پرسشها و پاسخها

نویسنده : آیت الله محمد تقی مصباح یزدی

پیشگفتار

خرد ورزی، ویژگی اساسی انسان، و بهره گیری از فروغ عقل ضامن رهیابی در مسیر تاریک و پرخطر زندگی است. همچنین اسلام بنیان های اصلی نظام فکری خود را بر پایه خردمندی بشر بنا می نهد. و این هر دو، پژوهشگران دینی را وا می دارد تا با آغوشی باز از تراوش های فکری در جهت ساماندهی مباحث استدلالی، استقبال نمایند.
ولایت فقیه که شالوده اصلی نظام سیاسی اسلام و مرکز ثقل حکومت دینی است، خود می تواند بعنوان موضوعی مناسب در بوته نقد و نظر قرار گیرد، و پرسش ها و احیاناً شبهاتی را پیرامون آن به دنبال داشته باشد.
در چنین فضایی اگر پرسش ها و استدلال ها پاسخ درخور نیابد طبعاً به عقیده ای نادرست تبدیل، و موجب انحراف در باورهای دینی خواهد شد. از این رو لازم است متفکران اسلامی جهت تقویت پایه های فکریِ «اندیشه ولایت فقیه» به بحث نشسته و هر چه بیشتر به پویایی آن کمک نمایند.
در این راستا، استاد فرزانه حضرت آیت الله مصباح یزدی (دام ظلّه) طی نشست هایی که با حوزویان و دانشگاهیان داشته اند به پاره ای از پرسشهای طرح شده در این محافل پاسخ فرموده اند که جهت استفاده بیشتر جمع آوری شده و به عموم علاقه مندان تقدیم می گردد.
انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)

فصل اول: مشروعیت و مقبولیت

1- مشروعیت حکومت به چه معناست؟
بهتر است ابتدا توضیحی درباره مفاهیم اصلی سؤال داده شود، سپس به پاسخ بپردازیم.

حکومت

گر چه تعریفهای مختلفی از این واژه در کتب علوم سیاسی ارائه شده است، امّا، می توان حکومت را به طور ساده این گونه تعریف کرد: حکومت ارگانی رسمی است که بر رفتارهای اجتماعی افراد جامعه نظارت داشته، و سعی می کند به رفتارهای اجتماعی مردم جهت ببخشد. اگر مردم از طریق مسالمت آمیز، جهت دهی را پذیرا شدند، مطلوب حاصل است وگرنه حکومت با توسّل به قوه قهریه اهدافش را دنبال می کند؛ یعنی اگر کسانی از مقررات وضع شده که برای رسیدن به هدف مورد نظر حکومت لازم است، تخلف کنند با کمک دستگاههای انتظامی مجبور به پذیرفتن مقررات می شوند. که این تعریف شامل حکومتهای مشروع و نامشروع می شود.