فضیلتهای اخلاقی

نویسنده : سید محمد رضا غیاثی کرمانی

مقدمه دفتر

با توجه به جایگاه بلند اخلاق و فواید بی شمار آن، این حقیقت روشن می شود که چرا ادیان الهی، از آدم تا خاتم، برای مسائل اخلاقی و حفظ و رعایت آداب و سنن نیکو، اهمیت ویژه ای قایل شده اند، تا جایی که رسول گرامی اسلام، اساس نبوت و رسالت خویش را بر تکمیل و رعایت مسائل اخلاقی دانسته و در کلامی بسیار زیبا و در سخنی جاودانه، به تمامی جوامع بشری، چنین فرمود:
انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق ** نهج الفصاحه / ح 944.***
بر اساس همین اخلاق کریمانه و روش حسنه بود که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله توانست، به دلهای کسانی راه یابد که تا چندی پیش از آن، به رسم جاهلیت، خون یکدیگر را می ریختند و دختران خود را زنده به گور می نمودند و از هیچ جنایتی پروا نداشتند.
پس از رسول اکرم صلی الله علیه و آله اهل بیت پاک و معصومش، همان روشهای حسنه را ادامه دادند تا اجتماع بشری را به سوی سعادت ابدی که در سایه فضایل اخلاقی به دست می آید، رهنمون سازند.
به پیروی از پیامبر اکرم و ائمه معصومین علیهم السلام فرزانگان علم و دانش، قلم به دست گرفته و چارچوبی دقیق و ارزنده برای مسائل اخلاقی ترسیم کرده اند که کتاب حاضر، خوانندگان خود را به استفاده از این سخنان با ارزش، رهنمون می سازد.
این دفتر، پس از بررسی، و ویرایش و اصلاحاتی چند، آن را به زیور طبع آراسته و در اختیار علاقه مندان قرار می دهد، امید که مورد رضای خداوند متعال قرار گیرد.
در خاتمه، از خوانندگان محترم می خواهیم اگر انتقاد یا پیشنهاد دارند، به آدرس: قم / دفتر انتشارات اسلامی، وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم / بخش فارسی / صندوق پستی 749، ارسال دارند.
با تشکر فراوان
دفتر انتشارات اسلامی
وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم

مقدمه مؤلف

اَلْحَمْدُ لِلّهِ الّذی عَلا فی تَوَحُدِهِ وَ دَنی فی تَفَرُدِهِ وَ جَلَّ فی ُلْطانِهِ وَ عَظُمَ فی اَرْکانِهِ، مَجیداً لا یَزالُ، مَحْمُوداً لَمْ یَزَلْ، سُبُّوحُ قُدُّوسُ، رَبُّنا وَ رَبُّ الْمَلائِکَةِ وَ الرُّوحِ .
دنیا محل حوادث و آفات است و عرصه انهدام لذات و شهوات؛ و روح انسان، غریبی دردمند است و مسافری دور افتاده از وطن که در گذرگاه پرفراز و نشیب دنیا در معرض طوفانهای سهمگین قرار گرفته و به دنبال آرامش و پناهگاه می گردد و بی گمان تنها چیزی که می تواند او را به مقصد و مقصود برساند و از اضطراب برهاند، یاد خداست؛ ... اَلا بِذِکْرِ اللّه تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ ** رعد / 28.***
خوشا به حال آنان که بذر امل از حسن عمل بکارند و ابواب سعادت دنیا و عقبی به روی خود گشاده دارند، و وای به حال آنان که جراید ایام را به جرایم و آثام می نگارند و روزی ... رِبِ ارْجِعُونِ * لَعَلّی اَعْمَلُ صلِحاً فما تَرَکْتُ... بگویند و جواب ... کَلا اِنَها کَلِمَةُ هُوَ قائِلُها... ** مؤمنون / 99 - 100. *** بشنوند.
محتویات این کتاب برای دانشجویان عزیز و گرانقدر دانشگاه پزشکی کرمان به عنوان درس اخلاق به صورت بحث و گفتگو مطرح گردیده و توسط یکی از عزیزان تنظیم شده که پس از تجدید نظر و اضافاتی به صورت حاضر درآمده و در پایان نکته هایی چند از کتاب ارزشمند مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه تألیف عزالدین کاشانی از عرفای نامدار قرن هشتم، تحت عنوان آدابی چند از زبان اهل ادب ذکر گردیده است، امیدوارم که برای خوانندگان محترم سودمند باشد.
خداوند بر درجات عرش نشین عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ، حضرت امام خمینی - قدس الله نفسه الزکیه - بیفزاید که با انقلاب عظیم خویش راه ورود معارف دینی را به دانشگاهها همواره ساخت و عظمت سکاندار کشتی انقلاب، رهبر عظیم الشأن حضرت آیت الله خامنه ای - مد ظله العالی - را روز افزون و شهیدان والامقام را غریق رحمت فرماید.
سید محمد رضا غیاثی کرمانی
آبان ماه 74

ضرورت اخلاق در جوامع بشری

بی تردید، اخلاق و تربیتهای دینی به عنوان بزرگترین پشتوانه های معنوی می توانند به زندگی انسانها معنا و مفهوم صحیح بخشیده و برای علوم و دانشهای بشری نیز راهنمایی مفید در جهت بهبود وضع انسانها بوده و خط روشنی را در سیر تکاملی آن ارائه و تبیین نمایند؛ زیرا هر جامعه ای که با وجود عالمان و دانشمندان از اخلاق به معنای صحیح خود دور مانده، به نابودی و سیه روزی دچار گردیده است؛ چرا که در این جوامع دانشمندان نیز به خدمت تباهی در آمده اند. و لذا بزرگان فرموده اند: اَلْعِلْمُ وَالدّینُ تَوْأَمانِ اِنِ افْتَرَقا اِحْتَرَقا . ** (علم و دین توأم هستند، اگر از هم جدا شوند، احتراق به وجود می آید).*** زیرا علم و دین بایستی با یکدیگر پیوند ناگسستنی داشته باشند و اگر این دو از یکدیگر جدا شوند، آتشی به پا می شود که خسارات سنگینی را به بار می آورد. و بشریت تاکنون از این رهگذر متحمل ضربات سهمگین شده است، یعنی به همان اندازه که از دینداران ناآگاه و جاهلان متنسک لطمه دیده، از دانشمندان بی اعتنا به دین و بی پروای از رستاخیز و عالمان متهتک ضربه خورده است.
چه بسیار خونها که به وسیله ابزار جنگی محصول اندیشه های مخترعان و شمشیرهای جاهلانی به اسم دین، بر زمین ریخته و ناله ها و فریادهای بی گناهانی که از دست دو گروه به آسمان برخاسته است.
بهترین گواه بر این مدعا، جهان غرب، سرزمین غروب انسانیت می باشد. مغرب زمین هر چند که از نظر علم و صنعت و تکنیک پیشرفتهای فراوانی نموده است، ولی به گواهی آمارها و نشریات منتشره از سوی خود آنان و شاهدانی صادق و فریاد اندک دردمندانی دلسوز از متن خود آن جوامع، از نظر اخلاق به شدت سقوط کرده و خورشید معنویت و عواطف در آن سرزمین به افول گراییده و در سراشیبی سقوط قرار گرفته و با سرعت هر چه تمامتر به انهدام خود نزدیکتر می گردد، و این چیزی جز نتیجه بی اعتنایی به معنویت و اخلاق نیست.