فهرست کتاب


پنجاه روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به مطالعه

کتی ای. زاهلر سارا رئیسی

16.در خانه مطالب خواندنی داشته باشید

پدرم تعریف می کند که یکی از همسایگان مهربانشان سالها پیش به خانه پدر و مادرم که در نزدیکی دانشگاه واشنگتن بود سر زد و وقتی به درون اتاق نشیمن آپارتمان آنها قدم گذاشت، نفسش بند آمد، دور خود چرخید و گفت: (وای چقدر کتاب! یک روز حتماً باید بیایم و یکی از آنها را از شما قرض بگیرم.) لابد قبل از آن به ذهن والدینم خطور نکرده بود که نحوه ی تزیین خانه شان کمی غیر عادی است. من هم که در جمع خانواده های دانشگاهی دیگر بزرگ شده بودم چنین فکر نمی کردم. (البته سالها بعد که شوهر خواهرم می خواست قفسه های کتاب خانه شان را مانند کتابخانه موازی هم بچیند، ناراحتی خواهرم را درک می کردم. گاهی پیش می آید که آدم ها زیاده روی بکنند.) خانواده ما از شهری به شهر دیگر نقل مکان می کرد و ما بچه ها یاد گرفته بودیم که کتاب ها را چگونه در جعبه بچینیم و از جعبه در بیاوریم و دوباره روی قفسه بچینیم. روزهایی بارانی که از پرسه زدن در خانه کسل می شدیم، کتاب های قدیمی را از قفسه ها بر می داشتیم و سرگرم اساطیر یونانی و ماجراهای جنگ جهانی دوم می شدیم.
از قفسه های کتابهای والدینمان هر کتابی را می خواستیم قرض می کردیم و به مجموعه کتاب های خودمان می افزودیم.
تحقیقات نشان می دهد که صرف نظر از وضعیت اقتصادی - اجتماعی، بچه هایی که در خواندن موفق اند چند خصوصیت مشترک دارند:
* والدینشان از آنها انتظار تحصیلی بالایی دارند.
* والدین یا خواهر و برادر بزرگ تر در انجام تکالیف مدرسه به آنها کمک می کنند.
* والدین آنها با صدای بلند کتاب یا مطالب دیگر را برایشان می خوانند.
* آنها در خانه کتاب دارند.
وقتی صحبت از مطالب خواندنی برای بچه ها می شود، هر چقدر بر اهمیت در دسترس بودن کتاب تأکید کنیم باز هم کم است. بچه ها نباید فکر کنند خواندن کاری است که فقط باید در مدرسه انجام داد.
شما چند بار با وضعیت زیر روبرو شده اید؟
فرزندتان باید روز شنبه یک گزارش را به معلم خود تحویل دهد. جمعه شب است و شما نمی توانید او را به کتابخانه ببرید.
اگر در قفسه های کتاب خود مطالب مرجع داشته باشید فرزندتان می تواند بدون ترک خانه گزارش قابل قبولی بنویسد. لازم نیست برای درست کردن یک کتابخانه مرجع در خانه خود متحمل هزینه سنگین بشوید. دایرةالمعارف ها، لغت نامه ها و مطالب مرجع دیگر در بعضی از جاها به صورت دست دوم به فروش می رود. سعی کنید کتاب هایی را تهیه کنید که خیلی قدیمی نباشند و آنها را در جایی نگهداری کنید که به راحتی در دسترس شما و فرزندتان باشد. به خاطر داشته باشید که اگر در خانه رایانه و مودم دارید از منابع مختلف اینترنت نیز می توانید استفاده کنید. گرچه استفاده از اینترنت مجانی نیست! (برای اطلاعات بیشتر درباره منابعِ مرجع به روش 42 مراجع کنید.)
هدف اصلی از نوشتن، انتقال اطلاعات، متقاعد کردن و سرگرم کردن است. بیشتر مطالبی که بچه ها در مدرسه می خوانند، به خصوص از کلاس چهارم به بعد، برای دریافت اطلاعات است. اگر بچه ها متوجه جنبه ی سرگرمی بسیاری از کتاب ها و مجلات موجود بشوند، به خواندن در خانه علاقه ی بیشتری پیدا می کنند.
اگر در خانه مجموعه ی خوبی از کتاب های کودکان دارید، قبل از خواب که می خواهید برای فرزندتان قصه بخوانید، برای پیدا کردن قصه دچار مشکل نمی شوید. باز هم می توانید از فروشگاه هایی که کتاب های دست دوم می فروشند استفاده کنید. می توانید از دوستانتان بخواهید کتاب هایی را که دیگر برای گروه سنّی فرزندانشان مناسب نیست به شما بدهند یا با دوستانی که فرزندانشان هم سن فرزندان شما هستند قرار بگذارید که کتاب هایتان را به همدیگر قرض بدهید. وقتی می گویم کتاب ها باید در دسترس باشند، منظورم دقیقاً همین است. بچه ها باید بتوانند به آنها دست پیدا کنند، به آنها دست بزنند، آنها را ورق بزنند و بخوانند. اگر کتاب های جلد اعلا را در قفسه های شیشه ای نگهداری کنید و آنها را از دور تحسین کنید هیچ فایده ای به حال فرزندانتان نخواهد داشت. البته خوب است که از سن پایین به فرزندانمان بیاموزیم که به کتاب احترام بگذارند اما اگر روی قفسه کتاب ها علامت (دست نزنید) نصب کنیم یا با رفتار خود به بچه ها نشان بدهیم که نباید به کتاب ها دست بزنند، به جای تشویق کتاب خوانی، بچه ها را از این رفتار منصرف می کنیم.

چگونه احترام گذاشتن به کتاب را آموزش بدهیم

* به بچه ها یادآوری کنید که با دست های تمیز به کتاب ها دست بزنند.
* از آنها بخواهید کتاب ها را پاره نکنند، صفحات کتاب را تا نکنند.
* در کتاب ها - به خصوص کتاب های کتابخانه - چیزی نکشند و ننویسند.
* فرزندانتان را کمک کنید برای کتاب های خود نشان گر درست کنند. به آنها بگویید که به جای باز گذاشتن کتاب ها در حال دَمَر که به شیرازه ی کتاب فشار وارد می آورد، از نشان گر استفاده کنند.
* به همدیگر کمک کنید و صفحات یا شیرازه ی کتاب هایی که پاره شده اند را تعمیر کنید.
* با نام فرزندتان مُهری تهیه کنید تا در کتاب های خود بزند. اگر فرزندتان احساس کند کتاب جزو اموال شخصی اوست، بهتر می تواند مسئولیت نگهداری آن را به عهده بگیرد.

17.به هر جایی که می روید همراه خود کتاب ببرید

ملانی با عصبانیت گفت: (هیچ کاری مثل این سخت نیست که دو تا بچه ی کوچک را که از شدت گوش درد گریه می کنند به درمانگاه ببری و دو ساعت تمام در یک اتاق انتظار که به هیچ وجه مناسب بچه ها نیست انتظار بکشی.
پیر مردهای عصا به دست زیر لب مرا نفرین می کردند و زن های حامله با وحشت به من زل می زدند و می ترسیدند از این که خودشان در آینده مثل من بشوند. البته مطمئن هستم که همه فکر می کردند بهتر از من می توانند از پس این کار بربیایند، شاید هم حق داشتند..
اما من یک چیز را یاد گرفتم: دیگر هرگز بدون این که دو - سه تا کتاب توی کیف پسرم بگذارم از خانه خارج نمی شوم. با خواندن مجله ها و کتاب هایی که در اتاق انتظار درمانگاه ها پیدا می شود نمی شود سر بچه ها را گرم کرد.) بچه ها از انتظار کشیدن متنفرند. اگر ماشین خراب شود، اگر صف فروشگاه بلند یا اگر مطب دندانپزشکی بیش از حد شلوغ باشد حتی خوش خُلق ترین بچه نیز می تواند رفتاری از خود نشان بدهد که والدین را به ستوه بیاورد.
تنها علاج این است که خود را با سرگرمی های گوناگون برای موفقیت های اضطراری مجهّز کنید. هرجا می روید ممکن است موفقیت اضطراری پیش بیاید، پس هرجا که می روید اسباب بازی و کتاب را بخشی از اثاثیه خود قرار دهید.
قبل از این که از خانه خارج شوید از فرزندتان بخواهید که هر کدام کتاب یا مجله مورد علاقه خود را برای بردن انتخاب کند. می توانید آنها را در کوله پشتی فرزندتان، در کیف خود یا در کیف نوزادتان بگذارید.
شاید به نفعتان باشد که بادوام ترین کتاب ها را با خود ببرید یا کتابه ها و مجلاتی را ببرید که از گم شدن یا خراب شدن آنها ناراحت نمی شوید. همه والدین می دانند که بردن کتاب و اسباب بازی به سفر خیلی از اوقات یعنی جا گذاشتن کتاب یا اسباب بازی در سفر. اگر به جایی مانند ساحل دریا یا رستوران می روید که ممکن است کتاب های خوب در آنجا آسیب ببینند یا اگر فرزندتان حواس پرت است، کتاب های کتابخانه را همراه خود نبرید.
اگر بتوانید بچه ها را در موقعیت پرتنش سرگرم نگه دارید هم برای اعصاب خودتان خوب است و هم پیش همه مردم دنیا عزیز می شوید. اگر هنگام انتظار کشیدن در صف برای دو کودک سرشار از شیفتگی و هوشیار با صدای بلند کتاب بخوانید خیلی بهتر از آن است که در راهروهای فروشگاه دنبال یک بچه نق نقو بدویه در حالی که بچه دیگر توی چرخِ دستی نشسته است و جیغ می کشد و هر آن ممکن است تعادل خود را از دست بدهد و بیفتد. چقدر پدری که بچه خود را در صندلی مخصوص در رستوران آرام و سرگرم نگه می دارد در نظرمان خوشایند است و چقدر پدری که کودک نوپای خود را ول می کند تا در رستوران پرسه بزند و مواد غذایی را روی زمین بریزد، ناخوشایند. با کمی برنامه ریزی و چند کتابِ خوب می توانید روابط خود را دوستان، همسایگان و غریبه ها بهبود بخشید.