فهرست کتاب


برگی از آسمان (شرحی بر توقیعات حضرت مهدی علیه السلام)

حجت الاسلام میرزا علی بابائی

والحلم عند الجمیل یکی از اوصاف حمیده حلم است

قال الصادق علیه السلام الحلم سراج الله یستضی به صاحبه الی جواره و لا یکون حلیماً الا الموید بانوار الله و بانوار المعرفة و التوحید و الحلم یدور علی خمسه اوجه ان یکون عزیزاً فیذل او یکون صادقاً فیتهم او یدعوا الی الحق فیستخف به اولئک یؤدی بلا جرم او ان یطالب بالحق و یخالفوه فان اتیت کلاً منها فقد اصبت و قابل السیفه بالاعراض عنه و ترک الجواب یکن الناس انصارک لا من جاوب السیفه و کافاه قد وضع الحطب علی النار قال رسول الله علیه السلام مثل المؤمن مثل الارض منافعهم منها و اذاهم علیها و من لا یصبر علی جفاء الخلق لا یصل الی رضاء الله.
حضرت صادق علیه السلام فرمود حلم پرتو درخشان است از طرف خداوند متعال که با آن حلیم و بردبار تا جوار او روشن است بردبار نمی شود مگر آن کسی که با به انوار خدایی و معرفت و توحید تأیید شده باشد حلم پنج مورد دارد 1. کسی که سابقه عزت داشته اینک خوار شده است باید بردباری نماید. 2. یا در امری راست می گوید او را به دروغ نسبت می دهند. 3. یا مردم را دعوت به حق و حقیقت می کند توهینش می نماید. 4. یا بدون جرم و جنایتی آزارش می کنند. 5. یا حقی را مطالبه می کند در دادن آن حق به او مخالفت می کنند اگر در این موارد حلم به کاربردی رستگاری. نادانی اگر نسبت به تو از حد ادب خارج شد به او اعتنا مگذار و جواب مده و در این صورت مردم پشتیبان تواند اما اگر جواب سفینه را بدهی مثل این است که هیزم بر آتش نهاده باشی. پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود مثل مؤمن مانند زمین است که منافع مردم از زمین بوجود می آید آزارها و کارهای ناشایسته آنها نیز بر روی همان زمین می باشد هر کس بر جفا و ناراحتیهای مردم شکیبایی نکند به رضای خدا نخواهد رسید.**پند تاریخ، ج 3، ص 83، به نقل سفینةالبحار، ج 2، ص 318. ***
عن معاویة بن وهب قال سمعت اباعبدالله علیه السلام یقول اطلبوا العلم و تزینو معه بالحلم و الوقار و تواضوا لمن تعلمونه و العلم و تواضعوا لمن طلبتم منه العلم و لاتکونوا اعلماء جبارین فیذهب باطلکم بحقکم امام صادق علیه السلام می فرمود دانش آموزید به وجود آن خود را با خویشتن داری و سنگینی بیارائید و نسبت به دانش آموزان خود تواضع کنید و نسبت به استاد خود فروتن باشید و از علماء متکبر نباشید که رفتار باطلتان حق شما را ضایع می کند!
عن ابی عبد الله علیه السلام قال کاان امیرالمؤمنین علیه السلام یقول یا طالب العلم ان العالم ثلاث علامات العلم و الحلم و الهمت و للمتکلف ثلاث علامات ینازع من فوقه بالمعصیة و یظلم من دونه بالغلبة و یظاهر الطلمة امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود: ای دانشجو همانا دانشمند را سه علامت است علم و خویشتن داری و خاموشی و عالم نما را سه علامت است نافرمانی نسبت بمافوق خود کشمکش کند و بوسیله چیرگی به زیر دست خود به زیر دست خود ستم کند و از ستمکاران پشتیبانی نماید.**کافی ج 1، ص 45. ***
مرد نصرانی از روی جسارت در حضرتش عرض کرد (انت بقر) فرمود نه چنین نیست بلکه من باقر می باشم عرض کرد تو پسر طباخه می باشی فرمود (ذلک حرفتها) آن حرفه او بود عرض کرد تو پسر کنیز سیاه بذیه بد زبان هستی فرمود:ان کنت صدقت غفرالله لها و ان کنت کذبت غفرالله لک اگر آنچه گفتی به حقیقت و راستی آراستی خدای از وی درگذرد او را بیامرزد و اگر در آنچه گویی دروغ می گوئی خدای از معصیت تو در گذرد. آمرزیده ات دارد و بالجمله راوی می گوید چون نصرانی این حلم و بردباری و بزرگواری را از طاقت بشر بیرون است نگران شد. مسلمانی گرفت و مرحوم محدث قمی گوید اقتداء کرد به آن حضرت در دین خلق شریف جناب سلطان العلماء و المحققین افضل الحکماء و متکلمین ذوالفیض القدوسی جناب خواجه نصیر الدین طوسی قدس سره نقل شده که روزی کاغذی به دستش رسید از شخصی که در آن کلمات زشت و بدگوئی به ایشان داشت. از جمله این کلمه قبیحه در آن بود که (یا کلب بن کلب) محقق مذکور چون این کاغذ را مطالعه فرمود جواب آنرا به متانت و عبارات خوش مرقوم داشت بدون یک کلمه زشتی از جمله مرقوم فرمود که قول تو خطاب به من ای سگ این صحیح نیست زیرا سگ به چهار دست و پا راه می رود و ناخنهایش طویل و دراز است و لکن من منتصب القامه ام و بشره ام طاهر و نمایان است نه آنکه مانند سگ پشم داشته باشم و ناخنهایم پهن است و ناطق و ضاحکم پس این فصول و خواصی که در من است بخلاف فصول و خواص کلب و سگ است و به همین نحو جواب کاغذ او را نگاشت و او را در غیابت جب مهانت گذاشت.**منتهی الامال، ج 2، ص 92. ***
عن ابی جعفر علیه السلام قال کان علی بن الحسین علیه السلام یقول انه لیعجبین و الرجل ان یدرکه علمه عند غضبه حضرت علی بن الحسین علیه السلام می فرمود من خوشم می آید از مردی که هنگام غضب حلم و بردباریش او را دریابد.**کافی، ج 3، صفحه 173. ***
قال رسول الله صلی الله علیه و آله ما اعز الله بجهل قط و لا اذل بحلم قط رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: خدا هیچگاه کسی را به سبب جهل عزیز نساخته و به سبب بردباری ذلیل نداشته است.**همان مدرک. ***
قال ابوالحسن الرضا علیه السلام من علامات الفقه الحلم و العلم و الصمت ان الصمت باب من ابواب الحکمة ان الصمت یکسب المجته ان دلیل علی کل خیر از نشانه های فقاهت علم و بردباری و علم و خاموشی است. همانا خاموشی محبت می آورد و راهنمای بر امر خیر می باشد.**مدرک سابق. ***زیرا انسان با تفکر بهر خیری می رسد و خاموشی موجب و مزید تفکر است).
8

التفقه فی الدین

دانشمند شدن در دین
عن ابی جعفر علیه السلام قال اکمال کل التفقه فی الدین و الصبر علی الناثیة و التقدیر المعیشة
امام باقر علیه السلام فرمود: کمال انسان و نهایت کمالش دانشمند شدن در دین و صبر در بلا و اقتضاء در زندگی است. سوره توبه آیه 122.
قال الله تعالی ما کان المؤمنون لینفروا کافة فلولا نفر من کل فرقة منهم طائفة لیتفقهوا فی الدین و لینذروا قومهم اذا رجعوا الیهم لعلهم یحذرون
شایسته نیست مؤمنان همگی (به سوی میدان جنگ و جهاد) کوچ کنند چرا که از هر گروهی طائفه ای از آنان کوچ نمی کنند (و طایفه ای بماند) تا در دین و معارف و احکام اسلام) آگاهی پیدا کنند و به هنگام بازگشت به سوی قوم خود آنها را انذار نمایند تا (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند و خودداری کنند.
عن ابی عبدالله علیه السلام قال اذا اراد الله بعید فقهه فی الدین
حضرت صادق علیه السلام فرمود چون خداوند خیر بنده ئی خواهد او را در دین دانشمند کند.**کافی، ج 1، ص 39. ***

درنگ کردن در امور

ابن طیار بر حضرت صادق علیه السلام علیه بعضی از سخنرانیهای پدرش علیه السلام را عرضه کرد تا به جمله ای از آن رسید فرمود بایست و ساکت باش سپس فرمود در اموری که به آن مواجه می شوید و حکمش را نمی دانید وظیفه ای جز ایستادن و درنگ کردن و ارجاع دادن آنرا به ائمه هدی علیهم السلام ندارند. تا ایشان شما را بر اعتدال در راه راست یا هدفتان وادارند و گمراهی را از شما بردارند و حق را به شما بفهمانند خدای تعالی فرمود اگر نمی دانید از اهل قرآن بپرسید.**کافی، ج 1، ص 67. ***
آیه شریفه در سوره نحل آیه 43 است در روایات متعددی که از طرق اهل بیت علیهم السلام وارد شده می خوانیم که اهل ذکر امامان علیهم السلام هستند از جمله در روایتی از امام علی بن موسی الرضا علیه السلام می خوانیم که در پاسخ سؤال از آیه فوق فرمود: (نحن اهل الذکر و نحن المسؤلون) ما اهل ذکریم و از ما باید سؤال شود.**تفسیر نمونه، ج 1، ص 243. ***
عن ابی جعفر علیه السلام قال الوقوف عند الشبهة خیر من القنحام فی الهلکة و ترکک حدیثاً لم تروه خیر من رواتیک حدیثاً لم تحصه حضرت باقر علیه السلام فرمود از امر مشتبه باز ایستادن بهتر است از بهلاکت افتادن.
عن هشام بن سالم قال قلت لابی عبد الله علیه السلام ما حق الله علی خلقه فقال ان یقولوا ما یعلمون و یکفوا عما لا یعلمون فاذا فعلوا ذلک فقد ادوا الی الله حقه هشام گوید به امام صادق علیه السلام عرض کردم حق خدا را بر مردمان چیست فرمود: اینکه آنچه دانند به گویند و از آنچه ندانند باز ایستند چون چنین کنند حق خدا را به او پرداخته اند (از علم خود مضایقه نکنند و ندانسته چیزی نگویند)**کافی، ج 1، ص 64، خبر 12. ***
عن زید الشحام عن ابی جعفر علیه السلام فی قول الله عزوجل فلینظر الانسان الی طعامه قال قلت ماطعامه قال علمه الذی یأخذه عمن یأخذزید شحام از امام باقر علیه السلام درباره گفتار خدای عزوجل (در سوره عبس آیه 24) باید انسان به غذای و خوراک خویش نظر داشته باشد. پرسید معنی خوراک چیست فرمود علمی را که فرا می گیرد نظر کند از که فرا می گیرد (زیرا علم غذای روح است و خوبش موجب صحت و بدش باعث مرض روح می گردد).**کافی، ج 1، ص 63، خبر 8. ***