، شاهد این سخن است.
ضمن سپاس مجدد از همه مومنان و عزیزان و درخواست دعای خیر از آنان و طلب ارشاد و هدایت و تذکر از فرهیختگان و صاحب نظران و سپاس ویژه از برادر عزیز جناب آقای دکتر حسین ساری مدیر رادیو قرآن، و برادر گرامی و مبلغ قرآنی جناب آقای غلامرضا احمدی، از عزیزانمان در تولید این اثر به شرح زیر قدردانی می کنیم:
جناب آقای محمد پروری، ویرایش، جناب آقای فرهاد موید بهارلو، کتاب آرایی، حافظ قرآن کریم جناب استاد سید مهدی فاطمیان، مشاوره در انتخاب موضوعات، برادر گرامی جناب حجت الاسلام آقای ولی الله بیات، مصحح مسئول گروه تصحیح و نسخه خوانی، مصححان گرامی آقایان محمد رضا و مسعود رضا خالقی و محمدباقر شمسی پور و سر کار خانم مرضیه جاوید، دانشمند محترم حضرت حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای مصطفی جان نثاری، نظارت محتوایی و باز خوانی نهایی، هماهنگی تولید، آقای فرامرز صدرالواعظین.
با تعظیم و عرض ارادت و محبت به ساحت مقدس ابانا رسول الله و ائمه اثنی عشر (علیهم السلام) اهل بیت گرامی اش، خاصه نور آسمانها، زهرا (علیها السلام) اللهم صل علی محمد و اله کما هدیتنا به و صل علی محمد و اله کما استفقذتنا به و صل علی محمد و اله صلوه تشفع لنا یوم القیامه و یوم الفاقه الیک انک علی کل شی ء قدیر و هو علیک یسیر(21)، و الله المستعان علی نفسی و انفسکم و هو حسبنا و نعم الوکیل(22)، و أسأل الله لنا و لکم العون علی تزود التقوی و الزهد فی الدنیا جعلنا الله و ایاکم من الزاهدین فی عاجل هذه الحیاه الدنیا الراغبین فی اجل ثواب الاخره فانما نحن له و به السلام علیکم و رحمه الله و برکاته(23).
حسین اسکندری
تهران
مرداد 1383.
جمادی الثانی 1425.

1. دنیا: سرای فریب

یا ایها الناس ان وعد الله حق فلا تغرنکم الحیوه الدنیا و لا یغرنکم بالله الغرور
فاطر: 5.
ای مردم، وعده خدا حق است. زندگی دنیا شما را نفریبد و آن شیطان فریبنده به خدا مغرورتان نگرداند.
غر و غرور و غرة به معنی فریب دادن و تطمیع به باطل کردن است.
غرور (صیغه مبالغه) به معنی فریبنده و بسیار فریب کار، از قبیل شیطان و شهوت جاه و مال است.
دنیا، مونث ادنی، از دنی ء و دنائت به معنی پست تر و ناچیزتر (در مقایسه با زندگی آخرت) یا از دنو به معنی نزدیک تر (در مقایسه با زندگی آخرت) است.
قرآن زندگی دنیا را عامل غرور و فریب می داند و به انسان هشدار می دهد تا متاع و زرق و برقهای فریبنده این جهان او را غافل نکند(24). همچنین در فرهنگ قرآن، از عوامل مهم فریب انسان آرزوهای دنیایی و طولانی مربوط به زندگی مادی اوست: و غرتکم الامانی(25) (و آرزوهای دور و دراز شما را فریب داد.) مغرور شدن ب عفو و کرم الهی نیز خود از اسباب فریب آدمی است، یعنی آنگاه که بخواهد خود را در قیامت و در محضر خداوند ببیند و بدین وسیله از چنگ مظاهر فریبنده دنیا برهد، شیطان او را به عفو و رحمت الهی مغرور می کند و او به امید توبه و رحمت خداوند به گناه و طغیان دست می زند. از این رو فرمود: و لا یغرنکم بالله الغرور.
معصومان (علیهم السلام) نیز در اغلب مواردی که سخن از دنیا به میان آمده انسانها را از فریب آن بر حذر داشته اند. با دقت و تامل در روایات اسلامی، شیوه های فریب کاری دنیا روشن می شود. امام علی بن ابی طالب (علیه السلام) فرمودند:احذروا الدنیا فانها غدارة غرارة خدوع معطیه منوع ملبسه نزوع(26)، (از دنیا حذر کنید که دنیا بی وفا و پر مکر و فریب است، بخشنده ای خسیس و پوشاننده ای برهنه کننده است.)الا و ان الدنیا دار غراره خداعه تنکح فی کل یوم بعلا و تقتل فی کل لیله اهلا و تفرق فی کل ساعه شملا(27)، (بدانید که دنیا سرایی بس فریبنده و مکار است، هر روز شوهری می کند و هر شب اهلی را می کشد و هر لحظه جمعی را پراکنده می کند.)غراره غرور ما فیها فانیه فان من علیها لا خیر فی شی ء من ازوادها الا التقوی(28)، (دنیا و هر آنچه در آن است پیوسته و بسیار فریبنده است، هم خود و هم اهلش نابود شدنی اند. هیچ خیری در هیچ یک از بهره ها و گوشه های آن نیست، مگر در توشه تقوا). سکون النفس الی الدنیا من اعظم الغرور(29) (احساس آرامش با دنیا و دل خوشی به آن بزرگ ترین فریب است.)
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) نیز فرمودند: اگر آنچه من از دنیا می دانم شما نیز بدانید، جانهایتان از فریب آن ایمن می شود(30).
البته از زوایه دیگری نیز می توان به دنیا نظر کرد و درباره آن قضاوت کرد و آن اینکه در کنار مظاهر فریبنده دنیا نشانه های فراوانی نیز هست که گویای ناپایداری و فناپذیری جهان و بی ارزش بودن دنیاست: وقایعی که می تواند غافلان را بیدار کند. با این نگاه بود که حضرت امیر مومنان (علیه السلام) فرمودند: به حق می گویم که دنیا تو را فریب نداد، بلکه تو فریفته آن شدی. دنیا به تو پند و عبرت داد و عادلانه و منصفانه تو را آگاه کرد، و در وعده هایی که به تو می دهد، مانند بلای جسمانی و کم شدن نیرو و توانایی ات، راستگوتر و باوفاتر از آن است که به تو دروغ بگوید و یا فریبت دهد.(31)
مشابه این عبارات را حضرت در حکمت 131 از کلمات قصار نهج البلاغه نیز فرموده اند.