امام در سنگر نماز (بیانات و خاطرات حضرت امام خمینی (ره) درباره نماز)

ستاد اقامه نماز

الخلل فی الصلوه

معرفی کتاب
سال تألیف: حدود 1397 تا 1399 هق
ناشر: مهر، قم
صفحه: 316
موضوع کتاب خلل در نماز است. اصل کتاب تقریراتی است از درس خارج فقه امام (س) که خود معظم له آن را به رشته تحریر در آورده اند. تا فیوضات علمی و تحقیقی خویش را برای کسانی که درک فیض محضر درس آن استاد بزرگ را نکرده اند نیز باقی بگذارند. این تالیف محصول سالیان آخر اقامت امام در نجف اشرف است. این کتاب قبلا در چاپخانه مهر به چاپ رسیده است و انشاء الله در آینده نزدیک با تصحیح و پاورقی توسط موسسه تنظیم و نشر آثار امام (س) منتشر خواهد شد.
گرچه در این زمینه، همچون سایر مباحث فقهی در طول تاریخ، فقهای اسلام زحمتها کشیده و فقه پویای اسلام را به گستردگی و کمال کنونی رسانیده اند، لکن همچنان که شخصیت امام شخصیتی برجسته و استثنایی بود آثار و مکتوبات ایشان نیز از صلابت و استواری و اتقان خاصی برخوردار است.
امام (س) با این که بغیر از فقه و اصول در رشته های دیگر علوم اسلامی، بویژه فلسفه و عرفان متخصص و صاحب نظر بودند (و نوعاً نویسندگانی که دارای چند رشته تخصصی هستند نمی توانند در تالیفات و تصنیفات خویش مطلبی را که مورد بررسی و تحقیق قرار می دهند با سایر تخصصهای خویش نیامیزند) اما ایشان در مباحث این کتاب فقهی، حتی الامکان از کتاب و سنت و نصوص وارده از معصومین صلوات الله علیهم اجمعین استفاده کرده و نسبت به آنها با تعبد محض برخورد نموده اند.
روش اکثر فقها در تدریس آن است که به شیوه صاحب جواهر (ره) در هر مساله اول متن شرایع مرحوم محقق (ره) را مطرح می کنند، و قهراً دلیل ایشان را بر مدعی ذکر می کنند، و سپس نظریات دیگر بزرگان متقدم یا متأخر از ایشان را همراه با دلیل های هر کدام و نصوص وارده می آورند، و آنها را مورد نقض و ابرام قرار می دهند، و در آخر یک نظر را انتخاب کرده و یا احیانا نظری جدید ارائه می کنند. لکن حضرت امام (س) در هر مساله ای ابتدا نظر خویش را با دلیل بیان می کنند. سپس به اقوال مخالف و موألف آن می پردازند، و دلیل آنها را ذکر کرده و مورد نقد و بررسی قرار می دهند.
کلیات مباحث این کتاب عبارت است از: در معنی خلل، در خلل عمدی، خلل به خاطر تقیه، خلل در اثر جهل در دو بخش: جهل تقصیری و جهل قصوری، بیان فرق بین جهل و سهو و نسیان، حدیث لاتعاد** عن زراره، عن ابی جعفر (ع): قال: لاتعاد الصلوه الا من خمسه الطهور، و الوقتت، و القبله و الرکوع، و السجود ثم قال (ع)... وسائل الشیعه، ج 4، ص 683، (کتاب الصلوه) باب 1 (از ابواب افعال الصلوة.) *** و این که آیا این حدیث شامل خلل ناشی از زیاده هم می شود یا مخصوص خلل ناشی از نقیصه و کم شدن چیزی از نماز است، بررسی معارضات حدیث لاتعاد، خلل ناشی از نیت، خلل ناشی از قبله، وقت، طهور، ستر، قصر و اتمام، قاعده تجاوز، قاعده فراغ و...