پنجاه روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به مطالعه

نویسنده : کتی ای. زاهلر مترجم : سارا رئیسی

چگونه فرزند خود را برای خواندن آماده کنید.

تجربه
* از جاهای جدید دیدن کنید و درباره ی آنها صحبت کنید.
* برای معرفی مفاهیم تازه از برنامه های آموزشی تلویزیون استفاده کنید.
* درباره ی تجربیات مختلف زندگی برای او صدای بلند قصه بخوانید.
درک بینایی
* رسم شکل و نقاشی را از روی سرمشق تمرین کنید.
* با همدیگر پازل درست کنید.
* با خمیر بازی و آجرهای خانه سازی کار کنید.
درک شنیداری
* با هم با صدای بلند شعر و ترانه بخوانید و بازی های زبانی بکنید**. مثلاً 6سیخ کباب سیخی شش زار. یا دایی ام چاقه، چایی ام داغه.***. (مراجعه کنید به روش 43).
* بازهای لغوی کنید که شامل ذکر کلمه هایی می شود که مانند هم شروع یا تمام می شوند.
مشکلات جسمی
* قبل از ورود به دبستان بخواهید که چشم ها و گوش های فرزندتان توسط متخصص معاینه شود.
توانایی گفتاری
* فرزندتان را تشویق کنید جمله ها را به صورت کامل بیان کند.
* .وقت بگذارید و از تجربیات خود برای همدیگر تعریف کنید و به حرف یکدیگر گوش کنید.
تمایل برای خواندن
* به صورت منظم به کتابخانه سر بزنید.
* به بچه هایی که سواد خواندن ندارند کتاب هایی بدهید که ظاهری جذاب دارند.
* در هر فرصت ممکن با صدای بلند کتاب بخوانید.

34. خواندن فعال را تشویق کنید

جادی که 16 سال داشت یک سال تابستان داوطلب شد تا برای بچه ها در کتابخانه قصه های پریان بخواند. روز اول وقتی بعد از اتمام کار خود به خانه برگشت، چهره اش حالت متحیر داشت:
(خیلی عجیب است، من این همه صدای ترسناک از خود در می آورم و صدای شخصیت های وحشتناک را تقلید می کنم اما هر بار که به آخر صفحه می رسم و می رسم: حالا چه می شود؟ یا به نظرتان چطور بود؟ هیچ پاسخی نمی گیرم. بچه ها همین طور می نشینند. آخرش فقط یکی از دخترها گفت: دیو آنها را می گیرد! و بعد سرخ شد، انگار کسی اجازه ندارد در کتابخانه حرف بزند!
(به خاطر همین بعد از یک جلسه با یکی دو تا از بچه ها حرف زدم و از آنها پرسیدم که آیا از قصه خوششان آمد. گفتند، بله، خوششان آمد، قصه خوب بود. پرسیدم از خواندن من خوشتان آمد؟ گفتند صدای ترسناکی که تقلید می کردم خوب بود. پرسیدم چرا خوابم را نمی دادند. گفتند چون معمولاً وقتی برای شنیدن قصه می آیند، کسی که قصه را می خواند، فقط کتاب را بر می دارد و از اول تا آخر می خواند. آنها باید فقط می نشستند و گوش می کردند و به همین دلیل نمی دانستند باید چه کار کنند.)
خوانندگان و شنوندگان فعال نسبت به خوانندگان و شنوندگان منفعل مطلب را بهتر درک می کنند. خودتان فکر کنید: وقتی هوشیار هستید، سؤال می کنید و درباره ی روایت شخص مقابل اظهار نظر می کنید، گفت و گو را بهتر از حالتی که فقط سخنان گوینده را می شنوید، دنبال می کنید و به خاطر می آورید. به همین دلیل است که بیشتر افراد با شرکت در سمینار بهتر می آموزند تا با گوش کردن به سخنرانی. احتمالاً سقراط اولین کسی بود که فواید یاد گیری فعال را تشخیص داد. در روش سقراطی با پرسیدن یک سری سؤال از دانشجویان و بررسی عمیق پاسخ آنها، دانش را از زبان خود دانشجویان بیرون می کشند. بدین ترتیب دانشجویان تشویق می شوند دانسته های خود را در ارتباط با آنچه نمی دانند به کار بگیرند.
اصلی که خواندن جدی براساس آن نهاده شده است نیز شبیه به همین است. گاهی قبل از شروع به خواندن از دانشجویان یک سری سؤال پرسیده می شود. ممکن است در طول داستان چند بار مکث کنند تا آینده ی داستان را پیشگویی کنند، به سؤالات پاسخ دهند یا درباره ی اتفاقات داستان اظهار نظر کنند. در پایان داستان، دانشجویان آنچه را که آموخته اند دوره می کنند.
ما بزرگسالان بدون این که کسی برایمان سؤال فراهم کند به صورت فعال می خوانیم. از خودمان می پرسیم که چه چیزهایی برایمان خوشایند و چه چیزهایی ناخوشاینداند، علایقمان چیست، در دانشمان چه خلاءهایی وجود دارد و بدین ترتیب انتخاب می کنیم که چه چیزی بخوانیم. هنگامی که می خوانیم به طور پیوسته آینده را پیشگویی می کنیم و پیش خودمان درباره تعصّبات نویسنده، انگیزه ی شخصیت ها یا علاقه مان نسبت به مطلب اظهار نظر می کنیم. ما به صورت خودکار دانسته های خود را در ارتباط با متنی که می خوانیم به کار می گیریم و ضمن خواندن، عقاید خود را تغییر داده و پالایش می کنیم. فعال ترین خوانندگان بعد از خواندن به عمل واداشته می شوند: برای ویراستار نامه می نویسند، با دوستانشان درباره ی آنچه آموخته اند بحث می کنند یا به جست وجوی کتاب های دیگر از همان نویسنده می پردازند.
یاد گیری فعال یک مهارت است و بچه ها لزوماً به صورت خود به خود به آن دست نمی یابند. اگر هنگامی که با صدای بلند برای فرزندانتان کتاب می خوانید از برخی از روش های زیر استفاده کنید می توانید به آنها کمک کنید خواندن و گوش دادن فعال را بیاموزند.

خواندن جدی و هوشمندانه را چگونه تشویق کنیم

قبل از خواندن
1. جلد کتاب را بالا نگه دارید و از بچه ها بخواهید موضوع داستان را حدس بزنند.
2. عنوان کتاب و نام نویسنده را ذکر کنید. اگر داستان مشابهی برای بچه ها خوانده اید برایشان یادآوری کنید یا اگر از همان نویسنده چیزی دیگر خوانده اید ذکر کنید.
در ضمن خواندن
3. تصاویر را به بچه ها نشان دهید و از آنها بخواهید شخصیت های داستان و کارهای آنها را مشخص کنند.
4. درباره ی شخصیت ها و وقایع داستان، سؤالاتی مانند سؤالات زیر بپرسید:
* آیا چنین اتفاقی واقعاً می تواند بیفتد؟
* چرا چنین کرد؟
* اگر تو بودی همین کار را می کردی؟
* مشکلش چیست؟
* چگونه می تواند مشکلش را حل کند؟
* بعداً چه اتفاقی می افتد؟
5. اگر داستان به نظم نوشته شده است یا ترجیع بند دارد هنگام رسیدن به بندهای تکراری مکث کنید و به بچه ها اجازه بدهید آنها را به زبان بیاورند.
بعد از خواندن
6.به بچه ها یادآوری کنید که درباره ی داستان چه چیزهایی پیش گویی می کردند و از آنها بپرسید که داستان با پیشگویی آنها چه تفاوتی داشت.
7. نظر بچه ها را درباره ی تصاویر، شخصیت پردازی، سبک نگارش و طرح