فهرست کتاب


آزادی معنوی

متفکر شهید استاد مرتضی مطهری‏‏‏‏‏‏‏‏

توام بودن نماز با امور دیگران:

1 - نظافت
2 - حقوق اجتماعی
مثلاً نماز، جنبه اخروی خالصش همین است که انسان به یاد خدا باشد، خوف خدا داشته باشد. برای حضور قلب و توجه به خدا که اینهمه آداب ضرورت ندارد؛ برو وضو بگیر، شستشو کن، خودت را پاکیزه کن. مگر برای نزد خدا رفتن. شستشو کردن تاثیر دارد؟ از نظر پیش خدا رفتن تاثیر ندارد که صورت انسان شسته باشد یا نه، ولی خداوند می فرماید: (اذا قمتم الی الصلاة فاغلسوا وجوهکم و ایدیکم الی المرافق) وقتی که می خواهی به نماز بایستی اول وضو بگیر، صورتت را بشوی، دستهایت را بشوی، بعد مشغول نماز شو. می بینم نظافت را با عبادت توام کرده است. (و ان کنتم جنباً فاطهروا) **مائده / 6. *** اگر جنب هستی باید تمام بدنت را شستشو دهی.اینجا نظافت مقرون به عبادت است. می خواهی نماز بخوانی، آن لباسی که با آن نماز می خوانی باید حلال و مباح باشد. اگر یک نخ غصبی در لباس تو باشد نمازت باطل است. باز اینجا عبادت با حقوق توام می شود. در ضمن اینکه می گوید باید خدا را پرستش کنی، می گوید حقوق را باید محترم بشماری. یعنی اسلام می گوید من پرستشی را که در آن حقوق اجتماعی محترم نباشد محترم بشماری. یعنی اسلام می گوید من پرستشی را که در آن حقوق اجتماعی محترم نباشد اساساً قبول ندارم. آن یک نمازگزار وقتی می خواهد نماز بخواند، اول فکر می کند این خانه ای که من در آن هستم آیا به زور از مردم گرفته ام یا نه؟ اگر به زور گرفته ام نمازم باطل است. پس اگر می خواهد نماز بخواند مجبور است که خانه اش را طوری ترتیب بدهد که برایش حلال باشد، یعنی از صاحب اصلی اش خریده باشد و یا او را راضی نگه دارد؛ فرش زیر پایش همین طور، لباسی که به تن دارد همین طور، و حتی اگر حقوقی از فقرا به او تعلق گرفته است، خمس یا زکات آن را باید بدهد و اگر ندهد باز نمازش باطل است.

3. جهت شناسی

همچنین به ما می گویند اگر می خواهید نماز بخوانید باید همه تان رو به کعبه بایستید. کعبه کجاست؟ اولین معبدی که برای پرستش خدا در دنیا ساخته شده است (ان اول بیت وضع للناس للذی ببکة مبارکاً) **آل عمران / 96. ***همه تان باید رو به اولین معبد و مسجدی که به دست پیغمبر بزرگ خدا ابراهیم و فرزندش اسماعیل ساخته شده بایستید. حالا چرا ما رو به آنجا بایستیم؟ مگر خدا آنجاست؟ مگر خدا در خانه کعبه است (العیاذ بالله) ؟ قرآن که می گوید: (فاینما تولوا فثم وجه الله) **بقره / 115. *** رو به هر طرف بایستید، چهره خدا اینجاست. رو به این طرف بیاستید یا رو به آن طرف، رو به خدا ایستاده ای. رو به بالا نگاه کنی یا رو به پایین. به طرف خدا نگاه کرده ای. پیغمبر فرمود: اگر شما را با ریسمانی تا هفتمین طبقه زمین هم فرو ببرند باز هم به سوی خدا رفته اید، به مغرب بروید به سوی خدا رفته اید، اینجا هم که نشسته اید با خدا هستید. خدا که جهت ندارد، پس چرا ما باید رو به کعبه بایستیم؟ می گوید شما که دارید عبادت انجام می دهید، در عین حال باید یک تعلیم و تربیت اجتماعی هم بگیرید. همه تان رو به یک نقطه بایستید. اگر این جور نباشد، یک از این طرف بایستد یکی از آن طرف، این مظهر تفرق و تشتت است. اما اگر رو به یک نقطه ایستادید، جهت شناس هستید؛ همه مسلمین یک جهت را تعقیب می کنند. حالا کدام نقطه را انتخاب کنیم که اساساً بوی شرک نداشته باشد؟ می گوید آن نقطه ای را انتخاب کن که اگر رو به آن بایستی باز عبادت را احترام کرده ای، رو به جایی می ایستی که اولین معبد است. احترام معبد، احترام عبادت است.

4. انضباط وقت

باز می گوید عبادت که می خواهی بکنی، یک وقت مشخص و معینی دارد و دقیقه اش هم حساب می شود. وقت نماز صبح از اول طلوع صبح تا اول طلوع آفتاب است و اگر عمداً یک دقیقه قبل از طلوع صبح یا بعد از طلوع آفتاب شروع کنی، نمازت باطل است درست نیست. باید بین این دو باشد نمی شود بگویی من فعلاً خوابم می آید، الان یک ساعت به طلوع صبح مانده، خدا که خواب و بیداری ندارد. مگر خدا در بین الطلوعین - العیاذ بالله - لباس رسمی اش را می پوشد و آماده قبول کردن نمازها می شود؟ برای خدا که تمام ساعات و همه لحظات علی السویه است، (لا تاخده سنة و لا نوم)، **بقره / 255. *** من دیشب بیدار خوابی کشیده ام، خیلی خوابم می آید، می خواهم نیم ساعت زودتر نمازم را بخوانم! انضباط وقت را باید بشناسی. جز در وقت خودش در وقت دیگر نباید نماز بخوانی. آیا از نظر خدا فرق می کند که این وقت یا آن وقت باشد؟ نه، از نظر تو فرق می کند؛ تو باید با این نماز تربیت شوی. اگر شب تا ساعت 2 نیمه شب هم بیدار بودی، باید بین الطلوعین بیدار شوی و نمازت را بخوانی و نماز ظهر و عصر هم همین طور است؛ قبل از وقت قبول نیست. بعد از وقت هم قبول نیست. مغرب و عشا هم همینطور است .