فهرست کتاب


پنجاه روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به مطالعه

کتی ای. زاهلر سارا رئیسی

18.در اختیار بچه های مریض، کتاب و مجله قرار دهید

مطمئنم که اعتیاد من به مجله های باطله ریشه در زمانی دارد که در کودکی به علت پنومونی (ذات الریه) در رختخواب می ماندم. فقط وقتی حالک خیلی بد می شد پدر و مادرم راضی می شدند چنین مطالبی در اختیارم بگذارند اما به درد و بیماری اش می ارزید چون دست رسی به آنها برایم لطفی افسانه ای داشت و هر یک از آنها را بارها و بارها می خواندم.
شاید درست نباشد بگویم اما به نظر من خواندن مطالب سطح پایین بهتر از این است که آدم چیزی نخواند. چرا باید بچه ی مریض با چشم های تب دار خود به صفحه تلویزیون زُل بزند حال آن که می تواند مهارت های خواندن خود را تقویت کند؟ حتی کتاب های کارتونی هم باارزشند. آنها هم مانند ادبیات داستانی (واقعی) شامل طرح، شخصیت پردازی و گفت و گویند. مجله های نوجوانان با جذابیّت های ظاهری شان برای بچه های ده - دوازده ساله منبع لذت اند و شامل انواع سبک های نوشتاری غیر داستانی نیز می شوند که بسیاری از بچه ها به قدر کافی فرصت آشنایی با آنها را پیدا نمی کنند. با خواندن این مجله ها، بچه ها برای مطالبی که باید در بزرگسالی بخوانند آمادگی پیدا می کنند. اگر فرزندتان یک دوران طولانی نقاهت در پیش رو دارد، (مثلاً بعد از آبله مرغان، سرخک یا برونشیت) اطمینان حاصل کنید که مطالب خواندنی کافی در اختیار دارد تا سرگرم بماند. اگر بتوانید هر روز که از سر کار به منزل برمی گردید چیز جدیدی به مطالبش اضافه کنید خیلی خوب است. وقتی بچه ها نه آن قدر مریض اند که تمام روز را بخوابند و نه آن قدر سلامتند که به فعالیت های روزمرّه بپردازند، خیلی زود کِسِل می شوند. وقتی به داروخانه می روید تا شربت سینه بگیرید، به دکّه روزنامه فروشی هم سری بزنید و مجله ای را که به نظرتان جذاب است انتخاب کنید. اگر جاده سلامتی را ادبیات پیش پا افتاده هموار می کند می ارزد با پرداخت این بهای اندک باعث رضایت فرزندتان شوید و به هر حال خواندن از بسیاری فعالیت های دیگر که فرزند بیمارتان می تواند انتخاب کند، سالم تر است.

19. به عنوان پاداش به فرزندانتان کتاب یا مجله بدهید

مسئله پاداش دادند به بچه ها برای رفتارهایی که از آنها انتظار داریم، مسئله پیچیده ایست. زنی که من می شناسم برای این که فرزندان خود را به خواندن تشویق کند در صفحه دهم یا پانزدهم لای کتاب اسکناس می گذاشت. استدلال او این بود که اگر تا آن صفحه می خواندند جذب می شدند و واقعاً هم همینطور بود.
من به شخصه طرفدار این نیستم که به خاطر گرفتن نمره های خوب در مدرسه یا به خاطر تعداد کتاب هایی که می خوانند، به بچه ها پاداش بدهیم. اما قبول دارم که بعضی از اوقات بچه ها مستحق پاداشند و فکر می کنم بد نیست چیزهایی را به آنها بدهیم که می خواهیم برایش ارزش قائل شوید. پاداش را به خاطر رفتارهایی باید به بچه ها داد که (ورای وظیفه) آنهاست نه به خاطر رفتارهایی که در روند عادی زندگی از آنها انتظار داریم. البته که نمره های خوب مایه افتخار است. اما نمره های خوب باید در طولانی مدت و به خودی خود پاداش کار فرد محسوب شود. خواندن هم همینطور است. بعضی از بچه ها هنگام رقابت شکوفا می شوند و به همین دلیل نیز برنامه مطالعه تابستانی کتابخانه ها می تواند مفید باشد (مراجعه کنید به روش 30). البته اگر کودک را با پاداش به خواندن تشویق کنید ممکن است اثر عکس داشته باشد: آیا با برداشتن پاداش انگیزه ی خواندن از بین می رود؟
فرض کنید فرزندتان یک کار واقعاً قابل توجه انجام داده است: مثلاً باعث پیروزی تیم فوتبالشان شده است یا دو هفته پشت سر هم در تعطیلات پایان هفته از خواهر و برادر کوچک ترش بدون هیچ شکایتی نگهداری کرده، یا برای نظافت محله اهالی محل را بسیج کرده است. چطور است به او نشان بدهید که با موضوع کارش ارتباط داشته باشد: می توانید به او یک رمان ورزشی یا کتابی درباره ی نگهداری از بچه بدهید یا او را مشترک یک مجله مربوط به طبیعت و محیط زیست کنید.
اگر کاری که انجام داده است کوچک تر است می توانید به او یک کتاب مصور یا کتابِ جدول و معما بدهید. و اگر کارش خیلی بزرگ بود می توانید پاداش بزرگی به او بدهید، مثلاً یک دایرةالمعارف کودکان. اگر فرزندانتان را طوری بار آورده اید که به خواندن علاقه مند باشند از دریافت چنین پاداشی به هیجان می آیند. علاوه بر آن وقتی از مطالب خواندنی به عنوان پاداش استفاده می کنید این مفهوم را نزد بچه ها تقویت می کنید که کتاب، مجله و حتی مجله ی مصور کودکان، فی نفسه باارزش اند.

20.کارهایی را اختراع کنید که به خواندن مربوط می شود

اولین کاری که در ازایش پول گرفتم سفارش دادن مقاله برای پدرم بود، کارم این بود که کارت مخصوص را پر کنم، آدرس مقاله را از پایین صفحه کپی کنم و آدرس گیرنده را بنویسم. پدرم برای هر کارت یک سکه به من می داد. تلفظ و معنی بسیاری از کلماتی را که آن روزها می نوشتم، حتی امروز هم نمی دانم، کد پستی تقریباً تمام شهرک های دانشگاهی ایالات متحده را نیز حفظ شدم.
حتماً کارهای زیادی در خانه دارید که حوصله یا فرصت انجام آنها را ندارید. کدام یک از این کارها شامل خواندن یا نوشتن می شود؟ اگر فرزندتان کسل و بی حوصله است، آیا می توانید او را به انجام آن کار ترغیب کنید؟ شاید فکر کنید که اگر برای فرزندتان کار بسازید برای خودتان دردسر تراشیده اید اما وقتی تعطیلات طولانی تابستانی فرا می رسد و استخر به علت تعمیرات تعطیل است، این جور کارها می تواند نعمتی باشد. به پیش نهادهای زیر فکر کنید و خودتان نیز کارهایی را پیشنهاد کنید:
* از فرزندتان بخواهید یک صورت غذا براساس حروف الفبا برایتان تهیه کند یا دستور تهیه غذاهایی را که با عجله از تلویزیون یادداشت کرده اید، برایتان پاک نویس کند یا در کامپیوتر تایپ کند.
* از فرزندتان بخواهید از جشن ها و مراسم و سالگردهای افراد فامیل یک تقویم درست کند و آن را برای سایر اعضای فامیل نیز ارسال کند.
* عکس هایی را که می خواهید در آلبوم بچینید به فرزندتان بدهید و از او بخواهید تاریخ و محل گرفتن هر عکس را روی یک برچسب مشخص کند.
* از فرزندتان بخواهید قفسه کتاب یا مجموعه نوارها و CDهایتان را به ترتیب حروف الفبا و براساس نام خانوادگی نویسنده یا خالق اثر مرتب کند.
* از فرزندتان بخواهید کارهایی را که هر یک از اعضای خانواده باید در خانه انجام دهد، به صورت یک تقویم هفتگی بنویسد که روی در یخچال نصب کنید.
* اگر می خواهید همراه خانواده یا برای خانواده کاری انجام دهید که نیاز به تحقیق و جمع آوری اطلاعات دارد، از فرزندتان بخواهید بخش تحقیق و جمع آوری اطلاعات را به عهده بگیرد. مثلاً برای خرید ماشین، انتخاب محل مناسب برای مسافرت و غیره.
اگر برای فرزندتان عاقلانه کار اختراع کنید، نه تنها مهارت های خواندن و نوشتن او را تقویت می کنید بلکه ترتیب آن را می دهید که او برخی از کارهای شما را نیز برایتان انجام دهد. کاری که برای شما تکراری است و هیچ ارزش ذهنی ندارد می تواند برای فرزندتان واقعاً جالب یا مشکل باشد، به خصوص اگر طوری آن را نشان دهید که ضروری و باارزش به نظر برسد.