فهرست کتاب


پنجاه روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به مطالعه

کتی ای. زاهلر سارا رئیسی

43. از واژه ها لذت ببرید و این لذت را نشان بدهید

داینا و تیم از مدت ها قبل از این که پسرشان بن به دنیا بیاید برای سرگرمی در ماشین، هنگام سفرهای طولانی با هم شعر می ساختند. هنگامی که به دیدن فامیل خود می رفتند، یکی از آن دو به طور ناگهان عبارتی را به زبان می آورد و این عبارت خط اول (شعر ماشینی) آنها را تشکیل می داد. سپس دیگری خط بعدی را می افزود و شعر آنها کیلومتر به کیلومتر بلندتر می شد. گاهی شعر آن قدر جذاب و پیچیده می شد که در آن لحظه کسی که پشت فرمان نبود آن را برای ادامه ی بازی روی کاغذ ثبت می کرد.
اخیراً در سفر به ویرجینیا طبق معمول داینا و تیم مشغول ساختن شعر بودند که ناگهان صدای ظریفی از صندلی عقب ماشین بلند شد و یک خط به شعر اضافه شد! او بن بود، پدر و مادر بن پنج ساله، هم متعجب شدند و هم خوشحال. بن هم مفهوم اساسی شعر را درک کرده بود و هم خطی به آن اضافه کرده بود که هم قافیه خط قبل بود. اکنون بن در بسیاری از اوقات در بازی والدین خود شرکت می کند و خطهای پیشنهادی او روز به روز علاوه بر قافیه، از نظر وزن معنا نیز بهتر می شوند.
در حالی که رانندگی می کنید می توانید واژه ای سخت و ناآشنا را برای فرزندانتان بخوانید، یا هنگام روزنامه خواندن واژه ای پرطمطراق و دهن پر کن را، بلند خوانی کنید. به ریتم ها و قافیه های ناهماهنگ در گفتار توجه کنید. به بازی های زبانی اهمیت بدهید چون فرزندانتان از این کار خوششان می آید و کم کم متوجه می شوند زبان ارزش کشف را دارد.

44. افق های فرزندتان و افق های خود را گسترش دهید

در مقابل حدود 15 کودک با پیشنه های نژادی و سنین مختلف نشسته ام و می گویم: (می خواهم قسمتی از این کتاب را برایتان بخوانم. از شما می خواهم هر وقت کلمه ای را شنیدید که معنی آن را نمی دانید، دست خود را بلند کنید).
بچه ها دور برم جمع می شوند و من برای آنها درباره ی لاک پشت ها و قورباغه ها می خوانم. دست ها بالا می روند، اول یکی دو تا و بعد بیشتر. بسیاری از بچه ها معنی دوزیست را نمی دانند. بعضی با شنیدن کلمه مرداب دست خود با بالا می برند.
چندتایی کلمه خونسرد را نمی فهمند و هیچ یک از آنها نیز معنی شکارچی را نمی داند.
جین چل، کارشناس خواندن در کتاب بحران خواندن. چرا بچه های ضعیف عقب می افتند به رابطه ی بین (بسامد بیرون رفتن با بزرگسالان) و پیشرفت در توانایی خواندن اشاره می کند. دانشی که بچه ها با خود به متن می آورند، بر آنچه از متن درک می کنند تأثیر مستقیم دارد. گسترش دادن تجربیات بچه ها در زندگی می تواند علایق و توانایی های آنها را در خواندن افزایش دهد.
ما بزرگسالان هنگام خواندن، می دانیم که چگونه کلمه ای ناآشنا را از کلمات اطراف آن درک کنیم و معمولاً می توانیم براساس متن درباره ی معنی کلمه ی ناآشنا حدسی عالمانه بزنیم. اما تصور کنید که هر سه یا چهار کلمه یک بار به کلمه ی ناآشنا برسد. کودکی که با متنی درباره ی لاک پشت ها و قورباغه ها روبه رو می شود، همان قدر گیج می شود که اگر متنی درباره ی فیزیک نجومی به شما بدهند.
با خارج کردن فرزندتان از محدوده ی کوچک زندگی او، یعنی خانه و مدرسه، می توانید افق های او را گسترش دهید و بدین ترتیب توانایی خواندن او را افزایش دهید. اگر از طرح زیر پیروی کنید، بیرون رفتن با خانواده می تواند بالقوه دایره ی لغات و مهارت های زبانی فرزندتان را افزایش دهد.
درباره ی جایی که رفتید کتاب هایی پیدا کنید
بیرون بروید صحبت کنید که موضوع را بسط دهد.
برای بیرون رفتن لازم نیست که حتماً به یک سفر دور و دراز بروید، حتی می توانید کاری ساده انجام بدهید، مثلاً برای خرید روپوش مدرسه به مرکز خرید بروید. هدف این است که از بیرون رفتن به عنوان وسیه ای برای آموختن کلمات هنگام خواندن استفاده کنید تا بتوانید از این مفاهیم و کلمات هنگام خواندن استفاده کنید و به وسیله ی خواندن نیز آنها را گسترش دهید.
رفتن به جاهای زیر می تواند به گسترش دایره ی لغات و افزایش مهارت های زبانی فرزندتان کمک کند:
موزه سینما نمایش های خیابانی
باغ وحش تئاتر بازار
راه پیمایی در طبیعت کنسرت نمایشگاه ها
باغ های گیاه شناسی مسابقات ورزشی شهر بازی ها

45. محیط مناسبی برای خواندن فراهم کنید

از دوران کودکی ام کتاب داستانی را به خاطر می آورم که در صفحه ی اول آن تصویر یکی از شخصیت های اصلی داستان دیده می شد. این کودک کناره پنجره به درون می تابید و پشت سر کودک بالش هایی بود به رنگ جواهر، شاید هم بچه گربه ای در گوشه ای خوابیده بود. هر وقت به مکان بی نقصی برای مطالعه فکر می کنم، همین تصویر به ذهنم می آید.
در این کتاب وقت زیادی صرف کرده ام تا جنبه های مهم یک محیط مناسب برای خواندن را ترسیم کنم: داشتن کتاب و مطالب خواندنی دیگر در خانه، مطالعه کردن والدین، بیرون رفتن و تجربه کردن به صورت مشترک. علاوه بر آن، محیط مناسب برای خواندن باید ساکت، راحت، و پرنور باشد.
نیاز به سکوت شاید امری واضح به نظر برسد اما خانه خود را ببینید و به صداهای آن گوش دهید. آیا صدای تلویزیون و رادیو دائم بلند است؟ آیا فرزندتان می تواند در اتاق را ببندد تا صدای دعوای خواهر و برادرش را نشنود؟ آیا همهمه صدای خیابان شنیده می شود؟ برای این که هدفتان از مطالعه کامل در متن فرو بروید. اگر صداهای خارجی حواستان را به طور مکرّر پرت کند، غیرممکن است بتوانید تا حد مطلوب جذب متن بشوید. صدا به خصوص حواس بچه ها را پرت می کند، آنها را گیج می کند و آنها را از خواندن دلسرد می کند.
فرزندتان در مدرسه روی نیمکتی سفت و پشت میز، مطالعه می کند. بچه ها به صورت غریزی تمایل دارند که روی زمین دراز بکشند. شاید خواندن روی فرش برای آنها از خواندن پشت میز راحت تر باشد و شاید رختخواب خود را برای مطالعه به صندلی ترجیح دهند. اگر امکان مالی آن را داشته باشید و فضای کافی نیز در خانه تان باشد، بد نیست یک مبل راحتی یا متکّای ویژه برای فرزندتان تهیه کنید چون بیشتر بچه ها از داشتن وسایل خصوصی لذت می برند.
نوری که از بالای سر می تابد در اغلب اوقات تند است و به راحتی نمی تواند با آن مطالعه کرد. چراغ های مطالعه، به خصوص چراغ هایی که می توان جهت نور آن را تنظیم کرد، در ایجاد محیطی سالم برای مطالعه نقش مهمی دارند.
اگر فضایی ساکت، راحت و روشن فراهم کرده اید باز هم کارتان کاملا تمام نشده است. کار دیگری که باید انجام دهید این است که زمان کافی را نیز در اختیار فرزندتان قرار دهید تا بتواند فارغ از کار خانه، فعالیت های دیگر و گفت وگو با اعضای خانواده، بدون مزاحمت به مطالعه بپردازد و در بطن کتاب فرو رود و با آن کاملا درگیر شود.