شگفتیهای درمان با گیاهان دارویی

مجید حاتمی

فصل نهم : غازیاغی chenopodium

اسامی گوناگون غازیاغی: به گیاه غازیاغی پاکلاغی نیز می گویندقازایاقی، غازایاقی، غازایاغی، قازپا، پاقازه و کلاغ پا از اسامی دیگر این گیاه است.
این گیاه در زبان عربی به رجل الاوز، در زبان لاتین به chenopodium در زبان انگلیسی به goos _ foot، در زبان فرانسه به anserine و در زبان آلمانی به gansefuss شهرت دارد.
گونه های مختلف غازیاغی
1 - قازایاقی سفید، سلمه سفید، آق پازی، فسا الکلاب، زربیح chenopodium album
2 - قازایاقی قرمز chenopodium rubrum
3 - قازایاقی کاذب chenopodium hybridum
4 - قره پازی chenopodium halimus
5 - اسفناج بیابانی chenopodium bonus henricus
6 - زربیح chenopodium mural
7 - جربوز (تیره اسفناج) chenopodium blitum
مشخصات کلی غازیاغی: غازیاغی گیاهی است علفی که در روی چمنها و باغها به حالت خودرو می روید. ارتفاع آن حدود 20 تا 30 سانتیمتر است و برگهای آن سه قسمت است و به صورت پای زاغ و کلاغ است. قسمتهای مورد استفاده دارویی و خوراکی آن برگ گیاه است. طعم برگها کمی تند، قابض و کمی شیرین مزه بوده و مختصری رنگ زرد دارد و ریشه آن تقریبا دایره ای شکل و گره دار است و گره ها نیز دایره ای شکل هستند. رنگ ظاهر ریشه گیاه مایل به زردی است ولی چنانچه ساییده شود بسیار سفید رنگ می گردد. طبیعت غازیاغی گرم است.
نسخه های شفابخش غازیاغی
1 - درمان امراض کبدی با غازیاغی: نوشیدن روزانه 120 گرم آب غازیاغی تازه به تنهایی یا همراه با کاسنی وحشی، آب کاهو و آب گیاه دندان شیر در صبح ناشتا داروی بسیار مفیدی جهت درمان امراض کبدی بخصوص قولنج کبدی می باشد. بنابراین افرادی که به نحوی از بیماریهای کبدی رنج می برند از مصرف آن دریغ نورزند.

2 - رفع بند آمدگی ادرار با غازیاغی: جهت باز شدن مجاری ادراری و رفع بند آمدگی ادرار در افرادی که به آن مبتلا شده اند. 30 تا 60 گرم گیاه غازیاغی خشک را در یک لیتر آب بمدت چند دقیقه دمکرده یا جوشانده و آب صاف شده آنرا بنوشند.
3 - تحلیل ورم و درد چشم با غازیاغی: 40 گرم گیاه غازیاغی تازه را در یک لیتر آب دمکرده و ابتدا با آب صاف شده آن پلکها و اطراف چشم را بشویید و سپس تفاله آنرا بر محل ورم چشم و پلک ضماد کرده و پس از چند ساعت آنرا بشویید. (تذکر این دستور باید 3 مرتبه در روز تکرار شود و در موقع مصرف باید توجه داشت که چشمها کاملا بسته باشد تا مایع کمپرس (ضماد) وارد چشم نشود)
4 - رفع درد و سوزش ناشی از گزیدگی حشرات با غازیاغی: اگر فردی قسمتی از بدنش را حشره ای گزنده، نیش زده باشد کوبیده و له شده آنرا بر محل گزیدگی ضماد نماید.
5 - درمان بند آمدگی شیر در پستان با غازیاغی: جهت رفع بند آمدگی شیر در پستان مادران کافی است یک مشت از برگهای تر و تازه غازیاغی را کوبیده و له نمایید، سپس آنرا به شکل ضماد بر روی پستان آنها بگذارید، شیر آنها را زیاد کرده و به جریان می اندازد.
6 - التیام زخم سوختگی با غازیاغی: استفاده از مرهم برگ غازیاغی دارویی مفید جهت التیام زخم سوختگی و بهبود جراحات سخت پوستی می گردد. برای تهیه این مرهم 40 گرم برگ غازیاغی تر و تازه را کوبیده با کمی نمک یا سرکه مخلوط کرده، خوب بهم زده و بر محل سوختگی ضماد کنید.
7 - درمان آنژیم و ورم و درد گلو با غازیاغی: 100 گرم برگهای تر و تازه غازیاغی را شسته و در آبکشی قرار دهید تا آب آن خارج شود، بعد آنرا در دستگاه پرس کوچک یا آب میوه گیری دستی ریخته و پس از فشردن و له گردیدن، آب یا شیره آنرا به صورت غرغره کردن در موقع گلو درد و آنژین بکار ببرید.

8 - نقش غازیاغی در دور کردن مورچه و حشرات از محیط: گیاه غازیاغی به سبب بوی مطبوعی که دارد وسیله مناسبی جهت دور کردن و فراری دادن مورچه ها و حشرات از محیط می باشد (زیرا مورچه ها و حشرات از بوی این گیاه گریزانند) جهت اثر بخشی بهتر می توانید شاخه غازیاغی را با برگ گوجه فرنگی در محل اجتماع مورچه ها قرار دهید.
9 - درمان نقرس با غازیاغی: جهت درمان نقرس 30 گرم غازیاغی خشک یا 60 گرم غازیاغی تازه را در یک قابلمه کوچک یا کاسه نسبتا بزرگ و پهن قرار داده، روی آن 750 میلی لیتر آب سرد بریزید، آن را روی حرارت به جوش آورید بگذارید به مدت 15 الی 20 دقیقه به آرامی بجوشد تا یک سوم حجم آن کم شود، سپس آنرا صاف نموده و 3 بار در روز، هر بار یک فنجان از آنرا مصرف کنید.
10 - رفع بی اشتهایی با غازیاغی: گیاه غازیاغی گیاهی معطر و خنک بوده و در تحریک اشتها بخصوص در افرادی که دچار بی اشتهایی شده بسیار مفید است به همین منظور استفاده از این گیاه به صور مختلف دارویی (جوشانده، دمکرده، شیره گیاه تازه و شربت آن) توصیه می شود.
11 - تصفیه کردن خون با غازیاغی: خوردن روزانه 3 بار، (هر بار 5 تا 10 میلی لیتر) از شربت غازیاغی تازه یا 3 بار در روز هر بار یک فنجان از دمکرده 25 گرم غازیاغی خشک در 500 میلی لیتر آب به افرادی که از غلظت بالای خون رنج می برند توصیه می شود.
12 - دفع سنگ کلیه و مثانه با غازیاغی: بذرهای غازیاغی به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده نقشی موثر در زهکشی کردن و پاک نمودن کلیه، مثانه و مجاری ادراری دارند. طریقه مصرف آن در بند 9 (درمان نقرس با غازیاغی) ذکر شده است.

13 - نقش غازیاغی در درمان بیماریهای لثه: نتایج بررسی های آزمایشگاهی حاصل از تجزیه غازیاغی نشان می دهد که برگ و ساقه غازیاغی حاوی درصد بالایی از ویتامین ث هستند. به همین دلیل نقشی موثر و مفید در جلوگیری از فساد لثه ها و تقویت آنها دارند.
طرز مصرف: می توانید از جوشانده یا دمکرده آن استفاده کنید و یا اینکه کمی از گیاه خشک را پودر کرده و بر روی لثه ها بپاشید.
14 - ضد عفونی و التیام زخمها با غازیاغی: پارچه ای تمیز و نرم را در 500 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده داغ گیاه غازیاغی خیس کنید، سپس آن را بفشارید تا مایع اضافی آن خارج شود، بعد پارچه کمپرس را روی ناحیه صدمه دیده قرار دهید، هنگامی که کمپرس سرد یا خشک شد مجددا با استفاده از محلول داغ، کمپرس را تکرار کنید و این عمل را تا بهبودی کامل زخمها ادامه دهید.
15 - درمان نفخ معده و روده با غازیاغی: جهت رفع نفخ معده و روده، 50 گرم بذر و 20 گرم برگ خشک شده غازیاغی را مخلوط کرده، نرم ساییده و روزانه 2 بار، هر بار یک قاشق مرباخوری از آنرا نیم ساعت بعد از غذا بصورت کفلمه میل کنید.

16 - معالجه برص(لکه های سفید روی پوست) با غازیاغی: جهت معالجه برص لازم است ابتدا معده و روده ها را با مسهل گیاهی پاک کرده و سپس هر روز 2 مثقال پودر بذر غازیاغی را با عسل مخلوط کرده و میل نمایید و این عمل را تا 15 روز متوالی تکرار کنید.
دستور دیگر: پس از پاک کردن معده و روده ها با یک مسهل قوی ، 4 مثقال بذر غازیاغی را با 5 /0 مثقال عاقرقرحا، 5/0 مثقال ریشه ترید یا ریشه درخت توت و 5 /0 مثقال زنجفیل مخلوط کرده، نرم ساییده با عسل (به میزانی که خمیر شود) مخلوط کرده، خوب بهم زده و هر روز کمی از آنرا میل نمایید، بعد در آفتاب نشسته و موضع را عریان کنید تا عرق نماید و این عمل را تا چند روز متوالی انجام دهید.
17 - نقش غازیاغی در زیبایی پوست و رفع چروک آن: افرادی که می خواهند پوستی زیبا، روشن و خالی از چروک داشته باشند، چنانچه روزانه صورت و پوستشان را با آب صاف شده دمکرده 40 گرم (معادل 8 مثقال) غازیاغی (در یک لیتر آب) بشویند و این عمل را 2 بار در روز به مدت چند هفته متوالی انجام دهند نتایج رضایت بخشی از آن خواهند دید.

18 - رفع گرفتگی ماهیچه ها و درمان کمر درد با غازیاغی: استفاده از غازیاغی چه به صورت خوراکی (جوشانده، دمکرده و یا پودر آن) و چه به صورت استعمال خارجی (ضماد، کمپرس، روغن، تنطور و مرهم) به دلیل داشتن طبیعتی گرم در درمان کمر درد و رفع گرفتگی ماهیچه ها و تشنج عضلانی بکار می رود. مردم قدیم جهت مداوای درد کمر و رفع گرفتگی ماهیچه های سخت شده، ضمن انداختن پوست دنبه گرم کرده بر کمر، برگ های غازیاغی را با کله بزغاله همراه با مغز آن بصورت آبگوشت پخته و می خوردند مفید و موثر واقع می شده است.
19 - تسکین درد عضلات و مفاصل با غازیاغی: جهت تسکین درد عضلات بخصوص در ناحیه مفصلها (نظیر زانو، آرنج و مچ دست ها و پاها) تمام اجزای گیاه تازه غازیاغی (همراه با ریشه، ساقه، برگ و ...) را پس از شستن و خشک کردن در سایه، پودر کرده و در کمی آب به قدری بجوشانید تا همانند شربت به قوام آید، سپس مایع به قوام آمده را در ظرف شیشه ای تیره رنگی ریخته و هر بار کمی از آنرا بر عضو دردناک بمالید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید.
20 - خواص طبی روغن غازیاغی: مالیدن روغن غازیاغی در درمان انواع امراض پوستی به کار می رود. از جمله برص( لکه های سفید روی پوست) را برطرف ساخته و مالیدن مرتب آن به پوست صورت، چین و چروک آنها را از بین برده و برای زیبایی پوست مفید است. ضماد روغن غازیاغی به اطراف چشم درد و ورم چشم بخصوص ورم ملتحمه آنرا از بین می برد. مالیدن روغن غازیاغی که از تمام اجزای گیاه به دست آمده باشد به دلیل داشتن طبیعت گرم و محرک در تسکین درد عضلات مفاصل که به علت سردی باشد مفید و موثر است.
طرز تهیه روغن غازیاغی: طرز تهیه روغن غازیاغی شبیه طرز تهیه روغن آویشن است (به صفحه 30 رجوع شود)

21 - فرآورده های گیاهی و دارویی غازیاغی: هر چند گیاه غازیاغی خواص طبی و دارویی فراوانی دارد که در بندهای فوق به تعدادی از آنها اشاره شد ولی این گیاه در زمان کنونی خواص طبی و دارویی فراوانی دارد که در بندهای فوق به تعدادی از آنها اشاره شد ولی این گیاه در زمان کنونی کمتر شناخته شده و فرآورده های گیاهی آن کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. در زیر جهت آشنایی بیشتر با فرآورده های گیاهی این گیاه به معدودی از آنها اشاره می کنیم.
الف - شربت مقوی کبد غازیاغی
مواد لازم
15 گرم غازیاغی خشک
5 گرم کاسنی خشک
5 گرم کنگر خشک
5 گرم عناب خشک
750 میلی لیتر آب
500 گرم عسل یا شکر
روش تهیه شربت
گیاهان فوق را مخلوط کرده، شسته و در سبد بریزید تا آب آن برود. سپس آنرا در قابلمه ای ریخته و آب را به آن اضافه کرده، 20 دقیقه بجوشانید تا آب آن به 500 میلی لیتر برسد. بعد آب آنرا صاف کرده و در ظرف دیگری بریزید. عسل را به آرامی به آن اضافه نموده و آنقدر حرارت دهید تا شربت نیمه غلیظی بدست آید.
ب - عرق غازیاغی
عرق غازیاغی همانند جوشانده و دمکرده آن جهت درمان امراض مختلف بکار می رود. بیشترین مورد استفاده این عرق برای درمان نارساییهای کبد و تصفیه شدن خون است. عرق غازیاغی را به تنهایی یا همراه با کمی شکر تصفیه نشده یا عسل مخلوط کرده و نصف استکان قبل از غذا میل نمایید.
پ - محلول زیبایی پوست با غازیاغی
جهت تهیه محلول زیبایی پوست یک مشت غازیاغی تازه را با نیم مشت بابونه مخلوط کرده، در حرارت ملایم به مدت 20 تا 40 دقیقه بجوشانید،سپس آنرا صاف نموده و پس از شستن پوست و صورت با صابون گیاهی و خشک نمودن آن، پوست و صورت را با آن چندین مرتبه شستشو دهید.

ت - تهیه بخور ضد تیرگی پوست با غازیاغی
برای تهیه این بخور گیاهی، یک کتری آب بجوشانید و نصف یک لگن کوچک را با آب جوش پر کنید، سپس 500 میلی لیتر دمکرده، 20 گرم برگ غازیاغی، 20 گرم بابونه و 20 گرم اسطوخودوس یا 5 تا 10 قطره اسانس معطر روغنی غازیاغی (یا مخلوطی از اسانس معطر روغنی گیاهان مذکوررا به آن بیافزایید، بعد سر را روی لگن بگیرید و حوله خشک را به گونه ای روی سر بیندازید که بخار را در خود نگهدارد. سپس به مدت 15 دقیقه به طور مداوم و یکنواخت پوست و صورتتان را در معرض این بخور قرار دهید و در حین بخور پوست و صورتتان را ماساژ دهید.
ث - تهیه پماد ضد زبری و ترک پوست با غازیاغی
جهت تهیه این پماد 500 گرم ژله نفت یا پارافین نرم و یا موم زنبور عسل را در کاسه بلوری ریخته، روی یک تابه پر از آب جوش (یا در یک تابه دو جداره) ذوب کنید، 100 گرم گیاه غازیاغی تازه را با 25 گرم تخم شنبلیله تازه، 25 گرم تخم ختمی و 25 گرم آرد جو مخلوط کرده و به آن اضافه کنید 2 ساعت حرارت دهید تا عصاره گیاهان در اثر حرارت خارج شود و بعد یک کیسه نازک نخی را داخل یک پارچ قرار دهید و بالای آنرا به وسیله نخ یا باند کشی محکم به دهانه پارچ وصل کنید. بعد مخلوط فوق را داخل آن بریزید و با فشار دادن کیسه داخل پارچ، مخلوط را صاف کنید و مخلوط صاف شده را هنگامی که هنوز داغ است فورا داخل ظروف در دار ویژه پماد بریزید و 2 تا 3 بار در روز، هر بار کمی از آنرا بر روی پوست بمالید.
ج - تهیه پودر قاووت مقوی مغز با غازیاغی
جهت تهیه پودر قاووت تقویت کننده حافظه و نیرو دهنده قوای فکری، 25 گرم گیاه غازیاغی خشک را با 20 گرم زنجفیل، 10 گرم جوز هندی و 15 گرم کندر خوراکی مخلوط کرده، نرم ساییده با 150 گرم پودر نبات مخلوط کرده و روزی یک قاشق مرباخوری از آنرا 2 ساعت بعد از نهار میل کنید.
چ - روغن استخراج سرد غازیاغی
از این روغن جهت تهیه کرم ضد برص، ضد لک و کک مک، پماد ضد عفونی کننده و التیام دهنده زخم و مرهم مسکن درد عضلات و ماهیچه های متشنج (گرفته) استفاده می شود.
ترکیبات
1 لیتر روغن زیتون
2 مشت برگ غازیاغی تازه یا 1 مشت برگ غازیاغی خشک
روش تهیه
روش تهیه این روغن شبیه روش تهیه روغن استخراج سرد آویشن (صفحه 35) است.

ح - روغن ماساژ غازیاغی
تحلیل ورم، افزایش سرعت تحرک و جریان خون، تسکین درد کمر، تخفیف درد در ناحیه کبد روی پوست و رفع سوزش ناشی از گزیدگی حشرات از مصارف روغن ماساژ غازیاغی است.
ترکیبات
1 قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی برگ غازیاغی
2 قاشق غذاخوری روغن بادام شیرین
روش تهیه روغن
طرز تهیه روغن ماساژ غازیاغی شبیه طرز تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
خ - تنطور غازیاغی
از تنطور گیاه غازیاغی جهت تقویت جریان خون در زیر پوست در ناحیه کبد ( بصورت استعمال خارجی) و رفع تشنج (گرفتگی) عضلانی استفاده می شود.
ترکیبات
200 گرم برگ غازیاغی خشک یا 600 گرم برگ غازیاغی تازه
250 میلی لیتر الکل
750 میلی لیتر آب
روش تهیه تنطور
روش تهیه تنطور غازیاغی شبیه روش تهیه آویشن (صفحه 33) است.
22 - فرآورده های غذایی غازیاغی:
الف - سالاد برگ غازیاغی
با استفاده از برگهای تازه غازیاغی، کاهو و مقدار کمی جوانه گندم تازه یک سالاد درست کنید، سپس برگ کاسنی، ریحان، جعفری و اسفناج را به صورت درشت خرد کرده، به سالاد بیفزایید. بعد کمی سس، آبلیمو و روغن زیتون روی آن بریزید. این سالاد جهت درمان بیماران کبدی بسیار مفید است.

ب - شربت غازیاغی
جهت تهیه شربت غازیاغی، 500 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده برگ غازیاغی را درون یک پارچ با صافی، صاف کرده، درون قابلمه کوچکی بریزید، بعد به آن 500 گرم عسل یا شکر تصفیه نشده اضافه کرده، مرتب به هم زده تا کاملا حل شود قابلمه را روی حرارت قرار داده و به آرامی بجوشانید تا به غلظت لازم برسد، سپس از روی حرارت برداشته، بگذارید تا سرد شود.
پ - مربای غازیاغی
از بذر تازه و برگهای غازیاغی مربا تهیه می شود این مربا خواص طبی فراوانی داشته و بیشتر جهت امراض کبدی، تسکین درد مفاصل و تقویت حافظه، مغز بکار می رود. طرز تهیه این مربا شبیه طرز تهیه مربای توت فرنگی است. ( به صفحه رجوع شود)
ت - ترشی غازیاغی
از برگها و بذر غازیاغی همراه با ریشه یا پیاز رازیانه، گل کلم، پیاز، موسیر و سیرترشی تهیه می شود. اجزای نامبرده را پس از خرد کردن، در حرارت ملایم پخته و آب آنرا گرفته در ظرفی که محتوی سرکه انگور یا سرکه سیب است ریخته، روی آنرا با کمی تخم کرفس، سیاهدانه و زنیان تزیین کرده، در ظرف را بسته و پس از چند هفته گذاشتن آنرا بکار ببرید.
ث - سوپ برگ غازیاغی
مصرف مداوم این سوپ علاوه بر تقویت کبد و تصفیه خون، موجب زیاد شدن اشتها گردیده و در رفع نفخ و ورم معده و دستگاه گوارشی بسیار موثر است.
مواد لازم
1 لیوان برگ غازیاغی (خرد شده)
1 قاشق غذاخوری آرد
4 عدد زرده تخم مرغ
6 لیوان آب گوشت یا مرغ
مقداری روغن
1 پیمانه روغن
1 پیمانه خامه
1 قاشق غذاخوری آبلیمو
به میزان لازم نمک و فلفل
روش تهیه سوپ
ابتدا آب گوشت یا مرغ را داخل ظرفی ریخته و بعد برگ غازیاغی و پیاز را اضافه کنید تا کاملا بپزد. آرد را با آب مخلوط کرده و به سوپ بیافزایید. بعد زرده تخم مرغ را کم کم داخل آن کرده و روغن و نمک و در آخر خامه و آبلیمو را به آن اضافه نمایید. پس از آنکه سوپ پخته شد آنرا در ظرف ریخته و بر سر سفره بیاورید.

ج - سس برگ غازیاغی
مبتلایان به سیروز کبدی یا نارسایی و تنبلی کبد و همچنین افرادی که رژیم چاقی دارند از مصرف کم کالری برگ غازیاغی دریغ نورزند.
مواد لازم
1 دسته برگ غازیاغی تازه
2 قاشق غذاخوری خردل
2 عدد پیاز متوسط
100 گرم کره
روش تهیه سس
پیاز را رنده کرده و با کره کمی سرخ کنید .بعد خردل و برگ غازیاغی را داخل کرده و بگذارید چند جوش بزند و سس کمی غلیظ شود. در پایان دسته برگ غازیاغی را از آن خارج کرده و سس را در شیشه ریخته و در مواقع نیاز به کار برید.

فصل دهم : قره قاط vaccinium myrtillus

اسامی گوناگون قره قاط: فارسی این گیاه آس بری (مورد بیابانی) است و قره قاط اسم ترکی آن است ولی در بازار شهرهای بزرگ ایران مثل تهران به آن، برگ بو می گویند. قره قاط در کشورهای مختلف جهان اسامی گوناگون دارد. در روسیه به چرنیکا در هلند به بلویر و در کشورهای عربی زبان به زقال شهرت دارد .
این گیاه در زبان لاتین به vaccinium myrtillus و در زبان انگلیسی به bilberry معروف است.

مشخصات کلی قره قاط: قره قاط گیاهی بوته ای نسبتا چوبین، پرپشت، کوچک و برگ ریزی به طول 20 تا 50 سانتیمتر است .طول برگهایش تقریبا یک سانتی متر، بیضوی تا نیزه ای با حاشیه های دندانه ای ریز، سبز رنگ و نازک است. گلهای آن مایل به سبز، جداگانه یا دوتایی و در محور بزرگی به شکل زنگوله و پهنای 5 میلی متر است و در فاصله ماههای تیر و مرداد ظاهر می شود. میوه این گیاه بین ماههای تیر تا اوایل مهر می رسد. قسمت مورد استفاده قره قاط، میوه خشک و نیز گاهی اوقات برگهای خشک شده آن می باشد.
مناطق پرورش و رشد قره قاط: این گیاه در خاکهای حاوی مواد آلی ، دشتها و ارتفاعات تا 2700 متری مشاهده می شود در بریتانیا معمولا در جنگلها روی خاکهای اسیدی می روید. برگهای آن را بین ماههای خرداد تا اوایل شهریور جمع آوری می کنند. میوه آنرا در شهریور یعنی هنگامی که رسید جمع آوری می کنند. برگها و میوه آنرا در سایه و یا در حرارت کمتر از 55 درجه سانتیگراد می خشکانند. قره قاط در ایران در کوهستانهای دره گز یافت می شود.
ترکیبات شیمیایی قره قاط: ماده فعال و اصلی میوه آن یک تانن است که خاصیت ضد اسهال دارد. در میوه قره قاط علاوه بر تانن، قند، اسیدهای آلی و، ویتامینهای b ، c و همچنین کاروتن نیز وجود دارد. میوه قره قاط سرشار از اسید کینیک، تانن، اسید اسکوربیک و قند است. در هر 100 گرم میوه قره قاط 6 / 86 گرم آب، 10 گرم مواد ازته، 5 / 6 گرم مواد قندی، 3/1 گرم سلولز، 3/2 گرم اسید آلی و حدود 2/0 گرم خاکستر وجود دارد.
نسخه های شفابخش قره قاط
1 - درمان دیابت (مرض قند) با قره قاط: برای پایین آوردن قند خون 30 گرم برگ یا میوه خشک یا 60 گرم برگ یا میوه تازه قره قاط را در 750 میلی لیتر آب سرد درون قابلمه ای کوچک ریخته و بمدت 20 تا 40 دقیقه آنرا به آرامی بجوشانید تا یک سوم حجم آن کم شود. سپس آنرا صاف کرده و 3 بار در روز هر بار یک فنجان از جوشانده مورد نظر را میل کنید.

2 - تقویت قوای بینایی با قره قاط: استفاده از پودر قره قاط یا جوشانده آن به دلیل داشتن درصد بالایی کاروتن در آن دارویی موثر جهت تقویت قوای بینایی و زیاد شدن نور چشم می باشد.
3 - کاهش کلسترول (چربی) خون با قره قاط: مصرف 3 بار در روز، هر بار 5 تا 10 میلی لیتر از شربت میوه قره قاط یا مصرف 3 بار در روز، هر بار یک فنجان از جوشانده برگ یا میوه قره قاط در طول چند هفته متوالی موجب کاهش چربی خون می گردد.
4 - درمان اسهال خونی با قره قاط: افرادی که به اسهال بویژه از نوع خونی آن دچار شده اند، چنانچه کمی میوه قره قاط پودر شده را به تنهایی یا همراه با کمی پودر پوست انار و کمی سکاق مخلوط کرده، مقدار کمی پودر طباشیر را نیز به آن افزوده و بصورت کفلمه میل نمایند اثر قاطعی در بند آوردن اسهال دارد.
5 - کاهش فشار خون بالا با قره قاط : استفاده از جوشانده برگ و میوه قره قاط (12 گرم از برگ یا میوه خشک در یک لیتر آب) به تنهایی یا همراه با 10 گرم تمر کجرات (چای مکه) تاثیر فوری در پایین آوردن فشار خون بالا دارد.
6 - ضد عفونی کردن حلق و دهان با قره قاط: مضمضه کردن یا غرغره نمودن آب جوشانده یا خیسانده غلیظ برگ و میوه قره قاط در طول چند روز متوالی حلق و فضای داخل دهان را ضد عفونی کرده و در درمان آبسه و آفت داخل دهان نیز بکار میرود.
7 - درمان آنژیم و ورم گلو با قره قاط: استفاده از مضمضه یا غرغره آب جوشانده غلیظ برگ و ریشه گیاه قره قاط 3 بار در روز بیماری آنژین را درمان کرده و ورم گلو را برطرف می سازد. همچنین استفاده از جوشانده یا دمکرده برگ و ریشه قره قاط سرفه را برطرف ساخته و مجاری تنفسی را ضد عفونی می کند.
8 - درمان بواسیر با قره قاط: جهت درمان بواسیر، 500 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده برگ و میوه قره قاط را در حالی که هنوز داغ است داخل ظرف بلوری ریخته و پارچه ای تمیز و نرم را در آن خیس کنید، سپس آن را فشرده تا مایع اضافی آن خارج شود، بعد پارچه کمپرس را روی ناحیه مقعد قرار دهید. هنگامی که کمپرس خشک شد، مجددا با استفاده از محلول داغ، کمپرس را تکرار کنید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید.
9 - قطع خونریزی و ترشحات زنانگی با قره قاط: برای قطع خونریزی و ترشحات زنانگی، 2 تا 5 قطره اسانس معطر روغنی برگ یا میوه قره قاط و یا حدود 500 میلی لیتر جوشانده آنها در آب وان حمام ریخته، خوب به هم بزنید تا ذرات روغن یا جوشانده کاملا پخش شود، سپس در آب وان بنشینید و واژن را چندین مرتبه شستشو دهید.

10 - درمان زکام و گریپ با قره قاط: استفاده از بخور برگ و ریشه قره قاط و یا چکاندن چند قطره آب غلیظ جوشانده آنها زکام را برطرف ساخته و موجب باز شدن مجاری تنفسی و درمان گریپ می گردد.
11 - درمان اختلالات کلیوی با قره قاط: استفاده از دمکرده یا جوشانده 30 گرم برگ و میوه خشک قره قاط یا 60 گرم برگ و میوه تازه آن در 750 میلی لیتر آب به مدت 20 دقیقه، 3 بار در روز، هر بار یک فنجان مجاری دستگاه ادراری را ضد عفونی کرده و به عنوان دارویی مدر (ادرار آور) مصرف آن به کلیه افرادی که دچار بند آمدگی ادرار گشته یا کلیه آنها سنگ ساز می باشد، توصیه می شود.
12 - نقش قره قاط در درمان بیماریهای پوستی: میوه و برگ قره قاط به عنوان یک داروی ضد عفونی کننده و تقویت کننده پوست نقش زیادی در برطرف ساختن بیماریها و امراض پوستی داشته و در صورت مصرف مداوم و به موقع نتایج رضایت بخش و شفابخشی از آن خواهید دید.
الف - جوشهای قرمز پوست؛ استفاده از لوسیون ضد جوش قره قاط جهت برطرف ساختن جوشهای قرمز پوست مفید است.
روش تهیه لوسیون: 2 قاشق غذاخوری آب جوشانده غلیظ برگ، ریشه و میوه قره قاط را با 2 قاشق غذاخوری گلاب مخلوط کنید. سپس به آن حدود یک قاشق غذاخوری تنطور گل ختمی یا قره قاط را اضافه کرده، خوب بهم بزنید و روزانه 2 مرتبه به جوشها بمالید.
ب - زخمهای سطحی: جهت بهبود زخمهای سطحی پوست، 500 میلی لیتر جوشانده ریشه گیاه قره قاط یا 50 میلی لیتر (5/2 قاشق غذاخوری) تنطور رقیق شده آن را با 500 میلی لیتر آب نیمه گرم درون ظرفی بلوری ریخته، پارچه ای تمیز و نرم را داخل آن بگذارید، سپس آنرا بفشارید تا مایع اضافی آن خارج شود، بعد پارچه کمپرس را روی ناحیه صدمه دیده و زخم شده قرار دهید. هنگامی که کمپرس سرد یا خشک شد، مجددا با استفاده از محلول داغ، کمپرس را تکرار کنید.
پ - سوختگی آب و آتش: استفاده از ضماد جوشانده یا له شده برگ، ریشه و میوه قره قاط تاثیر زیادی در درمان سوختگی آب و آتش داردهمچنین شستشوی محل سوخته شده در آب وان حمام که چند قطره اسانس معطر روغنی قره قاط یا جوشانده غلیظ برگ یا میوه آن درون آن حل شده باشد جهت بهبود سوختگی مفید و موثر است.
ت - اگزما (خارش پوست ): افرادی که از بیمازی اگزما (نوعی خارش پوست) رنج می برند، چنانچه روزانه چندین مرتبه محل خارش را در آب وان حمام که چند قطره اسانس روغنی معطر برگ یا میوه قره قاط را درون آن حل کرده باشند شستشو دهند یا چندین مرتبه برگها و میوه له شده قره قاط را به آن مالیده و ماساژ دهند، خارش پوست را برطرف می کند.
13 - خواص طبی روغن قره قاط: مالیدن روغن قره قاط جهت برطرف ساختن جوشهای پوستی نافع است. ضماد آن به زیر گلو روی پوست، ورم گلو را برطرف ساخته و در درمان اگزما به کار می رود. ضماد آن به مقعد جهت التیام زخم مقعد مفید بوده و درد و التهاب بواسیر را کاهش می دهدچکاندن چند قطره روغن برگ یا ریشه آن در بینی اثری فوری در باز کردن بینی و مجاری تنفسی داشته و در درمان گریپ به کار می رود.
طرز تهیه روغن قره قاط: طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن آویشن (صفحه 30) است .

14 - فرآورده های گیاهی و دارویی قره قاط: از میوه و برگهای قره قاط فرآورده های زیادی برای درمان بیماریهای مختلف بویژه بیماریهای خون از قبیل کثیفی و غلظت بالای خون، فشار زیاد خون و نارساییهای کبدی تهیه می شود که در زیر به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم.
الف - عرق قره قاط
از برگها، ریشه و میوه قره قاط عرق تهیه می کنند. عرق قره قاط تقریبا کلیه خواص قره قاط را دارا بوده و مصرف آن روزانه 2 فنجان در 2 وعده صبح و عصر به تنهایی یا همراه با کمی شکر یا عسل که در آن حل کرده باشند، می باشد.
ب - جوشانده ریشه قره قاط
30 گرم ریشه قره قاط خشک و تمیز یا 60 گرم ریشه تر و تازه آنرا با کارد به چند تکه تقسیم کرده و درون 750 میلی لیتر آب سرد ریخته، بجوشانید ( به مدت 20 تا 40 دقیقه) تا به حدود 500 میلی لیتر کاهش یابد، از این جوشانده، 3 بار در روز، هر بار یک فنجان میل کنید.
پ - تهیه چای صاف کننده خون با قره قاط
2 قاشق چایخوری سر پر از میوه خشک قره قاط نیمکوب شده را با 1 قاشق چایخوری زرشک و کمی پودر شیرین بیان مخلوط کرده، داخل صافی ریخته و صافی را درون فنجان بگذارید، آب جوش تازه روی گیاه بریزیددرپوش فنجان را بگذارید و بعد از 10 الی 20 دقیقه چای دم می کشد، به آرامی صافی درون فنجان را بردارید و چای را میل کنید.
ت - پودر قاووت قره قاط
100 گرم میوه قره قاط را شسته و در سایه بخشکانید، سپس آنرا نرم ساییده، روزی 3 مرتبه، هر مرتبه حدود 2 مثقال آنرا با کمی عسل یا شیر مخلوط کرده و میل کنید و این عمل را بمدت 2 روز تکرار کنید. از این پودر جهت ضدعفونی کردن دستگاه گوارشی استفاده می شود.
ث - محلول ضد چربی پوست با قره قاط
جهت تهیه این محلول، 250 میلی لیتر جوشانده غلیظ میوه قره قاط را با 250 میلی لیتر جوشانده غلیظ برگ ساییده و مخلوط کرده، پس از شستن پوست با صابون گیاهی، پوست را با جوشانده های فوق چندین مرتبه شستشو دهید.
ج - لوسیون ضد خارش پوست قره قاط
200 گرم میوه قره قاط خشک یا 600 گرم قره قاط تازه را داخل یک شیشه بزرگ دهانه گشاد بریزید سپس روی آن یک لیتر مخلوط آب و الکل ( به نسبت 25 % الکل و 75 % آب) ریخته، درب ظرف را بسته و به مدت 2 هفته ظرف را در یک جای خنک قرار دهید. در طی این مدت هر از چند گاه آن را تکان دهید، یک کیسه پارچه ای را داخل ظرف دستگاه پرس قرار دهید و مخلوط را درون بریزید، مخلوط را پرس کرده و به داخل پارچ صاف کنید، بعد هر بار حدود 2 قاشق غذاخوری آنرا با 2 قاشق غذاخوری جوشانده غلیظ آن و 2 قاشق غذاخوری گلاب مخلوط کرده، خوب بهم زده و محل خارش پوست را با آن شستشو و ماساژ دهید.

چ - روغن ماساژ قره قاط
از روغن ماساژ قره قاط جهت رفع خارش پوست و درمان اگزما، رفع جوشهای قرمز پوست و از بین بردن چربی پوستهای چرب استفاده دارویی می شود.
ترکیبات
1 قاشق چایخوری اسانس میوه یا برگ قره قاط
2 قاشق غذاخوری روغن زیتون
روش تهیه روغن
روش تهیه روغن ماساژ قره قاط شبیه روش تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
ح - تی بگ (چای کیسه ای) ضد فشار خون بالا قره قاط
ترکیبات
2 قاشق چایخوری میوه قره قاط (خشک)
1 قاشق چایخوری برگ جوز (نیمکوب شده )
یک چهارم قاشق چایخوری پودر ریشه شیرین بیان
1 تکه پارچه چیت 4 گوش 10 * 10 سانتیمتری
1 فنجان آب تازه جوش
روش تهیه تی بگ
طرز تهیه این تی بگ شبیه طرز تهیه تی بگ آویشن (صفحه 32) است.
15 - فرآورده های غذایی قره قاط
الف - مربای قره قاط
استفاده از مربای میوه قره قاط به کلیه افرادی که به دلیل چاقی زیاد رژیم غذایی گرفته اند توصیه می شود. مربای قره قاط نقش مهمی در تصفیه خون و کاهش قند و چربی آن دارد.
روش تهیه مربا
یک کیلو شکر را در مقداری آب ریخته و به قدری حرارت دهید تا به قوام آید، سپس 500 گرم میوه قره قاط تازه (دم و پوست گرفته) و کمی آب را داخل شربت ساده که درست کرده اید بریزید و خوب بهم بزنید، کمی وانیل و جوهر لیمو به آن افزوده و دوباره حرارت دهید تا قره قاط پخته شود و به قوام آید.
ب - شربت قره قاط
جهت تهیه شربت قره قاط 500 میلی لیتر جوشانده و یا خیسانده میوه قره قاط تازه به تنهایی یا همراه با جوشانده تمر کجرات (چای مکه) را تهیه کرده و آنرا درون یک پارچ صاف کرده، بعد داخل قابلمه کوچک ریخته و به آن حدود 500 گرم عسل یا شکر تصفیه نشده را اضافه کرده، خوب به هم بزنید تا کاملا حل شود. قابلمه را روی حرارت قرار داده و به آرامی بجوشانید تا به غلظت لازم برسد، سپس از روی حرارت برداشته و بگذارید تا سرد شود. شربت سرد شده را داخل بطری تیره رنگی ریخته و 3 بار در روز، هر بار یک قاشق مرباخوری آنرا میل کنید.

پ - ژله قره قاط
جهت تهیه ژله قره قاط، یک قاشق مرباخوری پودر میوه قره قاط خشک شده را با یک قاشق پودر ژلاتین مخلوط کرده و با کمی شکر و وانیل و کمی آب ژله تهیه کنید. از این ژله روزانه به مقدار کم در طول روز مصرف کنید.
ت - ترشی قره قاط
مواد لازم
500 گرم میوه قره قاط تازه
مقداری سرکه مقداری نمک
روش تهیه ترشی
میوه قره قاط تازه را پاک کرده و دم و هسته آنرا بگیرید. سپس در شیشه درداری ریخته و روی آنرا با سرکه و نمک بپوشانید. پس از چند هفته ماندن و جا افتادن آنها، ترشی آماده است.
ث - اشکنه قره قاط (برای 6 نفر)
مواد لازم
1 کیلو قره قاط
1 عدد پیاز درشت (خرد شده)
6 فنجان آب نصف فنجان تره (خرد شده)
1 قاشق سوپخوری نعناع خشک
2 قاشق سوپخوری شکر
3 عدد تخم مرغ
1 قاشق سوپخوری کره
نصف فنجان آرد
به میزان لازم نمک و فلفل
روش تهیه اشکنه
ابتدا تره و پیاز را با کره سرخ کنید سپس شعله را کم کرده، آرد را روی آن بپاشید. به تدریج آب را به آن اضافه نموده و بهم بزنید، بعد قره قاط را هم اضافه کنید. در قابلمه را گذاشته و به مدت 15 دقیقه بگذارید قره قاط بپزد و سفت شود. در این هنگام شکر و نمک و فلفل را هم به مواد اضافه کنید. چند دقیقه قبل از صرف غذا، سفیده را به آن اضافه کرده و هم بزنید. سپس نعناع داغ را هم روی آن ریخته و میل کنید.
ج - مارمالاد میوه قره قاط
از میوه قره قاط به سبب طعم ترش و خاصیت قلیایی کننده خون همانند آلبالو و گیلاس مربا و مارمالاد تهیه می شود. مصرف این مارمالاد برای افراد رژیمی بسیار مفید است.

ترکیبات
750 گرم میوه قره قاط تازه (هسته گرفته)
1 قاشق سوپخوری آبلیمو
500 گرم شکر
روش تهیه مارمالاد
قره قاط را شسته و با کمی آب بگذارید خوب پخته شود. بعد از کمی سرد شدن آنرا از الک سمی رد کرده و با شکر بگذارید آنقدر بجوشد تا به قوام آید. در پایان آبلیمو را اضافه نموده و بگذارید چند جوش دیگر بزند و حالت سفت ژله ای پیدا کند.
چ - کمپوت میوه قره قاط
به جهت استفاده از میوه قره قاط و بهره مند شدن از خواص دارویی آن در تمام فصول می توانید کمپوت آنرا تهیه نموده و در مواقع نیاز به کار برید.
ترکیبات
750 گرم میوه قره قاط تازه
200 گرم شکر
3 لیوان آب
روش تهیه
قره قاط را بعد از تمیز کردن و دم گرفتن با آب و شکر روی حرارت بگذارید تا کمی بپزد و مقدار آب آن به دو سوم میزان قبل برسد. بعد از سرد شدن آنرا در شیشه ریخته و در آنرا محکم ببندید و در یخچال نگهداری کنید.
ح - رب میوه قره قاط
استفاده مداوم از رب میوه قره قاط همانند رب انار غلظت بالای خون را کاهش داده و سبب تصفیه شدن خون و رفع نارسایی کبد می گردد.
مواد لازم
2 کیلو قره قاط
4 لیتر آب
روش تهیه رب قره قاط
قره قاط را پاک کرده و دم و هسته آنرا جدا کنید .سپس آنرا در ظرفی ریخته، آب را به آن افزوده و بگذارید 2 روز خیس بخورد، سپس کمی آنرا حرارت داده بعد آب آنرا صاف نموده و دوباره بجوشانید تا غلیظ شود. بعد در شیشه ریخته و در آنرا محکم بسته و در جای خنک نگهداری کنید ...
خ - لواشک میوه قره قاط
ترکیبات
2 کیلو میوه قره قاط تازه و رسیده
2 قاشق غذاخوری نمک (اختیاری)
مقداری آب
روش تهیه لواشک
قره قاطها را از دم و هسته پاک کرده، شسته و در قابلمه ای بریزید، سپس کمی آب به آن اضافه کرده و روی حرارت اجاق بگذارید و پس از جوش آمدن، نمک را نیز به آن افزوده و به آرامی هم بزنید تا قره قاطها پخته شوندبعد از روی اجاق برداشته و پس از کمی سرد شدن آنرا بپالانید و در سینی که قبلا کمی ته آنرا چرب نموده اید پهن کنید و در آفتاب بگذارید تا رطوبت آن کم شود. در این هنگام لواشک آماده است.
خ - دسر آب میوه قره قاط
ترکیبات
4 فنجان آب میوه قره قاط تازه
4 قاشق سوپخوری نشاسته
250 گرم شکر
1 قاشق سوپخوری کره
روش تهیه دسر
شکر را با آب قره قاط مخلوط کرده، نشاسته را به آن افزوده و روی حرارت قرار دهید .آنرا خوب هم بزنید تا غلیظ و روشن شود. سپس از روی آتش برداشته، کره را به آن اضافه کرده و خوب هم بزنید. بعد آنرا در ظرف مناسبی ریخته، روی آنرا با میوه قره قاط تزیین کنید و میل نمایید.
د پودینگ مربای قره قاط
مواد لازم
200 گرم مربای قره قاط
200 گرم آرد
کمی نمک
100 گرم مربای آلبالو
نیم لیتر شیر (نیمه گرم)
150 گرم قند (ساییده)
4 عدد تخم مرغ
روش تهیه پودینگ
زرده و سفیده تخم مرغ را با هم مخلوط کرده ، سپس پودر قند را به آن افزوده و هم بزنید. آرد را کم کم اضافه کنید و مرتب هم بزنید. بعد نمک را نیز اضافه نموده و مواد را داخل قالبی که قبلا چرب کرده اید بریزید و روی حرارت بگذارید تا زیر شیرینی بسته و سفت شود. حال مربای قره قاط را روی پودینگ ریخته و هم بزنید. این پودینگ را هم می توان در فر پخت و هم می توان به روش بن ماری تهیه کرد. بعد از سرد شدن، آنرا در ظرف دلخواه برگردانید.
ذ نوشیدنی تصفیه کننده خون قره قاط
مواد لازم
5/1 لیتر آب میوه قرقاط
1 لیتر آب خیسانده عناب
یک چهارم فنجان شکر
2 عدد چوب دارچین
به میزان لازم میخک
هل و جوز هندی
روش تهیه نوشیدنی
آب میوه قره قاط، آب عناب، شکر، ادویه معطر و دارچین را در ظرف مناسبی ریخته و آرام آرام حرارت دهید تا به درجه حرارت جوش برسد و 5 - 3 دقیقه بجوشد. سپس آنرا صاف کرده، به تنهایی یا با قارچ های سیب قرمز پوست نکنده میل کنید.
ر خورش میوه قره قاط (برای 4 تا 6 نفر )
مواد لازم
300 گرم میوه قره قاط خشک
1 عدد مرغ
1 فنجان لپه
1 قاشق چایخوری زعفران
3 قاشق سوپخوری شکر
به میزان کافی نمک
3 قاشق سوپخوری پیاز (سرخ کرده)
روش تهیه خورش
مرغ را با پیاز سرخ کرده و با 2 لیوان آب بگذارید بپزد. لپه و نمک را هم به مرغ اضافه کرده و صبر کنید تا نیم پز شود. میوه قره قاط خشک را که قبلا خیس کرده اید یا قره قاط تازه در خورش ریخته و بگذارید آهسته آهسته بجوشد. بعد زعفران حل شده در آبجوش را با شکر داخل خورش کرده و کمی صبر کنید تا حل کنید تا خورش جا بیافتد و بعد میل نمایید.
ز - تافی با طعم قره قاط
ترکیبات
سه چهارم استکان آب میوه قره قاط ترش
200 گرم شکر
یک چهارم استکان سرکه
نصف فنجان آب
150 گرم روغن
روش تهیه تافی
شکر، آب، آب قره قاط و سرکه را مخلوط کرده و بگذارید قوام بیاید. کف تابه را چرب نموده، شربت را در آن پهن کرده و روی حرارت ملایم قرار دهید تا کمی خود را جمع کند. سپس آن را لوله کرده، کمی پودر میوه قره قاط خشک را روی آن پاشیده و آنقدر بکشید تا بصورت لوله ای در آید. بعد به قطرهای 2 سانتی متر آنرا برش زده و بگذارید سرد شود و به کار برید.
ع - شکلات بادام با طعم قره قاط
ترکیبات
150 گرم مربای میوه قره قاط
250 گرم شکلات تخته ای
150 گرم مغز بادام
روش تهیه شکلات
بادام ها را خلال کرده (خیلی نازک) و کمی حرارت دهید. مربای قره قاط و سپس شکلات آب شده را به آن اضافه کنید. بعد به اندازه یک نقل بردارید و روی کاغذ روغنی در جای خنک بگذارید تا ببندد. بقیه را نیز به همین ترتیب انجام دهید و پس از بسته شدن آنرا به کار برید.

فصل یازدهم : کاسنی cichorium intybus

اسامی گوناگون کاسنی: کاسنی انواع مختلفی دارد ولی 3 نوع آن از همه معروفتر است. کاسنی بری که به tansy شهرت دارد و در ایران نمی رویدکاسنی زرد که به dandelion و گل قاصد شهرت دارد و در کتب قدیم داروسازی از آن با عنوان ترخشقون یاد کرده اند و نوع سوم که کاسنی معمولی نام دارد به chicory شهرت داشته و در بیشتر نواحی ایران پراکندگی وسیع دارد و کاسنی معرفی شده در این کتاب نیز از نوع کاسنی معمولی است.
کسنی، کسناج، کاسنی تلخ، کاسنی شامی، کاسنی وحشی، صحرایی، کاسنی دشتی، سیکوریا، سیکوری، شیکوریا، شیکوری، شکوریا، شاقز گل و هندبا از اسامی دیگر این گیاه است.
این نوع کاسنی در زبان عربی به شکوریه و سرس، در زبان لاتین به cichorium intybus، در زبان انگلیسی به wild chicory و succory، در زبان فرانسه chicoree sauvageو در زبان آلمانی به wild cichorieشهرت دارد.
گونه های مختلف کاسنی:
1- کاسنی افشان، کاسنی دشتی، هندبا بری cichorium divaricatum
2 - کاسنی فرنگی، کاسنی سالادی، کاسنی هندی، آندیو endiviacichorium
مشخصات کلی کاسنی: گیاه کاسنی گیاهی پایا، علفی و به ارتفاع 5 /0 تا 5 /1 متر است. ریشه ای قوی و دراز و به رنگ قهوه ای دارد. برگهای آن متناوب و پوشیده از تارهای فراوان در اطراف گلبرگ میانی است. برگهای قاعده ساقه عموما دراز و دارای بریدگیهای که در فاصله تیر تا اواخر شهریور و گاهی پرتر ظاهر می شود .میوه فندقی شکل آن 4 سطحی نسبتا مسطح و منتهی به مجموعه ای از فلسهای بسیار کوچک است. قسمتهای مورد استفاده کاسنی برگ، ریشه و دانه آن است.

مناطق پرورش و رشد کاسنی: کاسنی در زمینهای نسبتا مرطوب کنار جاده ها، اماکن بایر و دامنه های کم ارتفاع نواحی مختلف جهان و ایران می روید. ( به حالت خود رو یا نیمه وحشی) برای پرورش آن دانه گیاه را در اویل اردیبهشت بر روی خطوطی به فواصل 20 تا 40 سانتیمتر از یکدیگر می کارند و آنرا در آفتاب یا با حرارت می خشکانند. کاسنی در ایران بیشتر در دامنه های کم ارتفاع البرز، تهران و نواحی مختلف گیلان نظیر لاهیجان و رشت، فارس، بلوچستان و نواحی کوهستانی خراسان می روید.
ترکیبات شیمیایی کاسنی: علاوه بر مواد معدنی در برگهای کاسنی گلکزید کوی راین (cichoriin) یافت می شود. دو ماده تلخ به نامهای لاکتوسین و این تی بین )intybin( و همچنین ارسنیک، مواد قندی، رزین، تانن، لعاب اسانس و پکتین در آن یافت می شود. در ریشه کاسنی نیز قند اینولین وجود دارد. در کاسنی پروتئین، مواد چرب، هیدرات دو کربن، کلسیم، فسفر، آهن، سدیم، پتاسیم، a و c، تیامین ، ریبوفلاوین و نیاسین وجود دارد.
نسخه های شفابخش کاسنی
1 - درمان دیفتری و ورم گلو با کاسنی: برای مبتلایان به دیفتری و افرادی که از ورم گلو و گلو درد رنج می برند هیچ دارویی بهتر از غرغره جوشانده برگ و بذر کاسنی همراه با آب فلوس و آب گشنیز تازه نیست، از این رو مصرف آن به افراد مبتلا به دیفتری توصیه و تجویز می شود.
2 - معالجه آسم (تنگی نفس) با کاسنی: مصرف مداوم عرق کاسنی یا ضماد پودر برگ یا تخم کاسنی که همراه با کمی آرد جو و آب خمیر شده باشد بر روی سینه نیز در معالجه آسم (تنگی نفس) مفید و موثر است.

3 - تصفیه کردن خون با کاسنی: جهت پایین آوردن غلظت بالا خون و تصفیه نمودن آن 2 مثقال برگ خشک کاسنی را در یک لیتر آب بمدت 20 الی 40 دقیقه دمکرده ( با حرارت ملایم) و در طول 3 وعده روزانه، هر وعده یک فنجان آنرا میل نمایید.
4 - پایین آوردن تب با کاسنی: استفاده از دمکرده 15 گرم برگ یا ریشه کاسنی به تنهایی یا همراه با 10 گرم گل بنفشه 3 بار در روز، هر بار یک فنجان تاثیر زیادی در پایین آوردن تب و حرارت بالای بدن دارد. همچنین خوردن آب برگ کاسنی با سکنجبین جهت رفع تبهای کهنه اثری دارد.

5 - درمان اسهال با کاسنی: خوردن برگهای کاسنی تازه به تنهایی یا همراه با برگهای تازه کاهو جهت بند آوردن اسهالهای که منشأ گرمی داشته باشند بسیار مفید است .همچنین استفاده از جوشانده یا دمکرده تخم و برگ خشک کاسنی در درمان اسهال موثر است.
6 - درمان یرقان (زردی) با کاسنی: افرادی که از بیماری یرقان (زردی) رنج می برند بویژه در مورد کودکان و افراد خشک مزاج چنانچه چند روز متوالی از عرق کاسنی یا جوشانده یا دمکرده ریشه، تخم و یا برگ آن استفاده کنند نتایج شفابخشی خواهند دید.
دستور دیگر: هر روز نیم مثقال شیر خشت را در یک استکان عرق کاسنی حل کنید و به بیمار بخورانید.
7 - معالجه التهاب معده با کاسنی: جهت درمان التهاب معده و دستگاه گوارشی کافی است هر روز مقداری از برگهای کاسنی تازه را در سالاد ریخته و میل کنید. همچنین استفاده از جوشانده برگ یا ریشه کاسنی خشک شده، 3 بار در روز، هر یک فنجان در درمان التهاب معده موثر است. 8 - دفع سنگ کلیه و مثانه با کاسنی: بیمارانی که دچار بند آمدگی ادرار می شوند و کلیه و مثانه آنها سنگ ساز می باشد چنانچه مدتی نوشیدنیهایی خود در طول روز را به جوشانده ریشه یا تخم و یا برگ کاسنی به تنهایی یا همراه با کمی کامل ذرت و خارخسک اختصاص دهند نتایج رضایت بخشی از آن جهت درمان بیماری خود خواهند دید.
9 - تسکین درد و تحلیل ورم مفصل با کاسنی: طبیعت گیاه کاسنی خنک است، از این رو ضماد جوشانده یا پودر ریشه و برگ کاسنی به تنهایی یا همراه با آرد جو بر روی مفاصل و ورم آنها تأثیر زیادی در تسکین درد آنها داشته و موجب تحلیل ورمهایی که به علت گرمی بوجود آمده باشند، می گردد.
10 - نقش کاسنی در تحلیل ورمهای گرم: افراد سالخورده و بزرگسالانی که به علت ناراحتیهای کبدی کثیفی خون و مزاج گرم در پوست خود احساس سوزش و حرارت زیاد می کنند مخصوصا در ناحیه کف پاها و دست ها و یا اینکه پوستشان متورم گردیده، چنانچه پودر برگ کاسنی را با کمی سفیداب و سرکه خمیر کنند و بر محل سوزش و ورم بمالند، سوزش را برطرف ساخته و موجب تحلیل ورم آنها می گردد.

11 - درمان بند آمدگی شیر در پستان: با کاسنی مادران شیرده که بنا به عللی شیرشان کم شده یا شیر در پستانهایشان بند آمده، چنانچه چند روز متوالی هر روز مقداری ریشه کاسنی را جوشانده و آب آنرا میل نمایند و تفاله باقیمانده را بروی پستان ضماد کنند، موجب به جریان افتادن شیر در پستانهایشان می گردد.
12 - رفع مسمومیت با کاسنی: کاسنی یکی از بهترین و مهمترین گیاهانی است که تاثیر زیادی در زهرکشی کردن و پاک نمودن بدن از کلیه سموم و مواد زائد و مضر خون دارد. به همین منظور، 15 گرم تخم کاسنی را با 10 گرم رازیانه (بادیان) مخلوط کرده و بجوشانید و روزی 3 بار، یک فنجان میل نمایید.
13 - پاک کردن سینه از اخلاط با کاسنی: جهت بند آمدن سرفه و پاک کردن سینه از اخلاط کهنه، 20 گرم کاسنی رابا 10 گرم گل زوفا، 10 گرم ریشه شیرین بیان، 10 گرم شکر تیغال، 10 گرم عناب مخلوط کرده، در 5/1 لیتر آب جوشانده و 3 بار در روز، هر بار یک فنجان آنرا میل کنید .
14 - نقش کاسنی در تولد نوزاد پسر: به نقل کتاب طب الصادق (ع) و بنا به فرموده امام ششم شیعیان حضرت امام جعفر صادق (ع)، خانواده هایی که کاسنی زیاد مصرف می کنند. پسر بیش از دختر دارند بررسی های آزمایشگاهی در طب جدید نیز این گفته را ثابت می کنند که نقش کبد در ساختن کروموزومهای نر و تا حدودی ماده نطفه زیاد است و چون کاسنی در نوسازی سلولهای کبدی و تقویت کبد نقش برجسته ای دارد و نمی توان نقش آنرا در تولد نوزاد پسر نادیده گرفت.
15 - تسکین درد دندان با کاسنی: مضمضه جوشانده غلیظ برگ و تخم کاسنی 3 بار در روز و در طول چند روز متوالی تاثیر زیادی در تسکین درد دندان بویژه درد دندانهای آسیاب دارد.

16 - درمان سردرد با کاسنی: مالیدن آب برگ کاسنی (که از له کردن و فشردن برگ کاسنی تزاه یا از جوشاندن برگ کاسنی خشک حاصل شده باشد )، به تنهایی یا همراه با کمی سرکه بر سر موجب تسکین سر دردهایی که به علت گرمی مزاج بوجود آمده باشد، می گردد.
17 - تحلیل ورم و درد چشم با کاسنی: افرادی که به علت خراش یا در اثر نارساییهای کبدی و خونی اطراف چشم آنها ورم کرده و دردناک گردیده باشد، چنانچه مقداری (حدود نیم مشت) برگ کاسنی تازه را کوبیده و له نمایید و آنرا بر محل متورم و دردناک ضماد کنند موجب تحلیل ورم و تسکین درد آن می گردد.
18- درمان بد آمدگی ادرار با کاسنی: نوشیدن 3 بار در روز، هر بار یک فنجان از آب صاف شده جوشانده، 20 گرم ریشه کاسنی، 15 گرم برگ کاسنی و 15 گرم تخم کاسنی همراه با 20 گرم هسته یا دم کرده گیلاس در یک لیتر آب موجب ضد عفونی کردن و زهرکشی نمودن مجاری ادراری شده و ادرار بند آمده را باز می کند.
19 - درمان یبوست و خشکی مزاج با کاسنی: جهت درمان یبوست و رفع خشکی مزاج 25 گرم ریشه کاسنی را به تنهایی یا همراه با 15 گرم برگ یا تخم گل پنیرک، 15 گرم گل یا تخم ختمی مخلوط کرده، جوشانده و در طول 3 وعده روزانه، هر وعده یک فنجان آنرا میل نمایید.
20 - نقش کاسنی در درمان اختلالات و امراض کبدی:
کاسنی به سبب دارا بودن مواد تلخی که در آن نهفته است گیاه بسیار مفید و گرانبهایی است که کبد را اصلاح، تصفیه و تقویت می نماید. و هر چه درصد این مواد تلخ در کاسنی زیادتر باشد برای کبد مفیدتر است. از اینرو مصرف 5 کاسنی به صورت مختلف از جمله سالاد، عرق، شربت، جوشانده، دمکرده و آب گیاه تازه به بیماران کبدی توصیه و تجویز می شود. 21 - درمان بی اشتهایی با کاسنی: افرادی که از بی اشتهایی رنج می برند جهت تحریک اشتهای خود، 20 گرم تخم کاسنی رابا 20 گرم رازیانه و 20 گرم صندل سفید مخلوط کرده در ظرفی که محتوی یک لیتر آب است ریخته و به قدری حرارت دهند تا پخته شود، سپس آنرا در 2 وعده صبح و عصر میل نمایند.
22 - خواص طبی روغن کاسنی: مالیدن روغن کاسنی به پیشانی و سر، سردرد ناشی از گرمی و حرارت را برطرف می کند. ضماد روغن کاسنی به پوست در ناحیه کبد، درد کبد را تسکین داده و در درمان نارساییهایی کبدی موثر است .مالیدن آن به کف دست و پا، سوزش و خشکی آنها را از بین برده و نرمی و لطافت خاصی به آنها می بخشد. چکاندن روغن کاسنی در بینی گرفتگی و خشکی فضای داخلی بینی را برطرف می کند. مالیدن آن بر پیشانی کودکان، تب آنها را پایین می آورد.
طرز تهیه روغن کاسنی: طرز تهیه این روغن، شبیه طرز تهیه روغن آویشن (صفحه 30) است.
23 - فرآورده های گیاهی و دارویی کاسنی: کاسنی از جمله گیاهانی است که به سبب تاثیر فراوان آن در درمان بیماریها بخصوص بیمارییهای کبدی نزد اکثر مردم شناخته شده. به همین دلیل از این گیاه به صورت مختلف دارویی جهت درمان بیماریهایی خود استفاده می کنند به در زیر به چند نمونه از آنها اشاره ای مختصر می شود.

الف - عرق کاسنی
مصرف روزانه 3 فنجان عرق کاسنی (برگها و ریشه گیاه کاسنی تهیه می شود) 3 وعده، تب را پایین آورده و نقش مهمی در درمان بیماری یرقان (زردی) بخصوص در بین نوزادان و کودکان بازی می کند. از عرق کاسنی نیز جهت رفع عطش و استسقاء (تشنگی مفرط) استفاده می شود.
ب - شربت برگ کاسنی
شربت برگ کاسنی جهت رفع یبوست و دفع کرم و انگل کودکان مورد استفاده قرار می گیرد. به همین منظور یک فنجان آب برگ کاسنی تر و تازه را گرفته، 250 گرم شکر تصفیه نشده در آن ریخته، مدت 5 تا 6 دقیقه روی شعله کوتاه بجوشانید و روزانه 2 قاشق چایخوری از آنرا میل کنید.
پ - پماد ریشه کاسنی
پماد ریشه کاسنی جهت رفع اگزما جوشهای پوستی و سوزش کف دست و پا به کار می رود. برای تهیه آن، 500 گرم موم عسل را در یک بلوری ریخته و به روش بن ماری (حرارت غیر مستقیم) آنرا ذوب کنید، سپس حدود 150 گرم ریشه خرد شده و تازه را که قبلا در کمی آب خیسانده اید به آن اضافه کرده، 2 ساعت حرارت دهید تا عصاره گیاهان در اثر حرارت خارج شود بعد یک کیسه پارچه ای نخی را داخل یک پارچ قرار داده و بالای آنرا محکم به دهانه پارچ وصل کنید، سپس مخلوط را با فشار دادن کیسه پارچه ای داخل پارچ صاف کرده و مخلوط را هنگامی که هنوز داغ است، فورا داخل ظروف پماد بریزید و 2 تا 3 بار در روز، هر بار کمی از آنرا به پوست بمالید.
ت - شربت ریشه و تخم کاسنی
60 گرم ریشه تازه کاسنی رابا 30 گرم تخم آن درون 750 میلی لیتر آب سرد ریخته، بجوشانید (به مدت 20 تا 40 دقیقه) تا به حدود 500 میلی متر کاهش یابد، بعد آنرا درون یک پارچ صاف کرده و داخل قابلمه ای کوچک بریزید، سپس به آن حدود 500 گرم شکر تصفیه نشده اضافه کرده، خوب به هم بزنید تا کاملا حل شود، بعد قابلمه را روی حرارت قرار داده تا به حالت شربت نیمه غلیظی در آید. شربت را پس از سرد شدن داخل ظرف شیشه ای تیره رنگ ریخته، در آنرا با چوب پنبه بسته و در مواقع لزوم بکار برید.
ث - سالاد برگ کاسنی
سالاد ترکیبی برگ کاسنی مخلوطی از گیاهان ضد نفخ است که برای رفع سوء هاضمه و تحریک صفرا و همچنین به کار انداختن دستگاه گوارش به کار می رود.
روش تهیه سالاد
یک مشت برگ تازه را خرد کرده و با چند ورقه ریز خرد شده پیاز رازیانه مخلوط کنید، سپس چند برگ بابونه و کمی برگ بادرنجبویه روی آن ریخته و در آخر کمی سس، روغن زیتون و آبلیمو روی سالاد بریزید و میل کنید (می توانید از تخم کرفس یا کنجد پوست گرفته برای تزیین آن استفاده کنید ).
ج - چای طبی کاسنی
برای تهیه چای طبی برگ کاسنی، ابتدا برای گرم شدن قوری، داخل آن کمی آبی داغ گردانده و خالی کنید، سپس 25 گرم برگ کاسنی خشک یا 75 گرم برگ کاسنی تازه را درون قوری ریخته و روی آن 500 میلی لیتر آب جوش بریزید، قوری را ببندید و 15 دقیقه صبر کنید تا دم بکشد سپس آنرا با استفاده از صافی چای، در یک فنجان صاف کنید و 3 بار در روز، هر بار یک فنجان مصرف کنید .مصرف این چای جهت تقویت کبد و روشن شدن پوست بسیار مفید است.
چ - ضماد و کمپرس کاسنی
کمپرس و ضماد کاسنی جهت رفع ناراحتیهای پوستی از قبیل سیاه زخم، دمل، ورم و ... بکار می رود .جهت تهیه آن 100 گرم ریشه و گل کاسنی تازه در یک لیتر آب بمدت 20 الی 40 دقیقه جوشانده، یک پارچه نرم و نخی را داخل آن گذاشته و بیرون آورده، آن بفشارید تا آب آن خارج شود، سپس آنرا روی محل صدمه دیده گذاشته و هنگامی که پارچه سرد یا خشک شد مجددا آنرا داخل جوشانده بگذارید و عمل مذکور را تکرار کنید.
ح - عصاره کاسنی
جهت تهیه عصاره گیاه کاسنی، 100 گرم از برگهای خشک شده کاسنی را نیمکوب کرده و به مدت 12 ساعت در 600 گرم آب مقطر دم کنید، سپس آنرا بپالانید و تفاله آنرا در 200 گرم آب مقطر دیگر که آنرا حرارت اجاق به جوش آورده اند، ریخته و بگذارید دم بکشد، سپس آب آنرا صاف کرده با آب قبلی مخلوط کرده و بقدری بجوشانید تا به قوام آید و از آن روزانه تا 2 مثقال میل کنید.
خ - حمام دارویی کاسنی
استفاده از حمام دارویی تمام اجزای گیاه کاسنی جهت درمان بیماریهای پوستی، آرامش عمومی بدن، پاک و تمیز کردن مجاری تنفسی و بینی های گرفته و نارساییهای کبدی بسیار مفید است. برای این منظور، 2 تا 5 قطره اسانس معطر روغنی اجزای گیاه کاسنی را در آب وان حمام گرم ریخته، خوب به هم بزنید تا ذرات روغن کاملا پخش شود. سپس بدن خود را در آب وان قرار داده و خوب شستشو و ماساژ دهید.
د آب برگ کاسنی
جهت تهیه آب برگ کاسنی، 200 گرم برگ کاسنی تازه را شسته و در سبدی بریزید و بگذارید تا آب آن خارج شود، سپس آنرا داخل دستگاه سبزی خرد کنی یا دستگاه پرس کوچک بریزید و آب آنرا بگیرید و 3 بار در روز، هر بار یک فنجان از آنرا میل کنید. مصرف آب کاسنی برای تحلیل ورم لوزه و گلو بسیار مفید است.
ذ - تهیه جوشانده ضد یرقان با کاسنی
4 مثقال پوست ریشه کاسنی را با 4 مثقال پوست خیار مخلوط کرده در 750 میلی لیتر آب جوشانده، سپس آنرا صاف کرده و در کمی شکر سرخ حل نموده و 5 روز صبح ناشتا و عصر میل کنید .همچنین استفاده از جوشانده 2 مثقال ریشه کاسنی و 2 مثقال ریشه گیاه ترشک (حماض) در 500 میلی لیتر آب در 2 وعده صبح و عصر جهت درمان انواع یرقانها مفید و موثر است.
ر - مربای ریشه کاسنی
مصرف مداوم و منظم این مربا برای افرادی که از نارسایی کبدی رنج می برند یا دچار غلظت بالای خون هستند توصیه می شود.
مواد لازم
1 کیلو شکر
نصف استکان گلاب
1 قاشق غذاخوری آبلیمو
500 گرم ریشه کاسنی تازه (پوست گرفته )
روش تهیه مربا
ریشه کاسنی پوست گرفته را در ظرفی ریخته و 15 دقیقه بجوشانید زمانی که جوشید آب آنرا دور بریزید و دوباره این کار را انجام دهید (تا 3 مرتبه )سپس آنرا به قطعات کوچکی بریده و در صافی بریزید تا آب آن خارج شود. شکر و آب را روی حرارت بگذارید تا کمی بجوشد و بعد ریشه کاسنی خرد شده را نیز اضافه نمایید. بعد آبلیمو و گلاب را بیافزایید .وقتی که به قوام آمد و غلیظ شد، مربا آماده است.
ز - روغن استخراج سرد برگ کاسنی
از این روغن جهت تسکین سردردهای گرم مزاج، رفع خشکی بینی و گریپ، درمان آبریزش بینی، تهیه پمادهای ضد سوزش کف دست و پا استفاده می شود.
ترکیبات
5 /1 مشت برگ و ریشه کاسنی تازه
نیم مشت کنگر (اختیاری )
1 لیتر روغن زیتون
روش تهیه روغن
طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن استخراج سرد آویشن (صفحه 35 ) است.
س - روغن ماساژ اجزای گیاه کاسنی
رفع التهاب و خارش پوست، تحلیل ورمهای گرم پوستی، لطیف و شاداب کردن پوست های خشک و تحلیل ورم ملتحمه چشم از مصارف عمده روغن ماساژ کاسنی است.
ترکیبات
یک دوم قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی برگ کاسنی
یک دوم قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی ریشه کاسنی
2 قاشق غذاخوری روغن بادام شیرین
روش تهیه روغن
طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
ش - چهار تخمه مقوی کبد کاسنی
ترکیبات
25 گرم تخم کاسنی
20 گرم تخم شربتی
20 گرم تخم خرفه
مقداری شکر
20 گرم تخم خیار (خرد شده)
روش تهیه چهار تخمه
گیاهان فوق را مخلوط کرده، هر روز در دو نوبت صبح و عصر، هر نوبت یک قاشق مرباخوری از آنرا در یک استکان آب تازه جوش به مدت 5 دقیقه دم کرده، لعاب آنرا صاف نموده، با کمی شکر شیرین نموده و میل کنید.
ص - نوشیدنی مقوی کبد کاسنی
ترکیبات
1 فنجان آب پرتقال
نصف فنجان سیب یا آناناس (خرد شده)
کمی شکر
1 عدد هلوی رسیده
4 تکه یخ (خرد شده)
روش تهیه نوشیدنی
تمام مواد به غیر از یخ را در مخلوط کن ریخته و چند دقیقه بزنید تا خوب مخلوط شوند. سپس یخ را اضافه نموده و پس از چند دقیقه گذاشتن، آنرا در لیوانهای بلند ریخته و صرف کنید.
ض - تنطور کاسنی
از تنطور کاسنی جهت تهیه انواع لوسیونهای مقوی کبد (استعمال خارجی )، و لوسیونهای ضد خارش و سوزش پوست استفاده دارویی می شود.
ترکیبات
200 گرم ریشه کاسنی خشک یا 600 گرم ریشه و برگ کاسنی تازه
250 میلی لیتر الکل
750 میلی لیتر آب
روش تهیه تنطور
روش تهیه این نوع تنطور شبیه روش تهیه تنطور آویشن (صفحه 33) است.
ط - کمپوت ریشه کاسنی
ترکیبات
900 گرم ریشه کاسنی تازه (پوست گرفته)
300 گرم شکر
3 لیوان آب
1 قاشق سوپخوری آبلیمو
200 گرم کنگر تازه و تیغ گرفته (اختیاری)
روش تهیه کمپوت
ریشه کاسنی و کنگر را شسته و به قطعات کوچکی ببرید و در آب سرد قرار دهید تا خوب خیس بخورد. آبلیمو را به آن اضافه کرده و شکر و آب را بجوشانید و به آن اضافه نمایید و آنقدر بجوشانید تا ریشه کاسنی و کنگر پخته و ملایم شوند. سپس آنها را در ظرف مخصوص ریخته و کمی از شربت ساده را روی آن بریزید تا روی آنها را بپوشاند و بکار برید.
ظ - پالوده عرق کاسنی
طبیعت خنک و ضد عطش گیاه کاسنی سبب شده از آن در تهیه پالوده های خنک و رفع کننده عطش استفاده شود.
مواد لازم
400 گرم شکر
1 لیوان عرق کاسنی
کمی گلاب
20 گرم تخم شربتی
400 گرم نشاسته
5 /2 کیلو آب
روش تهیه پالوده
ابتدا شکر را با مقداری آب مخلوط کرده و آنقدر حرارت دهید تا به قوام آید، سپس نشاسته را در آب سرد حل کرده و روی حرارت بگذارید تا جوش بیاید و آنقدر هم بزنید تا غلیظ و پخته شود.بعد آنرا در سینی پهن کرده و پس از سرد شدن آنرا با توجه به صورت نوارهای باریکی ببرید. این نوارها را داخل کاسه کوچک بریزید. کمی شربت ساده را که قبلا تهیه کرده اید به آن اضافه کنید و در پایان با افزودن لعاب تخم اسفرزه و گلاب میل کنید.
ع - خورش طبی کاسنی
مواد لازم
750 گرم ریشه کاسنی تازه (پوست گرفته)
250 گرم کنگر تازه
500 گرم گوشت
100 گرم پیاز
200 گرم روغن
مقداری زعفران
2 استکان آبغوره
1 استکان آبلیمو
روش تهیه خورش
گوشت را به قطعات کوچکی ببرید و با آب سرد بار کنید. ریشه کاسنی و کنگر را شسته و در سبد بریزید تا آب آنها برود. بعد آنها به تکه های کوچک 3 سانتی متری ببرید. پیاز را سرخ نموده و کنگر و ریشه کاسنی آماده را سرخ کنید. پیاز، کنگر و ریشه کاسنی را در آبگوشت ریخته، با هم بجوشانید و همین که پخته شد آبغوره به اندازه ای که می خواهید در آن ریخته، نمک و زعفران ساییده شده را در کمی آبلیمو حل کرده، به آن اضافه کنید .وقتی که به روغن نشست، خورش آماده است.