فهرست کتاب


برگی از آسمان (شرحی بر توقیعات حضرت مهدی علیه السلام)

حجت الاسلام میرزا علی بابائی

تقوی و امدادهای الهی

بسم الله الرحمن الرحیم
(1) واللیل اذا یغشی (2) و النهار اذا تجلی (3) و ما خلق الذکر و الانثی (4) ان سعیکم لشتی (5) فاما من اعطی و اتقی
قسم به شب در آن هنگام که جهان را بپوشاند و قسم به روز هنگامی که تجلی کند و هنگامی که آشکار و ظاهر گردد و قسم به آن کسی که جنس مذکر و مؤنث (یعنی مرد و زن) را آفرید که سعی و تلاش و کوشش شما در زندگی گوناگون و مختلف است اما آن کس که در راه خدا اعطاء کند و پرهیزکاری و تقوا پیشه کند و به جزای نیک الهی ایمان داشته باشد ما او را در مسیر آسانی قرار می دهیم و به سوی بهشت جاویدان هدایت می کنیم.

شأن نزول سوره اللیل

مفسران برای سوره شریفه شأن نزولی از ابن عباس نقل کرده اند که ما مطابق آنچه مرحوم طبرسی در مجمع البیان آورده است روایت را می آوریم: مردی در میان مسلمانان بود که شاخه یکی از درختان خرمای او بالای خانه مرد فقیر عیالمندی قرار گرفته بود صاحب نخل هنگامی که بالای درخت می رفت تا خرماها را بچیند گاهی چند دانه خرما در خانه مرد فقیر می افتاد کودکانش آن را بر می داشتند. آن مرد از نخل فرود می آمد و خرما را از دستشان می گرفت (و آن قدر بخیل و سنگدل بود که) اگر خرما را در دهان یکی از آنها می دید انگشتش را در داخل دهان او می کرد تا خرما را بیرون آورد. مرد فقیر به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله شکایت کرد. پیغمبر صلی الله علیه و آله فرمود برو تا بکارت رسیدگی کنم. سپس صاحب نخل را ملاقات کرد و فرمود این درختی که شاخه هایش بالای خانه فلان کس آمده است به من می دهی تا در مقابل آن نخلی در بهشت از آن تو باشد. مرد گفت من درختان نخل بسیاری دارم و خرمای هیچ کدام به خوبی این درخت نیست (حاضر به چنین معامله نیستم) کسی از یاران پیغمبر صلی الله علیه و آله این سخن را شنید عرض کرد ای رسول خدا اگر من بروم و این درخت را از این مرد خریداری و واگذار کنم شما همان چیزی را که به او می دادید به من عطا خواهی کرد فرمود آری. او رفت و صاحب نخل را دید و با او گفتگو کرد صاحب نخل گفت آیا می دانی که محمد صلی الله علیه و آله حاضر شد درخت نخلی در بهشت در مقابل این به من بدهد (و من نپذیرفتم) و گفتم من از خرمای این بسیار لذت می برم و نخل فراوان دارم و هیچ کدام خرمایش به این خوبی نیست. خریدار گفت آیا می خواهی او را بفروشی یا نه گفت نمی فروشم مگر آنکه مبلغی را که گمان نمی کنم کسی بدهد به من بدهی. گفت: چه مبلغ؟ گفت: چهل نخل. خریدار تعجب کرد و گفت عجب بهای سنگینی برای نخلی که کج شده مطالبه می کنی چهل نخل. سپس بعد از کمی سکوت گفت بسیار خوب چهل نخل به تو می دهم فروشنده (طمعکار) گفت اگر راست می گوئی چند نفر را به عنوان شهود بطلب. اتفاقاً گروهی از آنجا می گذشتند آنها را صدا زد و بر این معامله شاهد گرفت. سپس خدمت پیغمبر صلی الله علیه و آله آمد و عرض کرد ای رسول خدا نخل به ملک من در آمد و تقدیم (محضر مبارکتان) می کنم. رسول خدا صلی الله علیه و آله به سراغ خانواده فقیر رفت و به صاحب خانه گفت این نخل از آن تو و فرزندان تو است.
این جا بود که سوره اللیل نازل شد (و گفتنی ها را درباره بخیلان و سخاوتمندان گفت) در بعضی از روایات آمده که مرد خریدار شخصی به نام (ابوالداح) بود. **تفسیر نمونه، ج 27، ص 68. به نقل مجمع البیان جلد 10 ص 501. ***
قرآن مجید در این آیات از دو گروه سخن می گوید گروهی مؤمن و باتقوی و پرهیزگار و سخاوتمند و گروهی بی ایمان و بی تقوی و بخیل که نمونه هر دو گروه در شأن نزول به طور وضوح منعکس شده است. گروه اول با استفاده از توفیقات الهی مسیر خود را با سهولت پیموده و به سوی بهشت و نعمتهای آن روان می شوند در حالی که گروه دوم در زندگی با انبوه مشکلات روبرو هستند و اموال سرشار را جمع می کنند و می گذراند و می روند و جز حسرت و اندوه و وبال و مجازات الهی بهره ای عائدشان نمی شود و متاعی نمی خرند!

ورع و تقوی

حضرت صادق علیه السلام فرمود: به خدا قسم شماها (شیعیان) به دین خدا و سیره و طریقه ملائکه هستید (در عبادت کردن) پس کمک کنید به (رواج احکام خدا و دستورات) ما به داشتن ورع و تقوی و پرهیزکاری و کوشش در عبادت و بر شما باد (همیشه اوقات) به داشتن ورع (و پرهیز از حرام و گناه).
و حضرت علیه السلام فرمود همراه با پدر بزرگوارم رفتیم به نزد قبر جدم رسول الله صلی الله علیه و آله در حالی که جمعی از صحابه خاص آنجا بودند. پدرم ایستاد و بر ایشان سلام کرد و فرمود به خدا قسم دوست می دارم شما را و دوست می دارم بوهای (دهان) و ارواح شما را پس شما هم کمک کنید به این محبت، به ورع و تقوی و پرهیزکاری و جدیت در عبادت زیرا نمی رسید شما به ولایت ما مگر به سبب آن؛ و هر که امامی را پیشوای خود داند، پیروی می کند از عمل و اوامرش. سپس فرمود شمائید لشگریان خدا و پیروان دستورات الهی و شمائید سابقون الاولون و سبقت گیرندگان به بهشت و ما (ائمه) ضمانت می کنیم برای شما بهشت را به ضمانت خدا و رسولش (در صورتی که با ورع و تقوی و پرهیزکار باشید) و شمائید طیب و پاکیزه و زنان شماها (در صورتی که مؤمنه باشد) طیبه و پاک تر و (در بهشت) هر مؤمنی صدیق است و هر زن مؤمنه ای حوریه وجه.
بسیار می شد که حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام می فرمود به قنبر بشارت بده بگو آنها هم بشارت دهند به دیگران که رحلت فرمود رسول خدا صلی الله علیه و آله در حالی که خشمگین بود از تمام مردم، جز از شیعیان (ما ائمه) آگاه باشید برای هر چیزی ستونی است و ستون دین، شیعیانند. برای چیزی بهتری است و بهترین زمین آن زمینی است که شیعیان در آن ساکن باشند و برای هر چیزی شرافتی است و شرافت دین شیعیانند. به خدا قسم اگر شما نبودید (و همانند شماها در زمان سابق و آینده) زمین اهلش را در خود فرو می کشاند و هر که مخالفت ما (ائمه) کند اگر چه بسیار عبادت نماید و جدیت در افعال خیر داشته باشد مشمول این آیه است که خداوند می فرماید وجوه یومئذ خاشعة عاملة ناصبه تصلی ناراً حامیة **سوره الغاشیه، آیه 2 الی 4. ***
روز قیامت صورت گروهی، ترسناک و ذلیل باشد و همه کارشان رنج و مشقت و پیوسته در آتش جهنم خواهند بود. به خدا قسم اگر مخالفین ما دعای خیر کنند مستجاب می شود در حق شما و دعا نمی کند و چیزی از خدا سؤال نمی نمایند کسی از شما مگر آنکه خدای متعال صد برابر به او عنایت خواهد فرمود و هر که از شما عمل خیری انجام دهد خدای تعالی چندین برابر به او عنایت خواهد فرمود و هر که از شما عمل خیری انجام دهد خدای تعالی چندین برابر که مقدارش را کسی جز خود او نمی داند در نامه عملش مکتوب فرماید به خدا قسم روزه گیران شما در بهشت خواهند بود و حج و عمره بجاآورندگان شما بندگان خاص خدایند و شمائید اهل اجابت کنندگان به اوامر و نواهی خدایی لا خوف علیکم و لا انتم تحزنون (در روز قیامت) نه ترسی برای شما است و نه حزن و اندوه و نه محزون خواهید بود تمامی شما در بهشت خواهید بود تمامی شما در بهشت خواهید به و به درجات عالیه می رسید. به خدا قسم چقدر نزدیک هستند به عرش الهی شیعیان ما. خوشا به حال ایشان که خداوند برای آنها چه مکانهای خوبی تهیه فرموده. به خدا قسم فرموده است امیرالمؤمنین علیه السلام بیرون آیند شیعیان ما از قبورشان در حالی که نورانی باشد صورت آنها و روشن باشد چشم ایشان و ایمن از عذاب باشند و آنان هیچ ترس و حزنی نداشته باشند. به خدا قسم هر گاه یکی از شیعیان ما به نماز ایستد جمعی از ملائکه اطراف او آیند و در حقش دعا کنند تا زمانی که از نماز فارغ شود و برای هر چیزی جوهری است و جوهر اولاد آدم، محمد صلی الله علیه و آله و ما (ائمه) و شیعیان ما هستند. **ترجمه ارشاد القلوب دیلمی، ج 2، ص 41. ***
تقوی نجات دهنده از عذاب روز قیامت است و از سختی روز قیامت مردم را تقوی و پرهیزکاری و اجتناب از محرمات سعادتمند می نماید.
در اول سوره حج:
بسم الله الرحمن الرحیم یا ایها الناس اتقوا ربکم ان زلزلة الساعة شی عظیم. به نام خداوند بخشنده بخشایشگر. ای مردم از پروردگارتان بترسید و پرهیزکاری پیشه کنید که زلزله رستاخیز و روز قیامت جریان مهم و عظیمی است.
از تفسیر نمونه استفاده می شود که: جمله اتقوا ربکم عصاره تمام برنامه های سعادت بخش است چرا که از یک سو توحید را بیان می کند (ربکم) و از سوی دیگر تقوی را و به این ترتیب برنامه های عقیدتی و عملی در آن جمع است:
یوم ترونها تذهل کل مرضعة عما ارضعت و تضع کل ذات حمل حلمها وتری الناس سکاری و ماهم سکاری و لکن عذاب الله شدید
روزی که زلزله رستاخیز و روز قیامت را مشاهده کنید آن چنان وحشت سر تا پای همه را می گیرد که مادران شیرده از کودک شیرخوارشان غافل می شوند و هر بارداری (در آن صحنه باشد) جنین خود را سقط می کند. مردم را به صورت مستان می بینی در حالی که مست نیستند.
ولی عذاب خدا شدید است که این چنین هول و وحشت به دلها افکنده، انسانها را از خود بی خود ساخته است و اینجاست که هیچ چیز و هیچ کس و فامیل و پارتی و پدر و مادر و مال و پول، به درد و فریاد انسان نمی خورد، مگر اعمال صالح و تقوی و پرهیزکاری یوم لا ینفع مال و لابنون الا من اتی الله بقلب سلیم روزی که نه مال سود می بخشد و نه فرزندان، تنها نجات از آن کسی است که درای قلب سلیم باشد. **سوره شعراء، آیه 89. ***
از امام زین العابدین علیه السلام حدیثی است که صاحب کتاب مناقب ابن شهر آشوب از طاووس (یمانی) نقل کرده که آن حضرت فرمود: خلق الله الجنة لمن اطاع و احسن و لو کان عبداً خشیاً و خلق النار لمن عصاء و لو کان ولداً قرشیاً
خداوند بهشت را برای کسی آفریده که اطاعت فرمان خدا کند و نیکوکار باشد، هر چند برده ای از حبشه باشد و دوزخ را برای کسی آفریده است که نافرمانی او کند، هر چند فرزندی از قریش باشد. **تفسیر نمونه، ج 14 ، ص 33. ***