پنجاه روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به مطالعه

نویسنده : کتی ای. زاهلر مترجم : سارا رئیسی

19. به عنوان پاداش به فرزندانتان کتاب یا مجله بدهید

مسئله پاداش دادند به بچه ها برای رفتارهایی که از آنها انتظار داریم، مسئله پیچیده ایست. زنی که من می شناسم برای این که فرزندان خود را به خواندن تشویق کند در صفحه دهم یا پانزدهم لای کتاب اسکناس می گذاشت. استدلال او این بود که اگر تا آن صفحه می خواندند جذب می شدند و واقعاً هم همینطور بود.
من به شخصه طرفدار این نیستم که به خاطر گرفتن نمره های خوب در مدرسه یا به خاطر تعداد کتاب هایی که می خوانند، به بچه ها پاداش بدهیم. اما قبول دارم که بعضی از اوقات بچه ها مستحق پاداشند و فکر می کنم بد نیست چیزهایی را به آنها بدهیم که می خواهیم برایش ارزش قائل شوید. پاداش را به خاطر رفتارهایی باید به بچه ها داد که (ورای وظیفه) آنهاست نه به خاطر رفتارهایی که در روند عادی زندگی از آنها انتظار داریم. البته که نمره های خوب مایه افتخار است. اما نمره های خوب باید در طولانی مدت و به خودی خود پاداش کار فرد محسوب شود. خواندن هم همینطور است. بعضی از بچه ها هنگام رقابت شکوفا می شوند و به همین دلیل نیز برنامه مطالعه تابستانی کتابخانه ها می تواند مفید باشد (مراجعه کنید به روش 30). البته اگر کودک را با پاداش به خواندن تشویق کنید ممکن است اثر عکس داشته باشد: آیا با برداشتن پاداش انگیزه ی خواندن از بین می رود؟
فرض کنید فرزندتان یک کار واقعاً قابل توجه انجام داده است: مثلاً باعث پیروزی تیم فوتبالشان شده است یا دو هفته پشت سر هم در تعطیلات پایان هفته از خواهر و برادر کوچک ترش بدون هیچ شکایتی نگهداری کرده، یا برای نظافت محله اهالی محل را بسیج کرده است. چطور است به او نشان بدهید که با موضوع کارش ارتباط داشته باشد: می توانید به او یک رمان ورزشی یا کتابی درباره ی نگهداری از بچه بدهید یا او را مشترک یک مجله مربوط به طبیعت و محیط زیست کنید.
اگر کاری که انجام داده است کوچک تر است می توانید به او یک کتاب مصور یا کتابِ جدول و معما بدهید. و اگر کارش خیلی بزرگ بود می توانید پاداش بزرگی به او بدهید، مثلاً یک دایرةالمعارف کودکان. اگر فرزندانتان را طوری بار آورده اید که به خواندن علاقه مند باشند از دریافت چنین پاداشی به هیجان می آیند. علاوه بر آن وقتی از مطالب خواندنی به عنوان پاداش استفاده می کنید این مفهوم را نزد بچه ها تقویت می کنید که کتاب، مجله و حتی مجله ی مصور کودکان، فی نفسه باارزش اند.

20.کارهایی را اختراع کنید که به خواندن مربوط می شود

اولین کاری که در ازایش پول گرفتم سفارش دادن مقاله برای پدرم بود، کارم این بود که کارت مخصوص را پر کنم، آدرس مقاله را از پایین صفحه کپی کنم و آدرس گیرنده را بنویسم. پدرم برای هر کارت یک سکه به من می داد. تلفظ و معنی بسیاری از کلماتی را که آن روزها می نوشتم، حتی امروز هم نمی دانم، کد پستی تقریباً تمام شهرک های دانشگاهی ایالات متحده را نیز حفظ شدم.
حتماً کارهای زیادی در خانه دارید که حوصله یا فرصت انجام آنها را ندارید. کدام یک از این کارها شامل خواندن یا نوشتن می شود؟ اگر فرزندتان کسل و بی حوصله است، آیا می توانید او را به انجام آن کار ترغیب کنید؟ شاید فکر کنید که اگر برای فرزندتان کار بسازید برای خودتان دردسر تراشیده اید اما وقتی تعطیلات طولانی تابستانی فرا می رسد و استخر به علت تعمیرات تعطیل است، این جور کارها می تواند نعمتی باشد. به پیش نهادهای زیر فکر کنید و خودتان نیز کارهایی را پیشنهاد کنید:
* از فرزندتان بخواهید یک صورت غذا براساس حروف الفبا برایتان تهیه کند یا دستور تهیه غذاهایی را که با عجله از تلویزیون یادداشت کرده اید، برایتان پاک نویس کند یا در کامپیوتر تایپ کند.
* از فرزندتان بخواهید از جشن ها و مراسم و سالگردهای افراد فامیل یک تقویم درست کند و آن را برای سایر اعضای فامیل نیز ارسال کند.
* عکس هایی را که می خواهید در آلبوم بچینید به فرزندتان بدهید و از او بخواهید تاریخ و محل گرفتن هر عکس را روی یک برچسب مشخص کند.
* از فرزندتان بخواهید قفسه کتاب یا مجموعه نوارها و CDهایتان را به ترتیب حروف الفبا و براساس نام خانوادگی نویسنده یا خالق اثر مرتب کند.
* از فرزندتان بخواهید کارهایی را که هر یک از اعضای خانواده باید در خانه انجام دهد، به صورت یک تقویم هفتگی بنویسد که روی در یخچال نصب کنید.
* اگر می خواهید همراه خانواده یا برای خانواده کاری انجام دهید که نیاز به تحقیق و جمع آوری اطلاعات دارد، از فرزندتان بخواهید بخش تحقیق و جمع آوری اطلاعات را به عهده بگیرد. مثلاً برای خرید ماشین، انتخاب محل مناسب برای مسافرت و غیره.
اگر برای فرزندتان عاقلانه کار اختراع کنید، نه تنها مهارت های خواندن و نوشتن او را تقویت می کنید بلکه ترتیب آن را می دهید که او برخی از کارهای شما را نیز برایتان انجام دهد. کاری که برای شما تکراری است و هیچ ارزش ذهنی ندارد می تواند برای فرزندتان واقعاً جالب یا مشکل باشد، به خصوص اگر طوری آن را نشان دهید که ضروری و باارزش به نظر برسد.

21.مجلاّت کودکان را مشترک شوید

روزی که مجله خواننده هفتگی پخش می شود، حتی پر سر و صداترین گروه بچه های کلاس سوم نیز ساکت و آرام می شوند. این مجله خبری هفتگی شامل اخبار کوتاه مربوط به بچه ها، داستان و معما و پازل می شود. اما بزرگترین حسن این مجله این است که هر یک از بچه ها نسخه مخصوص خود را دریافت می کند. بچه ها می توانند در آن بنویسند یا قسمتهایی از آن را ببرند به خانه ببرند تا به سایر اعضای خانواده نشان دهند. این که محتوای مجله چه باشد مهم نیست، فکری که پشت آن خوابیده است عالی است. ضمیری که در عنوان مجله به کار رفته است گویای همه چیز است: این مجله مال من است. در کلاس درس کمتر چیزی پیدا می شود که واقعاً مال بچه ها باشد اما این چند ورق خبرنامه مال خود آنهاست.
احساس تملک نسبت به مطلب می تواند بی علاقه ترین خواننده را نسبت به ورق زدن و خواندن آن ترغیب کند. به همین دلیل است که داستان های شخصی بچه ها تا این حد برای خواننده ی کم سن و سال مؤثر است (مراجعه کنید به روش 23) و به همین دلیل است که نامه نگاری روش موفقیت آمیزی برای وادار کردن بچه ها به استفاده از مهارت های زبانی است (مراجعه کنید به روش 22). اگر فرزندتان در میان محموله های پستی مجله ای پیدا کند که به نام و آدرس او فرستاده شده باشد، سن و سالش هر چه باشد، به خواندن آن ترغیب می شود.
مجله های بچه ها براساس موضوع و گروه سنّی دسته بندی می شوند و به همین دلیل است که جالب اند. فرزند شما بیشتر به چه مطالبی علاقه دارد؟ به چه فعالیت هایی علاقه دارد؟ برای هر سلیقه ای می توانید مجله ای پیدا کنید. قبل از آن که سرمایه گذاری کنید و مجله را آبونمان شوید می توانید چند شمار آن را از کتابخانه قرض کنید تا علاقه ی فرزندتان را آزمایش کنید. کتابدار نیز شاید بتواند به شما در پیدا کردن عنوان مجلات مناسب کمک کند.
آبونمان مجله یک هدیه ی عالی است. صورت زیر عنوان بعضی از مجلات خوب را نشان می دهد.