پنجاه روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به مطالعه

نویسنده : کتی ای. زاهلر مترجم : سارا رئیسی

17.به هر جایی که می روید همراه خود کتاب ببرید

ملانی با عصبانیت گفت: (هیچ کاری مثل این سخت نیست که دو تا بچه ی کوچک را که از شدت گوش درد گریه می کنند به درمانگاه ببری و دو ساعت تمام در یک اتاق انتظار که به هیچ وجه مناسب بچه ها نیست انتظار بکشی.
پیر مردهای عصا به دست زیر لب مرا نفرین می کردند و زن های حامله با وحشت به من زل می زدند و می ترسیدند از این که خودشان در آینده مثل من بشوند. البته مطمئن هستم که همه فکر می کردند بهتر از من می توانند از پس این کار بربیایند، شاید هم حق داشتند..
اما من یک چیز را یاد گرفتم: دیگر هرگز بدون این که دو - سه تا کتاب توی کیف پسرم بگذارم از خانه خارج نمی شوم. با خواندن مجله ها و کتاب هایی که در اتاق انتظار درمانگاه ها پیدا می شود نمی شود سر بچه ها را گرم کرد.) بچه ها از انتظار کشیدن متنفرند. اگر ماشین خراب شود، اگر صف فروشگاه بلند یا اگر مطب دندانپزشکی بیش از حد شلوغ باشد حتی خوش خُلق ترین بچه نیز می تواند رفتاری از خود نشان بدهد که والدین را به ستوه بیاورد.
تنها علاج این است که خود را با سرگرمی های گوناگون برای موفقیت های اضطراری مجهّز کنید. هرجا می روید ممکن است موفقیت اضطراری پیش بیاید، پس هرجا که می روید اسباب بازی و کتاب را بخشی از اثاثیه خود قرار دهید.
قبل از این که از خانه خارج شوید از فرزندتان بخواهید که هر کدام کتاب یا مجله مورد علاقه خود را برای بردن انتخاب کند. می توانید آنها را در کوله پشتی فرزندتان، در کیف خود یا در کیف نوزادتان بگذارید.
شاید به نفعتان باشد که بادوام ترین کتاب ها را با خود ببرید یا کتابه ها و مجلاتی را ببرید که از گم شدن یا خراب شدن آنها ناراحت نمی شوید. همه والدین می دانند که بردن کتاب و اسباب بازی به سفر خیلی از اوقات یعنی جا گذاشتن کتاب یا اسباب بازی در سفر. اگر به جایی مانند ساحل دریا یا رستوران می روید که ممکن است کتاب های خوب در آنجا آسیب ببینند یا اگر فرزندتان حواس پرت است، کتاب های کتابخانه را همراه خود نبرید.
اگر بتوانید بچه ها را در موقعیت پرتنش سرگرم نگه دارید هم برای اعصاب خودتان خوب است و هم پیش همه مردم دنیا عزیز می شوید. اگر هنگام انتظار کشیدن در صف برای دو کودک سرشار از شیفتگی و هوشیار با صدای بلند کتاب بخوانید خیلی بهتر از آن است که در راهروهای فروشگاه دنبال یک بچه نق نقو بدویه در حالی که بچه دیگر توی چرخِ دستی نشسته است و جیغ می کشد و هر آن ممکن است تعادل خود را از دست بدهد و بیفتد. چقدر پدری که بچه خود را در صندلی مخصوص در رستوران آرام و سرگرم نگه می دارد در نظرمان خوشایند است و چقدر پدری که کودک نوپای خود را ول می کند تا در رستوران پرسه بزند و مواد غذایی را روی زمین بریزد، ناخوشایند. با کمی برنامه ریزی و چند کتابِ خوب می توانید روابط خود را دوستان، همسایگان و غریبه ها بهبود بخشید.

18.در اختیار بچه های مریض، کتاب و مجله قرار دهید

مطمئنم که اعتیاد من به مجله های باطله ریشه در زمانی دارد که در کودکی به علت پنومونی (ذات الریه) در رختخواب می ماندم. فقط وقتی حالک خیلی بد می شد پدر و مادرم راضی می شدند چنین مطالبی در اختیارم بگذارند اما به درد و بیماری اش می ارزید چون دست رسی به آنها برایم لطفی افسانه ای داشت و هر یک از آنها را بارها و بارها می خواندم.
شاید درست نباشد بگویم اما به نظر من خواندن مطالب سطح پایین بهتر از این است که آدم چیزی نخواند. چرا باید بچه ی مریض با چشم های تب دار خود به صفحه تلویزیون زُل بزند حال آن که می تواند مهارت های خواندن خود را تقویت کند؟ حتی کتاب های کارتونی هم باارزشند. آنها هم مانند ادبیات داستانی (واقعی) شامل طرح، شخصیت پردازی و گفت و گویند. مجله های نوجوانان با جذابیّت های ظاهری شان برای بچه های ده - دوازده ساله منبع لذت اند و شامل انواع سبک های نوشتاری غیر داستانی نیز می شوند که بسیاری از بچه ها به قدر کافی فرصت آشنایی با آنها را پیدا نمی کنند. با خواندن این مجله ها، بچه ها برای مطالبی که باید در بزرگسالی بخوانند آمادگی پیدا می کنند. اگر فرزندتان یک دوران طولانی نقاهت در پیش رو دارد، (مثلاً بعد از آبله مرغان، سرخک یا برونشیت) اطمینان حاصل کنید که مطالب خواندنی کافی در اختیار دارد تا سرگرم بماند. اگر بتوانید هر روز که از سر کار به منزل برمی گردید چیز جدیدی به مطالبش اضافه کنید خیلی خوب است. وقتی بچه ها نه آن قدر مریض اند که تمام روز را بخوابند و نه آن قدر سلامتند که به فعالیت های روزمرّه بپردازند، خیلی زود کِسِل می شوند. وقتی به داروخانه می روید تا شربت سینه بگیرید، به دکّه روزنامه فروشی هم سری بزنید و مجله ای را که به نظرتان جذاب است انتخاب کنید. اگر جاده سلامتی را ادبیات پیش پا افتاده هموار می کند می ارزد با پرداخت این بهای اندک باعث رضایت فرزندتان شوید و به هر حال خواندن از بسیاری فعالیت های دیگر که فرزند بیمارتان می تواند انتخاب کند، سالم تر است.

19. به عنوان پاداش به فرزندانتان کتاب یا مجله بدهید

مسئله پاداش دادند به بچه ها برای رفتارهایی که از آنها انتظار داریم، مسئله پیچیده ایست. زنی که من می شناسم برای این که فرزندان خود را به خواندن تشویق کند در صفحه دهم یا پانزدهم لای کتاب اسکناس می گذاشت. استدلال او این بود که اگر تا آن صفحه می خواندند جذب می شدند و واقعاً هم همینطور بود.
من به شخصه طرفدار این نیستم که به خاطر گرفتن نمره های خوب در مدرسه یا به خاطر تعداد کتاب هایی که می خوانند، به بچه ها پاداش بدهیم. اما قبول دارم که بعضی از اوقات بچه ها مستحق پاداشند و فکر می کنم بد نیست چیزهایی را به آنها بدهیم که می خواهیم برایش ارزش قائل شوید. پاداش را به خاطر رفتارهایی باید به بچه ها داد که (ورای وظیفه) آنهاست نه به خاطر رفتارهایی که در روند عادی زندگی از آنها انتظار داریم. البته که نمره های خوب مایه افتخار است. اما نمره های خوب باید در طولانی مدت و به خودی خود پاداش کار فرد محسوب شود. خواندن هم همینطور است. بعضی از بچه ها هنگام رقابت شکوفا می شوند و به همین دلیل نیز برنامه مطالعه تابستانی کتابخانه ها می تواند مفید باشد (مراجعه کنید به روش 30). البته اگر کودک را با پاداش به خواندن تشویق کنید ممکن است اثر عکس داشته باشد: آیا با برداشتن پاداش انگیزه ی خواندن از بین می رود؟
فرض کنید فرزندتان یک کار واقعاً قابل توجه انجام داده است: مثلاً باعث پیروزی تیم فوتبالشان شده است یا دو هفته پشت سر هم در تعطیلات پایان هفته از خواهر و برادر کوچک ترش بدون هیچ شکایتی نگهداری کرده، یا برای نظافت محله اهالی محل را بسیج کرده است. چطور است به او نشان بدهید که با موضوع کارش ارتباط داشته باشد: می توانید به او یک رمان ورزشی یا کتابی درباره ی نگهداری از بچه بدهید یا او را مشترک یک مجله مربوط به طبیعت و محیط زیست کنید.
اگر کاری که انجام داده است کوچک تر است می توانید به او یک کتاب مصور یا کتابِ جدول و معما بدهید. و اگر کارش خیلی بزرگ بود می توانید پاداش بزرگی به او بدهید، مثلاً یک دایرةالمعارف کودکان. اگر فرزندانتان را طوری بار آورده اید که به خواندن علاقه مند باشند از دریافت چنین پاداشی به هیجان می آیند. علاوه بر آن وقتی از مطالب خواندنی به عنوان پاداش استفاده می کنید این مفهوم را نزد بچه ها تقویت می کنید که کتاب، مجله و حتی مجله ی مصور کودکان، فی نفسه باارزش اند.