پنجاه روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به مطالعه

نویسنده : کتی ای. زاهلر مترجم : سارا رئیسی

26.به نمایشگاه های کتاب بروید

(وقتی برای اولین بار به نمایشگاه کتاب رفتم ده ساله بودم، سالن بزرگی را به یاد می آورم که پر بود از غرفه ها و قفسه های کتاب. در گوشه ای از سالن بچه ها دور میز نشسته بودند و برای شرکت در مسابقه، نقاشی می کشیدند و در گوشه ای دیگر، روی میز دور نویسنده ای حلقه زده بودند که داشتان خود را با صدای بلند برای بچه ها می خواند. آن روز بادستی پر و با کلی کتاب و اسباب بازی فکری به خانه برگشتم اما بهترن خاطره برایم این بود که در یکی از غرفه ها با نویسنده محبوب خود آشنا شدم، با او صحبت کردم و او نیز با کمال مهربانی کتاب جدید خود را برایم امضاء کرد.)
فروشگاه های زنجیره ای کتاب جای بسیار جالبی برای جلب علاقه کودکتان به کتاب و کتابخوانی است. در بسیاری از آنها علاوه بر ارائه کتاب های کودکان بخش هایی نیز تعبیه شده است که به فعالیت های جنبی اختصاص دارد. اجرای نمایش های عروسکی، گروه های قصه خوانی، کارگاه های داستان نویسی، آشنایی با نویسندگان کودکان، همه فعالیت هایی اند که می توانند در شکوفا کردن علاقه ی فرزندانتان نسبت به کتاب و کتابخوانی تأثیر بگذارند.
به آگهی ها و پوسترهایی که زمان و مکان برگزاری نمایشگاه های کتاب را تبلیغ می کنند دقت و سعی کنید با خانواده در این نمایشگاه ها حضور پیدا کنید. شما می توانید به غرفه های بزرگسالان سر بزنید و کتاب های مورد علاقه ی خود را بررسی کنید و به فرزندانتان اجازه بدهید که هم زمان در غرفه های مخصوص کودکان گردش و در فعالیت های جنبی بخش کودکان شرکت کنند.
حس دیگر این نمایشگاه ها، برخورداری از تخفیف ویژه خرید کتاب است!

27.فرزند خود را با کتاب های سری آشنا کنید

وقتی بچه بودم عاشق کتاب های سری بودم، (مثل قصه های خوب برای بچه های خوب)، و تا امروز هم علاقه ی خود را حفظ کرده ام. وقتی از یک کتاب لذت می بریم و بعد می فهمیم که همان نویسنده درباره ی همان شخصیت ها و همان مکان، سه، شش یا ده جلد دیگر نیز کتاب نوشته است، هیجان زده می شویم. امروزه گرچه سلیقه ام نسبت به موضوع کتاب های مورد علاقه کودکی ام تغییر کرده روشم هنوز همان روش است: باید تک تک کتاب ها را بخوانم و بی صبرانه انتظار جلد بعدی را بکشم.
کتاب های سری برای خواننده بهترین دوست به حساب می آید. گاهی محبوبیت این کتاب ها نه به خاطر کیفیت ادبی بلکه به خاطر کمیت آنهاست. بچه ها آنها را یک جلد بعد از دیگری با سرعت می خوانند و باز هم منتظر جلد بعدی اند.
گاهی که بچه ها به سری کتاب های مورد علاقه ی خود دست می یابند به کلی از جلوی چشم غیب می شوند و فقط هرچند گاه یک بار پدیدار می شوند تا بگویند: (بعدی کجاست؟)
البته بسیاری از کتاب های سری از ارزش ادبی نیز برخوردارند و بسیاری از نویسندگان بزرگ و محبوب به مجموعه ی کتاب های کودکان سری های سه یا چند جلدی افزوده اند.
اگر می خواهید فرزندانتان به خواندن علاقه مند شوند و اگر می خواهید از دیدن این که غرق یک کتابی شده اند لذت ببرید، می توانید کمی هم از کیفیت کتاب چشم پوشی کنید. فرصت برای خواندن آثار کلاسیک در آینده بسیار است. در واقع اگر زرنگ باشید می توانید نویسندگانی مانند آلکوت، کیپلینگ و شکسپیر را نیز به عنوان سری نویس معرفی کنید**. در ایران مجموعه های زیر را می توان تهیه کرد:
الف. مجموعه ی 10 جلدی فسقلی ها، ناشر: کتاب های بنفشه (واحد کودکان و نوجوانان انتشارات قدیانی).
ب. مجموعه ی کتاب های نگاهی به تاریخ علم، ایزاک آسیموف، انتشارات فاطمی.
ج. مجموعه کتاب های سفرهای علمی، انتشارات افق.
و ...***.

28. داستان هایی را پیدا کنید که فیلم یا کارتون آن نیز ساخته شده است

کارتن گوژپشت نتردام، ساخته والت دیزنی تمطابق معمول نظرهای متناقض منتقدین را برانگیخت: به هیچ وجه امانت را رعایت نکرده است، بخش های مهمی را حذف کرده، شخصیت ها و اتفاقاتی را به داستان اضافه و داستان را از اصل آن زیباتر و لطیف تر کرده است. درباره سفید برفی و هفت کوتوله و بامبی هم مردم همین را می گفتند. این داستان ها در شکل اصلی خود چندان برای بچه ها خوشایند نبودند بلکه در واقع تا حدی ترسناک و سیاه هم بودند.
مادرم می گوید: (اگر دیزنی سفیدبرفی، پینوکیو و بقیه را به صورت کارتون در نیاورده بود، من هرگز با آن داستان ها آشنا نمی شدم. وقتی من بچه بودم کسی آن داستان ها را برایم نخوانده بود. مادر و پدرم برای من داستان های نروژی می خواندند اما از برادران گرین و هانس گریستین آندرسن چیزی برایم نمی خواندند. من این فیلم های کارتونی را بعد از ظهرهای شنبه در سینما می دیدم.)
به نظر شما چند خواننده مانند مادر من وجود دارد؟
وقتی مردم درباره ی (سواد فرهنگی) صحبت می کنند منظورشان دانش ما از مجموعه ی فرهنگ است که مردم جامعه به صورت مشترک از آنها استفاده می کنند. داستان های پریان اروپایی بخشی از دانش مشترک مردم آمریکایی را تشکیل می دهد. بچه ها باید کلیّت داستان زیبای هفته، سندرلا و بسیاری از داستان های دیگر را بدانند. اگر این داستان ها را در خانه نخوانند ممکن است در مدرسه با آنها آشنا شوند. اگر نه چه؟
آیا باید از شنیدن اشاره هایی که مردم در زندگی روزمرّه خود به این داستان ها می کنند، یا مثال هایی که از این داستان ها می زنند، گیج شوند؟ فلیم های دیزنی، به رغم تمام ضعف هایی که دارند، خدمت بزرگی کرده اند و این داستان ها را برای عموم قابل دسترس کرده اند. گرچه ممکن است برادران گریم خود نتوانند بعضی از شخصیت های گرم و مهربانی را که دیزنی آفریده است به عنوان شخصیت ترسناک و تلخ اصلی خود بشناسند، اما این فیلم ها شخصیت های مهم ادبی را به صورت تصویری برای چندین نسل ارائه کرده است. گوژپشت نُتردام هم با اضافاتی که دارد یکی از همین هاست.
برای خواندن، کتاب های فراوان و خوبی وجود دارد که فیلم یا سریال تلویزیونی آن ها نیز ساخته شده است. بسیاری از کتاب هایی که هرگز تجدید چاپ نمی شدند، با بسته شدن قرارداد تولید فیلم آن با جلدی خوش آب و رنگ تجدید چاپ می شوند. بسیاری از کتاب های کلاسیک کودکان مانند شازده کوچولو یا زنان کوچک، با جلدی تازه و مخاطبینی جدید، دوباره متولد می شوند.
برای این که از این داستان ها و فیلم ها بهترین استفاده را بکنید بهتر است کتاب را قبل از دیدن فیلم به فرزندتان بدهید. بدین ترتیب بچه ها ابتدا فرصت می کنند شخصیت ها و حوادث را پیش خود تصور کنند و سپس آنها را با تصور فیلم ساز مقایسه کنند. بعضی از بچه ها داستان را بیشتر به این دلیل می خوانند که می خواهند بدانند آخر چه می شود، دیدن فیلم از خواندن داستان، کتاب را برای چنین بچه هایی خراب می کند. البته دیدن فیلم براساس داستان نویسنده ای بزرگ ممکن است بچه ها را به خواندن داستان های دیگر آن نویسنده نیز ترغیب کند. بعضی از بچه ها نیز دوست دارند کتاب متعلق به خود آنها باشد و ممکن است از این که صاحب کتابی اند که دوستانشان تنها فیلم آن را دیده اند، لذت ببرند. در جدول زیر چند داستان آن ساخته شده است و برای بچه های سنین مختلف مناسب است پیشنهاد کرده ام. شاید بد نباشد قبل از این که فرزندتان فیلم را ببیند، خودتان آن را تماشا کنید تا ببینید آیا برای دیدنش آمادگی دارد یا نه.