پنجاه روش ساده برای علاقه مند کردن فرزند به مطالعه

نویسنده : کتی ای. زاهلر مترجم : سارا رئیسی

1.بگذارید فرزندتان ببیند که شما می خوانید

وقتی براندن برای اولین بار به خانه ی جک رفت، بیش از هز چیز مجذوب جعبه ی حیوانات شد. درون جعبه حیوانات یک لاک پشت کله سرخ و یک قورباغه بود که از برکه گرفته بود. کارت های بازی جک نیز برای براندن جالب بود اما موضوع دیگری نیز توجه براندن را جلب کرد: مادر جک به بچه ها خوش آمد گفته بود، برای آنها نوشابه ریخته بود و برگشته بود سراغ کتابی که مشغول خواندنش بود.
براندن پرسید: (مادرت چه کار می کند؟)
جک سرش را بالا برد و گفت: (لابد دارد کتاب می خواند.)
براندن مکث کرد و بالاخره پرسید: (مگر با این سن و سالش به مدرسه می رود؟)
اولین نشانه موفقیت بچه ها در مدرسه، مطالعه در خانه است. برای این که بچه ها در خانه مطالعه کنند باید یک الگوی رفتاری داشته باشند که در خانه مطالعه می کند. اگر والدین کتاب بخوانند، احتمالاً فرزندانشان نیز اهل خواندن می شوند. اگر والدین اهل مطالعه نباشند، احتمالاً فرزندانشان نیز اهل مطالعه نخواهند شد - به نظر این بچه ها خواندن فعالیتی است که صرفاً به مدرسه مربوط می شود.
پس خیلی ساده است: اگر می خواهید فرزندتان در مدرسه موفق باشد و اگر می خواهید به مطالعه عشق بورزد، اگر می خواهید فرزندتان را کتاب خوان بار بیاورید، خودتان باید مطالعه کنید.
اگر روزنامه صبح را هنگام صرف صبحانه تورق می کنید خوب است اما به هیچ وجه کافی نیست. آنچه فرزندتان نیاز دارد این است که ببیند به طور مرتّب برای خواندن کتاب وقت زیادی می گذارید.
اگر اهل مطالعه نیستید مقداری کار می برد:
* باید ببینید که به خواندن چه مطالبی علاقه دارید.
* باید در خانه کتاب داشته باشید. (به روش های 16 و 25 مراجعه کنید.)
* باید تلویزیون را خاموش کنید. (به روش 46 مراجعه کنید.)
* باید کاری در نظر بگیرید که فرزندانتان در زمان مطالعه شما به آن بپردازند. (چطور است به آنها هم کتاب بدهید؟)
هر چقدر هم که کتاب خواندن برنامه زمانی شما را تحت فشار قرار دهد و از وقت شما برای انجام کارهای دیگر بکاهد. نتیجه آن در طولانی مدت با ارزش است. اگر خودتان از مطالعه کردن لذت نمی برید. چطور می توانید انتظار داشته باشید فرزندتان لذت ببرد؟ اگر فکر می کنید فرزندتان باید صرف این که بچه است کاری را انجام بدهد که خود شما انجام نمی دهید، کارتان از روی دورویی است. اگر وقت بگذارید و کتاب بخوانید به طور غیر مستقیم به فرزندتان می گویید که خواندن مهم است. اما اگر برایش سخنرانی کنید و او را پند و اندرز دهید و برایش موعظه کنید، هرگز نمی توانید این پیام را به او منتقل کنید.

2.اطلاعاتی را که از مطالعه به دست می آورید، تقسیم کنید

هر وقت که جرامایا از فرزندش پرسید: (امروز در مدرسه چه آموختی) تنها جوابی که می شنید این بود: (چیز خواصی یاد نگرفتم) این بار تصمیم گرفت که سر میز شام سر صحبت را جور دیگری باز کند و گفت:
(امروز در روزنامه خواندم که افرادی که کلسترول طبیعی دارند می تواند بدون این که با مشکلی رو به رو شوند روزانه دو تا تخم مرغ بخورند.)
همه بلافاصله شروع به صحبت کردند. پسر نوجوانش بهتندی گفت: (هر چه راجع به کلسترول می گویند چرت است.)
همسرش با تعجب گفت: (اصلاً این طور نیست کلسترول خون عمویت بالاست و به همین دلیل در خطر بیماری قلبی است.)
دخترش گفت: (بله، ولی اگر واقعاً راست می گویند چراهر چند ماه یک بار، نظرشان عوض می شود؟ کتاب بهداشت ما پنج سال پیش چاپ شده و مطالبی که در آن نوشته اند با آنچه امروز می گویند کاملاً تفاوت دارد.)
پسر جرامایا از جایش بلند شد و گفت: آگهی این مجله را نگاه کنید. تبلیغ تخم مرغ است که می گوید حالا دیگر همه می توانند تخم مرغ بخورند. می بینید، هنوز نتیجه تحقیقات منتشر نشده است که تبلیغ در مجله چاپ می شود! فکر نمی کنید مسئله کمی مشکوک است؟)
جرامایا به پشتی صندلی خود تکیه داد. او از واکنش خانواده نسبت به سخنی که بدون قصد و غرض به زبان آورده بود، جا خورده بود.
شما از مطلبی که می خوانید، روزانه چیزهایی می آموزید. پس چرا آن را با خانواده خود در میان نگذارید؟ خبر کوتاه یک روزنامه، شایعه ای که در خبرنامه شرکتتان چاپ شده یا آماری که در گزارش سالانه چاپ می شود می تواند جرقه یک بحث یا گفت وگو را بزند.
بعضی از بچه ها بیشتر به هدف سرگرمی کتاب می خوانند و گاهی از این که می توان با هدف کسب اطلاعات نیز مطالعه کرد، بی خبرند. گرچه از کتاب های درسی خود در مدرسه اطلاعاتی به دست می آوردند اما اگر آنها را به حال خود بگذاریم مطالب علمی را انتخاب نمی کنند. اما بزرگسالان بیشتر به هدف اطلاعات مطالعه می کنند - نه به این دلیل که دوست دارند، بلکه چون این مطالب بخش عمده ای از کار روزانه ی آنها را تشکیل می دهد.
اگر اطلاعاتی را که از مطالعه خود به دست می آورید با فرزندانتان در میان بگذارید، می توانید آنها را برای خواندن به قصد کسب اطلاعات آماده کنید. با این کار به بچه ها می فهمانید که به آنچه می خوانید علاقه دارید و دوست دارید آنها نیز به آن علاقه مند شوند. وقتی بچه ها می بینند که چگونه از اطلاعاتی که به دست آورده اید استفاده می کنید، دیگر کمتر از خواندن به قصد کسب اطلاعات خواهند ترسید.
حتی می توانید فرزندانتان را تشویق کنید اطلاعاتی را که از خواندن به دست می آوردند با شما در میان بگذارند، اگر بپرسید: )در کتاب علوم شما درباره کلسترول چه چیزی نوشته اند؟) جالب تر از آن است که بپرسید: )امروز در مدرسه چه چیزی یاد گرفتی؟)
حتی یک هفته بعد از صحبت کلسترول در خانواده جرامایا سر میز شام، بحث همچنان داغ بود. دختر جرامایا یک بخش از کتاب بهداشت خودرا برای همه خوانده بود و همسر او نیز جزوه ای را زا مطب دکتر به خانه آورده بود.
پسرش با خواندن جزوه متقاعد شده بود که کلسترول می تواند مسئله آفرین باشد اما همچنان اعتقاد داشت که کلکی در کار صنایع تولید تخم مرغ هست. از طرفی جرامایا نیز از این که دیگر مجبور نیست عبارت کلیشه ای از بچه ها بپرسد، تا آنها نیز از سر بی حوصلگی جواب دهند، سرشار از شادی بود چون خانواده اش واقعاً با هم ارتباط کلامی برقرار کرده بودند.

3.با صدای بلند بخوانید

(لوک) که تازه خواندن یاد گرفته بود، هنگام خواندن کتاب داشتان خود، سر این جمله گیر کرد: (آن را به من بده، دادش روباه.) او همه کلمات را می توانست بخواند اما معنی جمله را نمی فهمید. فکر می کرد شاید جمله باید این طور نوشته می شد: (آن را به دادش من بده، روباه.) یا (آن را به دادش روباه من بده) لوک هنوز علائم نقطه گذاری را خوب نمی فهمید و کلمات را تک تک و با لحن یکسان می خواند و به همین دلیل نمی توانست معنی این جمله خاص را بفهمد.
لوک بعدها از پدرش خواست که داستان را با صدای بلند بخواند. پدرش قصه را با لحن مناسب خواند تا به جمله اسرار آمیز رسید و سپس قصه را تمام کرد. لوک تک تک کلمات داستان را فهمید.
درک مطلب بچه ها هنگام خواندن، به طور طبیعی از توانایی آنها هنگام برقراری ارتباط کلامی کمتر است. بچه ها هنگامی که مدرسه را شروع می کنند صدها کلمه را می فهمند اما فقط چند کلمه را می توانند بخوانند یا بخش کنند. این اختلاف زمانی از بین می رود که بچه ها در خواندن مهارت به دست بیاورند و کلماتی را که قبلاً به صورت شفاهی استفاده می کردند، به طور مرتب به صورت نوشتاری ببینند.
علاوه بر آن سطح توانایی بچه ها در خواندن، از سطح علایق آنها نیز پایین تر است. بچه های کلاس اول قادر به درک مطالبی بسیار پیچیده تر از )بابا آب داد) هستند. اما چون هنگام خواندن مهارت کافی برای درک مطلب نوشتاری پیچیده ندارند، دچار محدودیت می شوند.
یکی از مهم ترین کارهایی که می توانید در طول عمرتان برای بچه ها انجام بدهید این است که با صدای بلند برایشان کتاب بخوانید. این کار را می توانید کمی بعد از تولد آنها شروع کنید و تا پیش دبستانی و سال ها بعد نیز ادامه بدهید. هنگامی که با صدای بلند برای بچه ها کتاب می خوانید، فرصت خوبی پیدا می کنید که نوشته ها را با هم تجربه کنید. با این کار فرزندانتان به زبان توجّه می کنند و مهارت های ضروری درک مطلب آنها که در مدرسه و در سال های بعد به آن نیاز دارند، پرورش می یابد.
برای موفقیت تحصیلی بچه ها، درک مطلب، پرورش دایره ی لغات و قدرت تشخیص لغات آنها با میزانی که والدین با صدای بلند برایشان کتاب می خوانند رابطه ی مستقیم دارد. مهم تر از آن این که وقتی با صدای بلند کتاب می خوانند رابطه ی مستقیم دارد. مهم تر از آن این که وقتی با صدای بلند کتاب می خوانید به بچه ها می فهمانید که برای کتاب ارزش و اهمیت قائلید و کتاب خواندن بخش مهمی از تعاملات خانوادگی شما را تشکیل می دهد.