آشنایی با قرآن جلد 3

نویسنده : متفکر شهید استاد مرتضی مطهری

2 - در حال جهاد خدا را زیاد یاد کنید

دوم: (و اذکروا اللّه کثیرا) در همان حال، خدا را زیاد یاد کنید، شعارهایی که میدهید شعارهای خدایی باشد. این کار دو فایده دارد. یکی اینکه انسان در آن حال که بیاد خدا است قوت قلب پیدا می کند. در واقع این دستور، مویدی است برای دستور اول که دستور ثبات است. دیگر اینکه آن حال، انسان را از هرگونه هوا و هوس دور می کند. شما برای خدا میجنگید، در یاد خدا باشید. لهذا مسلمین در جنگها شعارهای خدایی و الهی می دادند. الان هم هنوز کم و بیش در میان سربازهای عرب مرسوم است که شعار الله اکبر می دهند. البته آیه ندارد که کلمه الله اکبر را بگویید.
گوید خدا را زیاد یاد کنید. هر ذکری که ذکر خدا باشد مناسب است، خصوصا اذ کاری که استمداد از ذات اقدس الهی باشد.

از خدا و پیامبرش اطاعت کنید

دستور سوم: (اطیعوا اللّه و رسوله) اطاعت خدا و پیامبرش، اطاعت خدا یعنی قوانین اسلام را در آن حال کاملاً رعایت کنید، یک وقت تعدی نکنید، که در آن آیه می فرماید: (قاتلوا فی سبیل الله الذین یقاتلونکم ولا تعتدوا) ** 1. سوره بقره، آیه 160 در راه خدا با کسانی که به جنگ شما برخیزند بجنگید ولی ستمگر نباشید.***
آن دستورهایی را که اسلام می هد و از طرف خداوند به پیغمبر وحی شده نصب العین قرار بدهید، و پیغمبر را اطاعت کنید به اعتبار اینکه رئیس و سائد و قائد شماست، یعنی انضباط نظامی داشته باشید. (ولا تنا زعوا فتفشلوا و تذهب ریحکم) از اینکه در میان خودتان اختلاف کنید و با یکدیگر به نزاع برخیزید بپرهیزید.
اثر نزاع، فشل و سستی است. با خودتان نزاع و مشاجره نکنید. نمی گوید نجنگید، آن که دیگر طریق اولی است. وقتی که اردنیها و فلسطینیها خودشان به روی یکدیگر تفنگ بکشند عروسی دشمن است.

4 - از نزاع و مشاجره با یکدیگر بپرهیزید

(ولا تنازعوا) با یکدیگر به نزاع و مشاجره برنخیزید (فتفشلوا) که پشت سرش فشل یعنی سستی پیدا می کند، مثل یک بدن که وقتی تعادلش به هم میخورد و بیماری پیدا می کند و گلبولهای سفید خون با میکروبها میجنگند، می بینید سستی پیدا می کند و قوت و نیروی آن می رود. و وقتی سستی پیدا کردید (و تذهب ریحکم) (ریح) در لغت عرب یعنی باد، ولی این کلمه با کلمه (باد) در فارسی خیلی تفاوت دارد یعنی منشاء خیلی چیزهای دیگر شده است.
ما حرکت هوا را باد می گوییم و از این کلمه، لفظ دیگری نساخته ایم، ولی در زبان عربی از کلمه (ریح) خیلی کلمه ها ساخته اند. کلمه (رایحه) که به معنی (بو) است از همین جا آمده چون بو در هوا پخش می شود و به وسیله حرکت هوا به انسان می رسد. کما اینکه روح را هم از همین ماده گرفته اند. در فارسی کلمه (باد) گاهی به عنوان کنایه به کار میرود مثل اینکه وقتی می خواهیم بگوییم کسی صاحب قدرت و شوکت است و کارها در اختیار اوست، می گوییم باد به پرچم فلانی وزد. وقتی هم میخواهیم بگوییم فلانی دیگر قدرتش از بین رفت، می گوییم بادش خالی شد. در اینجا کلمه (ریح) که به معنی (باد) است ممکن است کنایه از همان شوکت و قدرت باشد، یعنی اگر با یکدیگر اختلاف و نزاع کنید شوکت و قدرت شما از میان می رود. و ممکن است از همان رایحه باشد: بوی شما از میان می رود. نتیجه هر دو یکی است. پس این دستور هم این است که با یکدیگر منازعه و مشاجره نکنید که پشت سرش سستی و ضعف پیدا می شود و پشت سر ضعف، آن شوکت و عظمت و قدرت شما از میان می رود. بی جهت نیست که امثال (ویل دورانت) می گویند: هیچ دینی مثل اسلام پیروان خودش را به قدرت دعوت نکرده است. در ادیان دیگر این مسائل مطرح نیست، عظمت و شوکت مطرح نیست. قدرت و قوت مطرح نیست. ولی اسلام که دینی است که علاوه بر جنبه های معنوی، جنبه اجتماعی هم دارد، قهراً به (قدرت) که یکی از اصول و نوامیس اجتماع است اهمیت میدهد.