شگفتیهای درمان با گیاهان دارویی

مجید حاتمی

فصل هشتم : صبر زرد aloe vera

اسامی گوناگون صبر زرد: در مازندران به گیاه صبر انجیر بغدادی می گویند. در لهجه اصفهانی به صبر، چدروا می گویند. صباده، صبره، آلوئه، آلوئس و ازوا از اسامی دیگر صبر زرد است.
صبر زرد در زبان عربی به الوه، الصبر و صباره، در زبان لاتین به aloe vera، در زبان انگلیسی به aloes، در زبان آلمانی به aloe و در زبان فرانسه به aloes officinale شهرت دارد.
گونه های مختلف گیاه صبر زرد: گیاه صبر زرد 5 گونه اصلی دارد که عبارتند از:
1 - صبر زرد، صبر، صبرهندی، داربو - عود aloe vera
2 - شاخ بزی aloe verrucosa
3 - خرخ aloe vaccillans
4 - صبر فارسی، صبر سیاه aloe caballin
5 - صبر سقوطری aloe socotrin
مشخصات کلی صبر زرد: صبر صمغ سیاهرنگ درختی است به بلندی 150 تا 180 سانتی متر و برگهای آن شبیه به برگ عنصل است ولی از آن بلندتر و عریضتر و اطراف برگها خارهای محکم و کوتاه دور از هم وجود دارد .داخل برگ متخلخل است و مملو از ماده لزج بسیار تلخی است که دهان صبر است. صبر هم بصورت خوراکی و هم با داروهای ضمادی مصرف می شود. طبیعت گیاه صبر گرم و خشک است. این گیاه از تیره گل لاله بوده وگلهایی زرد رنگ دارد صبر زرد در نواحی گرم هندوستان و جزایر آنتیل و شمال آفریقا رویش بیشتری دارد. قطعات صبر زرد خشک شده بخوبی به صورت پودر در می آیند و در مجاورت ابتدا نرم و ذوب شده، سپس با شعله درخشانی می سوزد.
نسخه های شفابخش صبر زرد

1 - التیام زخم گوش و رفع عفونت آن با صبر زرد: جهت پاک کردن گوش از عفونت و چرک و التیام زخم داخل آن، مقداری پودر صبر زرد را با کمی زعفران پودر شده و روغن بادام شیرین مخلوط کرده و داخل گوش بریزید. همچنین چکاندن آب برگ زیتون که با کمی عسل مخلوط شده باشد در داخل گوش در درمان امراض مذکور موثر است.

2 - درمان اگزما (خارش پوست) با صبر زرد: 100 گرم گیاه کامل و تازه صبر زرد را در هاون ریخته، آنرا کوبیده و له نمایید، سپس آنرا بر روی پوست بمالید و اثر جالب توجه آنرا در از بین بردن خارش پوست و درمان اگزما ببینید.
3 - دفع کرم روده با صبر زرد: خوردن روزی دو نخود از پودر صبر زرد که در کپسول ریخته باشند در دو وعده صبح و عصر موجب از بین رفتن کرمهای دستگاه گوارشی بویژه کرم روده می گردد. جهت اثربخشی بیشتر بهتر است همراه با کمی پودر گل بومادران، برنگ کابلی (یا مغز بادام تلخ رنده شده) مصرف شود.
4 - درمان یبوست با صبر زرد: خوردن 1 تا 5/1 گرم پودر صبر زرد با 1 تا 3 گرم (هر 54 قطره مساوی یک گرم است) تنطور ساده آن بعنوان دارویی مسهل جهت درمان یبوست بکار می رود. (مصرف زیاد این گیاه خاصیتی مسهل و مقوی معده داشته ومصرف کم آن موجب لینت مزاج می گردد و ملین (نرم کننده معده) است)
5 - درمان قطع قاعدگی در زنان با صبر زرد: مصرف مقدار کمی صبر زرد موجب باز شدن و به جریان افتادن خون قاعدگی در زنانی که عادت ماهانه آنها قطع شده یا به تأخیر افتاده، می گردد.
تذکر: مصرف صبر زرد برای خانمهای باردار مضر و خطرناک است، زیرا عادت ماهانه را به جلو می اندازد و موجب از بین رفتن و سقط جنین نیز می گردد.

6 - رفع بند آمدگی ادرار با صبر زرد: استفاده از صبر زرد به دلیل داشتن خاصیت ملین و مسهل علاوه بر باز نمودن جریان خون حیض در خانمها، موجب رفع بند آمدگی ادرار نیز می گردد .مقدار مصرف آن 1 تا 5/1 گرم از پودر آن یا 1 تا 3 گرم از تنطور ساده آن است.
7 - نقش صبر زرد در ترشح صفرا: داروسازان سنتی ایران از گیاه صبر به عنوان دارویی صفراآور استفاده می کردند و آنرا در تحریک ترشح صفرا موثر می دانستند. امروزه نیز استفاده از صبر زرد به میزان کم (چند نخود) ترشح صفرا را افزایش می دهد.
8 - ضد عفونی کردن زخمها و درمان سوختگی با صبر زرد: مالیدن پودر صبر زرد که در کمی آب حل شده باشد به مدت چند روز متوالی زخمها و جراحات را ضد عفونی کرده و موجب التیام سریع آنها می گرددهمچنین ضماد له شده برگهای تازه گیاه صبر و بستن آن بمدت چند ساعت سبب تحلیل ورم سوختگی و التیام زخم آن می گردد.

9 - اثر درمانی صبر زرد در درمان مالیخولیا: داروسازان سنتی ایران از صبر زرد به عنوان دارویی مفید جهت تقویت حواس پنجگانه، درمان مالیخولیا و بیشتر امراض دماغی و مغزی استفاده می کردند. جهت معالجه مالیخولیا مصرف 2 گرم صبر زرد پودر شده که با 2 گرم مصطکی مخلوط شده و با کمی عسل خمیر شده باشد توصیه می شود.

10 - درمان تنگی نفس با صبر زرد: صبر زرد داروی مفیدی جهت اخراج اخلاط مختلف بدن بویژه اخلاط کهنه ریوی می باشد. به همین منظور استفاده از ترکیب 2 گرم پودر صبر زرد و 2 گرم پودر غاریقون بصورت کفلمه معالج خوبی جهت نرم کردن سینه و درمان تنگی نفس می باشد.
11 - معالجه یرقان (زردی) با صبر زرد: افرادی که از بیماری یرقان (زردی) رنج می برند چنانچه کمی پودر صبر زرد (حدود 2 گرم) را در کمی آب خنک حل کرده و میل کنند نتایج رضایت بخشی از آن خواهند دید.
12 - رفع رطوبت معده و روده با صبر زرد: داروسازان سنتی ایران بیشترین خاصیتی که برای گیاه صبر قائل شده اند تاثیر این گیاه بر روی بیماریهای معده و روده بویژه رفع یبوست، رفع رطوبت و سردی آن و همچنین نابود کردن انگلهای گوارشی می باشد. جهت رفع امراض مذکور 2 گرم صبر زرد را با 2 گرم گلبرگ گل سرخ و 2 گرم مصطکی مخلوط کرده، نرم ساییده و این مقدار را در 3 وعده روزانه میل کنید.

13 - درمان سردردهای سرد مزاج با صبر زرد: خوردن 1 گرم پودر صبر زرد با 1 مثقال از پودر مصطکی که در 2 نوبت (صبح و عصر) جهت رفع سردردهایی که در افراد سرد مزاج بوجود می آید، مفید است.
14 - خواص طبی و مصارف دارویی روغن صبر زرد:
روغن صبر زرد که از جوشاندن گیاه صبر تازه در روغن زیتون بدست می آید خواص طبی فراوان در مورد بیماریهای پوستی دارد. از جمله: مالیدن آن بر روی جراحات و زخمها سرعت التیام و بهبود را در آنها بالا می برد. ضماد آن به محل سوخته شده در روی پوست اثر قاطعی در درمان و بهبود محل سوختگی دارد. چکاندن آن در گوش، دردگوش را تسکین داده و در صورت وجود عفونت، عفونت آنرا از بین می برد. کسانی که از بیماری اگزما (خارش پوست) رنج می برند از استعمال روغن صبر دریغ نورزند.

15 - فرآورده های گیاهی و دارویی صبر زرد: از گیاه صبر به تنهایی یا بصورت ترکیب با داروهای دیگر فرآورده های گیاهی متعددی تهیه می کنند که در صورت مصرف مداوم به موقع و صحیح آنها نتایج رضایت بخشی در درمان بیماریهای مربوطه از آن خواهند دید. در زیر به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم.
الف - تهیه قرص ضد سوزش معده با صبر زرد
جهت تهیه قرص ضد سوزش معده کافی است 40 گرم پودر صبر زرد را در کمی لعاب تخم ختمی حل کرده تا بصورت خمیر در آید. سپس خمیر حاصل را به شکل قرصهایی کوچک در آورده (حدود 30 عدد قر(ص) و روزی 2 قرص آنرا در موقع سوزش معده همراه با کمی آب میل کنید.
ب - تهیه قرص ضد کرم روده با صبر زرد
10 گرم صبر زرد را با 10 گرم گل سرخ، 10 گرم برنگ کابلی و 10 گرم کتیرای گل مخلوط کرده، نرم ساییده، با کمی آب یا لعاب اسفرزه خمیر کرده، خمیر را بصورت قرصهای کوچکی در آورده و روزی 2 قرص میل نمایید. همچنین می توانید از قرص ساده ضد کرم و انگل روده که دستور تهیه آن در بند قبلی (قرص ضد سوزش معده) ذکر شده، استفاده کنید.

پ - تهیه مرهم معالج سل پوستی با صبر زرد
جهت تهیه این مرهم 1 مثقال صبر زرد را با 1 مثقال گلنار و 1 مثقال اکسید دوزنگ (سبنکاء) مخلوط کرده، 3 مثقال تخم خرفه را نیز به آنها افزوده و نرم بکوبید، سپس با کمی آب نارنج خمیر نمایید و پس از خوب بهم زدن بر روی زخمهای بمالید و ببندید.
ت - تهیه پماد پایین آورنده فشار خون بالا با صبر زرد
15 گرم پودر صبر زرد را با 20 گرم پودر حنا مخلوط نمایید، با کمی آب خمیر کرده و پس از مدتی گذاشتن، آنرا به کف پاها بمالید و این عمل را چندین مرتبه دیگر تکرار کنید و اثر آنرا در پایین آوردن فشار خون بالا ببینید.
ث - تهیه قرص ضد دیابت با صبر زرد
1 مثقال صبر زرد را با 1 مثقال پوست گنه گنه، 1 مثقال کلمبو و 1 مثقال پوست بید مخلوط کرده، نرم ساییده، با کمی لعاب اسفرزه یا گل ختمی خمیر نموده و خمیر حاصل را به شکل قرصهای کوچک در آورده و هر شب در موقع خواب یک قرص میل کنید.
ج - تهیه مرهم ضد بواسیر با صبر زرد
جهت تهیه این مرهم، 2 مثقال صبر زرد را با 2 مثقال عناب، 2 مثقال انجیر خشک و 2 مثقال مقل ازرق مخلوط کرده، نرم ساییده، با روغن کوهان شتر ذوب شده خمیر نموده، شیاف بسازید و هر شب یک شیاف استعمال کنید.
چ - تهیه مرهم ضد گال (خارش پوست) با صبر زرد
1 مثقال صبر زرد را با 5 / 0 مثقال جوهر گنه گنه و 4 مثقال روغن بادام تلخ مخلوط کرده، خوب بهم زده و هر شب بر محل خارش ضماد کنید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید.
ح - روغن ماساژ صبر زرد
از روغن ماساژ گیاه صبر زرد جهت رفع خارش پوست و درمان اگزمای پوسستی، کاهش درد و سوزش پوست که ناشی از سوختگی باشد و درمان زبری و ترک استفاده می شود.

ترکیبات
1 قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی گیاه صبر
2 قاشق غذاخوری روغن زیتون
کمی پودر صبر زرد
روش تهیه روغن
طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
خ - کرم ضد سوختگی صبر زرد
ترکیبات
75 میلی لیتر روغن کنجد
75 میلی لیتر روغن استخراج سرد گیاه صبر
50 میلی لیتر تنطور گیاه صبر زرد
5 گرم پودر صبر زرد
5 گرم اکسید دوزنگ
25 گرم موم زنبور عسل
25 گرم لانولین
روش تهیه کرم
طرز تهیه این نوع کرم شبیه طرز تهیه کرم دارویی آویشن (صفحه 38) است.
د تنطور صبر زرد
از این تنطور جهت رفع سوزش معده، تهیه محلولهای ضد خارش و سوزش پوست، تسکین درد گوش و محلولهای ضد انگل و کرم روده استفاده می شود.
ترکیبات
200 گرم گیاه صبر زرد خشک یا 600 گرم گیاه صبر تازه
200 میلی لیتر الکل
750 میلی لیتر آب
روش تهیه تنطور
روش تهیه این تنطور شبیه روش تهیه تنطور آویشن (صفحه 33) است.

ذ شیاف ضد انگل و کرم روده صبر زرد
از این لوسیون علاوه بر درمان اگزمای پوست، جهت از بین بردن جوش و لک و کک مک پوست نیز استفاده می شود.
ترکیبات
2 قاشق غذاخوری جوشانده غلیظ گیاه صبر یا 2 قاشق غذاخوری پودر صبر زرد حل شده در آب گرم
2 قاشق غذاخوری پودر هلیله سیاه حل شده در آب گرم
1 قاشق غذاخوری تنطور گیاه صبر
روش تهیه لوسیون
طرز تهیه این لوسیون شبیه طرز تهیه لوسیون آویشن (صفحه 39) است.

فصل نهم : غازیاغی chenopodium

اسامی گوناگون غازیاغی: به گیاه غازیاغی پاکلاغی نیز می گویندقازایاقی، غازایاقی، غازایاغی، قازپا، پاقازه و کلاغ پا از اسامی دیگر این گیاه است.
این گیاه در زبان عربی به رجل الاوز، در زبان لاتین به chenopodium در زبان انگلیسی به goos _ foot، در زبان فرانسه به anserine و در زبان آلمانی به gansefuss شهرت دارد.
گونه های مختلف غازیاغی
1 - قازایاقی سفید، سلمه سفید، آق پازی، فسا الکلاب، زربیح chenopodium album
2 - قازایاقی قرمز chenopodium rubrum
3 - قازایاقی کاذب chenopodium hybridum
4 - قره پازی chenopodium halimus
5 - اسفناج بیابانی chenopodium bonus henricus
6 - زربیح chenopodium mural
7 - جربوز (تیره اسفناج) chenopodium blitum
مشخصات کلی غازیاغی: غازیاغی گیاهی است علفی که در روی چمنها و باغها به حالت خودرو می روید. ارتفاع آن حدود 20 تا 30 سانتیمتر است و برگهای آن سه قسمت است و به صورت پای زاغ و کلاغ است. قسمتهای مورد استفاده دارویی و خوراکی آن برگ گیاه است. طعم برگها کمی تند، قابض و کمی شیرین مزه بوده و مختصری رنگ زرد دارد و ریشه آن تقریبا دایره ای شکل و گره دار است و گره ها نیز دایره ای شکل هستند. رنگ ظاهر ریشه گیاه مایل به زردی است ولی چنانچه ساییده شود بسیار سفید رنگ می گردد. طبیعت غازیاغی گرم است.
نسخه های شفابخش غازیاغی
1 - درمان امراض کبدی با غازیاغی: نوشیدن روزانه 120 گرم آب غازیاغی تازه به تنهایی یا همراه با کاسنی وحشی، آب کاهو و آب گیاه دندان شیر در صبح ناشتا داروی بسیار مفیدی جهت درمان امراض کبدی بخصوص قولنج کبدی می باشد. بنابراین افرادی که به نحوی از بیماریهای کبدی رنج می برند از مصرف آن دریغ نورزند.

2 - رفع بند آمدگی ادرار با غازیاغی: جهت باز شدن مجاری ادراری و رفع بند آمدگی ادرار در افرادی که به آن مبتلا شده اند. 30 تا 60 گرم گیاه غازیاغی خشک را در یک لیتر آب بمدت چند دقیقه دمکرده یا جوشانده و آب صاف شده آنرا بنوشند.
3 - تحلیل ورم و درد چشم با غازیاغی: 40 گرم گیاه غازیاغی تازه را در یک لیتر آب دمکرده و ابتدا با آب صاف شده آن پلکها و اطراف چشم را بشویید و سپس تفاله آنرا بر محل ورم چشم و پلک ضماد کرده و پس از چند ساعت آنرا بشویید. (تذکر این دستور باید 3 مرتبه در روز تکرار شود و در موقع مصرف باید توجه داشت که چشمها کاملا بسته باشد تا مایع کمپرس (ضماد) وارد چشم نشود)
4 - رفع درد و سوزش ناشی از گزیدگی حشرات با غازیاغی: اگر فردی قسمتی از بدنش را حشره ای گزنده، نیش زده باشد کوبیده و له شده آنرا بر محل گزیدگی ضماد نماید.
5 - درمان بند آمدگی شیر در پستان با غازیاغی: جهت رفع بند آمدگی شیر در پستان مادران کافی است یک مشت از برگهای تر و تازه غازیاغی را کوبیده و له نمایید، سپس آنرا به شکل ضماد بر روی پستان آنها بگذارید، شیر آنها را زیاد کرده و به جریان می اندازد.
6 - التیام زخم سوختگی با غازیاغی: استفاده از مرهم برگ غازیاغی دارویی مفید جهت التیام زخم سوختگی و بهبود جراحات سخت پوستی می گردد. برای تهیه این مرهم 40 گرم برگ غازیاغی تر و تازه را کوبیده با کمی نمک یا سرکه مخلوط کرده، خوب بهم زده و بر محل سوختگی ضماد کنید.
7 - درمان آنژیم و ورم و درد گلو با غازیاغی: 100 گرم برگهای تر و تازه غازیاغی را شسته و در آبکشی قرار دهید تا آب آن خارج شود، بعد آنرا در دستگاه پرس کوچک یا آب میوه گیری دستی ریخته و پس از فشردن و له گردیدن، آب یا شیره آنرا به صورت غرغره کردن در موقع گلو درد و آنژین بکار ببرید.

8 - نقش غازیاغی در دور کردن مورچه و حشرات از محیط: گیاه غازیاغی به سبب بوی مطبوعی که دارد وسیله مناسبی جهت دور کردن و فراری دادن مورچه ها و حشرات از محیط می باشد (زیرا مورچه ها و حشرات از بوی این گیاه گریزانند) جهت اثر بخشی بهتر می توانید شاخه غازیاغی را با برگ گوجه فرنگی در محل اجتماع مورچه ها قرار دهید.
9 - درمان نقرس با غازیاغی: جهت درمان نقرس 30 گرم غازیاغی خشک یا 60 گرم غازیاغی تازه را در یک قابلمه کوچک یا کاسه نسبتا بزرگ و پهن قرار داده، روی آن 750 میلی لیتر آب سرد بریزید، آن را روی حرارت به جوش آورید بگذارید به مدت 15 الی 20 دقیقه به آرامی بجوشد تا یک سوم حجم آن کم شود، سپس آنرا صاف نموده و 3 بار در روز، هر بار یک فنجان از آنرا مصرف کنید.
10 - رفع بی اشتهایی با غازیاغی: گیاه غازیاغی گیاهی معطر و خنک بوده و در تحریک اشتها بخصوص در افرادی که دچار بی اشتهایی شده بسیار مفید است به همین منظور استفاده از این گیاه به صور مختلف دارویی (جوشانده، دمکرده، شیره گیاه تازه و شربت آن) توصیه می شود.
11 - تصفیه کردن خون با غازیاغی: خوردن روزانه 3 بار، (هر بار 5 تا 10 میلی لیتر) از شربت غازیاغی تازه یا 3 بار در روز هر بار یک فنجان از دمکرده 25 گرم غازیاغی خشک در 500 میلی لیتر آب به افرادی که از غلظت بالای خون رنج می برند توصیه می شود.
12 - دفع سنگ کلیه و مثانه با غازیاغی: بذرهای غازیاغی به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده نقشی موثر در زهکشی کردن و پاک نمودن کلیه، مثانه و مجاری ادراری دارند. طریقه مصرف آن در بند 9 (درمان نقرس با غازیاغی) ذکر شده است.

13 - نقش غازیاغی در درمان بیماریهای لثه: نتایج بررسی های آزمایشگاهی حاصل از تجزیه غازیاغی نشان می دهد که برگ و ساقه غازیاغی حاوی درصد بالایی از ویتامین ث هستند. به همین دلیل نقشی موثر و مفید در جلوگیری از فساد لثه ها و تقویت آنها دارند.
طرز مصرف: می توانید از جوشانده یا دمکرده آن استفاده کنید و یا اینکه کمی از گیاه خشک را پودر کرده و بر روی لثه ها بپاشید.
14 - ضد عفونی و التیام زخمها با غازیاغی: پارچه ای تمیز و نرم را در 500 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده داغ گیاه غازیاغی خیس کنید، سپس آن را بفشارید تا مایع اضافی آن خارج شود، بعد پارچه کمپرس را روی ناحیه صدمه دیده قرار دهید، هنگامی که کمپرس سرد یا خشک شد مجددا با استفاده از محلول داغ، کمپرس را تکرار کنید و این عمل را تا بهبودی کامل زخمها ادامه دهید.
15 - درمان نفخ معده و روده با غازیاغی: جهت رفع نفخ معده و روده، 50 گرم بذر و 20 گرم برگ خشک شده غازیاغی را مخلوط کرده، نرم ساییده و روزانه 2 بار، هر بار یک قاشق مرباخوری از آنرا نیم ساعت بعد از غذا بصورت کفلمه میل کنید.

16 - معالجه برص(لکه های سفید روی پوست) با غازیاغی: جهت معالجه برص لازم است ابتدا معده و روده ها را با مسهل گیاهی پاک کرده و سپس هر روز 2 مثقال پودر بذر غازیاغی را با عسل مخلوط کرده و میل نمایید و این عمل را تا 15 روز متوالی تکرار کنید.
دستور دیگر: پس از پاک کردن معده و روده ها با یک مسهل قوی ، 4 مثقال بذر غازیاغی را با 5 /0 مثقال عاقرقرحا، 5/0 مثقال ریشه ترید یا ریشه درخت توت و 5 /0 مثقال زنجفیل مخلوط کرده، نرم ساییده با عسل (به میزانی که خمیر شود) مخلوط کرده، خوب بهم زده و هر روز کمی از آنرا میل نمایید، بعد در آفتاب نشسته و موضع را عریان کنید تا عرق نماید و این عمل را تا چند روز متوالی انجام دهید.
17 - نقش غازیاغی در زیبایی پوست و رفع چروک آن: افرادی که می خواهند پوستی زیبا، روشن و خالی از چروک داشته باشند، چنانچه روزانه صورت و پوستشان را با آب صاف شده دمکرده 40 گرم (معادل 8 مثقال) غازیاغی (در یک لیتر آب) بشویند و این عمل را 2 بار در روز به مدت چند هفته متوالی انجام دهند نتایج رضایت بخشی از آن خواهند دید.

18 - رفع گرفتگی ماهیچه ها و درمان کمر درد با غازیاغی: استفاده از غازیاغی چه به صورت خوراکی (جوشانده، دمکرده و یا پودر آن) و چه به صورت استعمال خارجی (ضماد، کمپرس، روغن، تنطور و مرهم) به دلیل داشتن طبیعتی گرم در درمان کمر درد و رفع گرفتگی ماهیچه ها و تشنج عضلانی بکار می رود. مردم قدیم جهت مداوای درد کمر و رفع گرفتگی ماهیچه های سخت شده، ضمن انداختن پوست دنبه گرم کرده بر کمر، برگ های غازیاغی را با کله بزغاله همراه با مغز آن بصورت آبگوشت پخته و می خوردند مفید و موثر واقع می شده است.
19 - تسکین درد عضلات و مفاصل با غازیاغی: جهت تسکین درد عضلات بخصوص در ناحیه مفصلها (نظیر زانو، آرنج و مچ دست ها و پاها) تمام اجزای گیاه تازه غازیاغی (همراه با ریشه، ساقه، برگ و ...) را پس از شستن و خشک کردن در سایه، پودر کرده و در کمی آب به قدری بجوشانید تا همانند شربت به قوام آید، سپس مایع به قوام آمده را در ظرف شیشه ای تیره رنگی ریخته و هر بار کمی از آنرا بر عضو دردناک بمالید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید.
20 - خواص طبی روغن غازیاغی: مالیدن روغن غازیاغی در درمان انواع امراض پوستی به کار می رود. از جمله برص( لکه های سفید روی پوست) را برطرف ساخته و مالیدن مرتب آن به پوست صورت، چین و چروک آنها را از بین برده و برای زیبایی پوست مفید است. ضماد روغن غازیاغی به اطراف چشم درد و ورم چشم بخصوص ورم ملتحمه آنرا از بین می برد. مالیدن روغن غازیاغی که از تمام اجزای گیاه به دست آمده باشد به دلیل داشتن طبیعت گرم و محرک در تسکین درد عضلات مفاصل که به علت سردی باشد مفید و موثر است.
طرز تهیه روغن غازیاغی: طرز تهیه روغن غازیاغی شبیه طرز تهیه روغن آویشن است (به صفحه 30 رجوع شود)

21 - فرآورده های گیاهی و دارویی غازیاغی: هر چند گیاه غازیاغی خواص طبی و دارویی فراوانی دارد که در بندهای فوق به تعدادی از آنها اشاره شد ولی این گیاه در زمان کنونی خواص طبی و دارویی فراوانی دارد که در بندهای فوق به تعدادی از آنها اشاره شد ولی این گیاه در زمان کنونی کمتر شناخته شده و فرآورده های گیاهی آن کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. در زیر جهت آشنایی بیشتر با فرآورده های گیاهی این گیاه به معدودی از آنها اشاره می کنیم.
الف - شربت مقوی کبد غازیاغی
مواد لازم
15 گرم غازیاغی خشک
5 گرم کاسنی خشک
5 گرم کنگر خشک
5 گرم عناب خشک
750 میلی لیتر آب
500 گرم عسل یا شکر
روش تهیه شربت
گیاهان فوق را مخلوط کرده، شسته و در سبد بریزید تا آب آن برود. سپس آنرا در قابلمه ای ریخته و آب را به آن اضافه کرده، 20 دقیقه بجوشانید تا آب آن به 500 میلی لیتر برسد. بعد آب آنرا صاف کرده و در ظرف دیگری بریزید. عسل را به آرامی به آن اضافه نموده و آنقدر حرارت دهید تا شربت نیمه غلیظی بدست آید.
ب - عرق غازیاغی
عرق غازیاغی همانند جوشانده و دمکرده آن جهت درمان امراض مختلف بکار می رود. بیشترین مورد استفاده این عرق برای درمان نارساییهای کبد و تصفیه شدن خون است. عرق غازیاغی را به تنهایی یا همراه با کمی شکر تصفیه نشده یا عسل مخلوط کرده و نصف استکان قبل از غذا میل نمایید.
پ - محلول زیبایی پوست با غازیاغی
جهت تهیه محلول زیبایی پوست یک مشت غازیاغی تازه را با نیم مشت بابونه مخلوط کرده، در حرارت ملایم به مدت 20 تا 40 دقیقه بجوشانید،سپس آنرا صاف نموده و پس از شستن پوست و صورت با صابون گیاهی و خشک نمودن آن، پوست و صورت را با آن چندین مرتبه شستشو دهید.

ت - تهیه بخور ضد تیرگی پوست با غازیاغی
برای تهیه این بخور گیاهی، یک کتری آب بجوشانید و نصف یک لگن کوچک را با آب جوش پر کنید، سپس 500 میلی لیتر دمکرده، 20 گرم برگ غازیاغی، 20 گرم بابونه و 20 گرم اسطوخودوس یا 5 تا 10 قطره اسانس معطر روغنی غازیاغی (یا مخلوطی از اسانس معطر روغنی گیاهان مذکوررا به آن بیافزایید، بعد سر را روی لگن بگیرید و حوله خشک را به گونه ای روی سر بیندازید که بخار را در خود نگهدارد. سپس به مدت 15 دقیقه به طور مداوم و یکنواخت پوست و صورتتان را در معرض این بخور قرار دهید و در حین بخور پوست و صورتتان را ماساژ دهید.
ث - تهیه پماد ضد زبری و ترک پوست با غازیاغی
جهت تهیه این پماد 500 گرم ژله نفت یا پارافین نرم و یا موم زنبور عسل را در کاسه بلوری ریخته، روی یک تابه پر از آب جوش (یا در یک تابه دو جداره) ذوب کنید، 100 گرم گیاه غازیاغی تازه را با 25 گرم تخم شنبلیله تازه، 25 گرم تخم ختمی و 25 گرم آرد جو مخلوط کرده و به آن اضافه کنید 2 ساعت حرارت دهید تا عصاره گیاهان در اثر حرارت خارج شود و بعد یک کیسه نازک نخی را داخل یک پارچ قرار دهید و بالای آنرا به وسیله نخ یا باند کشی محکم به دهانه پارچ وصل کنید. بعد مخلوط فوق را داخل آن بریزید و با فشار دادن کیسه داخل پارچ، مخلوط را صاف کنید و مخلوط صاف شده را هنگامی که هنوز داغ است فورا داخل ظروف در دار ویژه پماد بریزید و 2 تا 3 بار در روز، هر بار کمی از آنرا بر روی پوست بمالید.
ج - تهیه پودر قاووت مقوی مغز با غازیاغی
جهت تهیه پودر قاووت تقویت کننده حافظه و نیرو دهنده قوای فکری، 25 گرم گیاه غازیاغی خشک را با 20 گرم زنجفیل، 10 گرم جوز هندی و 15 گرم کندر خوراکی مخلوط کرده، نرم ساییده با 150 گرم پودر نبات مخلوط کرده و روزی یک قاشق مرباخوری از آنرا 2 ساعت بعد از نهار میل کنید.
چ - روغن استخراج سرد غازیاغی
از این روغن جهت تهیه کرم ضد برص، ضد لک و کک مک، پماد ضد عفونی کننده و التیام دهنده زخم و مرهم مسکن درد عضلات و ماهیچه های متشنج (گرفته) استفاده می شود.
ترکیبات
1 لیتر روغن زیتون
2 مشت برگ غازیاغی تازه یا 1 مشت برگ غازیاغی خشک
روش تهیه
روش تهیه این روغن شبیه روش تهیه روغن استخراج سرد آویشن (صفحه 35) است.

ح - روغن ماساژ غازیاغی
تحلیل ورم، افزایش سرعت تحرک و جریان خون، تسکین درد کمر، تخفیف درد در ناحیه کبد روی پوست و رفع سوزش ناشی از گزیدگی حشرات از مصارف روغن ماساژ غازیاغی است.
ترکیبات
1 قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی برگ غازیاغی
2 قاشق غذاخوری روغن بادام شیرین
روش تهیه روغن
طرز تهیه روغن ماساژ غازیاغی شبیه طرز تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
خ - تنطور غازیاغی
از تنطور گیاه غازیاغی جهت تقویت جریان خون در زیر پوست در ناحیه کبد ( بصورت استعمال خارجی) و رفع تشنج (گرفتگی) عضلانی استفاده می شود.
ترکیبات
200 گرم برگ غازیاغی خشک یا 600 گرم برگ غازیاغی تازه
250 میلی لیتر الکل
750 میلی لیتر آب
روش تهیه تنطور
روش تهیه تنطور غازیاغی شبیه روش تهیه آویشن (صفحه 33) است.
22 - فرآورده های غذایی غازیاغی:
الف - سالاد برگ غازیاغی
با استفاده از برگهای تازه غازیاغی، کاهو و مقدار کمی جوانه گندم تازه یک سالاد درست کنید، سپس برگ کاسنی، ریحان، جعفری و اسفناج را به صورت درشت خرد کرده، به سالاد بیفزایید. بعد کمی سس، آبلیمو و روغن زیتون روی آن بریزید. این سالاد جهت درمان بیماران کبدی بسیار مفید است.

ب - شربت غازیاغی
جهت تهیه شربت غازیاغی، 500 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده برگ غازیاغی را درون یک پارچ با صافی، صاف کرده، درون قابلمه کوچکی بریزید، بعد به آن 500 گرم عسل یا شکر تصفیه نشده اضافه کرده، مرتب به هم زده تا کاملا حل شود قابلمه را روی حرارت قرار داده و به آرامی بجوشانید تا به غلظت لازم برسد، سپس از روی حرارت برداشته، بگذارید تا سرد شود.
پ - مربای غازیاغی
از بذر تازه و برگهای غازیاغی مربا تهیه می شود این مربا خواص طبی فراوانی داشته و بیشتر جهت امراض کبدی، تسکین درد مفاصل و تقویت حافظه، مغز بکار می رود. طرز تهیه این مربا شبیه طرز تهیه مربای توت فرنگی است. ( به صفحه رجوع شود)
ت - ترشی غازیاغی
از برگها و بذر غازیاغی همراه با ریشه یا پیاز رازیانه، گل کلم، پیاز، موسیر و سیرترشی تهیه می شود. اجزای نامبرده را پس از خرد کردن، در حرارت ملایم پخته و آب آنرا گرفته در ظرفی که محتوی سرکه انگور یا سرکه سیب است ریخته، روی آنرا با کمی تخم کرفس، سیاهدانه و زنیان تزیین کرده، در ظرف را بسته و پس از چند هفته گذاشتن آنرا بکار ببرید.
ث - سوپ برگ غازیاغی
مصرف مداوم این سوپ علاوه بر تقویت کبد و تصفیه خون، موجب زیاد شدن اشتها گردیده و در رفع نفخ و ورم معده و دستگاه گوارشی بسیار موثر است.
مواد لازم
1 لیوان برگ غازیاغی (خرد شده)
1 قاشق غذاخوری آرد
4 عدد زرده تخم مرغ
6 لیوان آب گوشت یا مرغ
مقداری روغن
1 پیمانه روغن
1 پیمانه خامه
1 قاشق غذاخوری آبلیمو
به میزان لازم نمک و فلفل
روش تهیه سوپ
ابتدا آب گوشت یا مرغ را داخل ظرفی ریخته و بعد برگ غازیاغی و پیاز را اضافه کنید تا کاملا بپزد. آرد را با آب مخلوط کرده و به سوپ بیافزایید. بعد زرده تخم مرغ را کم کم داخل آن کرده و روغن و نمک و در آخر خامه و آبلیمو را به آن اضافه نمایید. پس از آنکه سوپ پخته شد آنرا در ظرف ریخته و بر سر سفره بیاورید.

ج - سس برگ غازیاغی
مبتلایان به سیروز کبدی یا نارسایی و تنبلی کبد و همچنین افرادی که رژیم چاقی دارند از مصرف کم کالری برگ غازیاغی دریغ نورزند.
مواد لازم
1 دسته برگ غازیاغی تازه
2 قاشق غذاخوری خردل
2 عدد پیاز متوسط
100 گرم کره
روش تهیه سس
پیاز را رنده کرده و با کره کمی سرخ کنید .بعد خردل و برگ غازیاغی را داخل کرده و بگذارید چند جوش بزند و سس کمی غلیظ شود. در پایان دسته برگ غازیاغی را از آن خارج کرده و سس را در شیشه ریخته و در مواقع نیاز به کار برید.

فصل دهم : قره قاط vaccinium myrtillus

اسامی گوناگون قره قاط: فارسی این گیاه آس بری (مورد بیابانی) است و قره قاط اسم ترکی آن است ولی در بازار شهرهای بزرگ ایران مثل تهران به آن، برگ بو می گویند. قره قاط در کشورهای مختلف جهان اسامی گوناگون دارد. در روسیه به چرنیکا در هلند به بلویر و در کشورهای عربی زبان به زقال شهرت دارد .
این گیاه در زبان لاتین به vaccinium myrtillus و در زبان انگلیسی به bilberry معروف است.

مشخصات کلی قره قاط: قره قاط گیاهی بوته ای نسبتا چوبین، پرپشت، کوچک و برگ ریزی به طول 20 تا 50 سانتیمتر است .طول برگهایش تقریبا یک سانتی متر، بیضوی تا نیزه ای با حاشیه های دندانه ای ریز، سبز رنگ و نازک است. گلهای آن مایل به سبز، جداگانه یا دوتایی و در محور بزرگی به شکل زنگوله و پهنای 5 میلی متر است و در فاصله ماههای تیر و مرداد ظاهر می شود. میوه این گیاه بین ماههای تیر تا اوایل مهر می رسد. قسمت مورد استفاده قره قاط، میوه خشک و نیز گاهی اوقات برگهای خشک شده آن می باشد.
مناطق پرورش و رشد قره قاط: این گیاه در خاکهای حاوی مواد آلی ، دشتها و ارتفاعات تا 2700 متری مشاهده می شود در بریتانیا معمولا در جنگلها روی خاکهای اسیدی می روید. برگهای آن را بین ماههای خرداد تا اوایل شهریور جمع آوری می کنند. میوه آنرا در شهریور یعنی هنگامی که رسید جمع آوری می کنند. برگها و میوه آنرا در سایه و یا در حرارت کمتر از 55 درجه سانتیگراد می خشکانند. قره قاط در ایران در کوهستانهای دره گز یافت می شود.
ترکیبات شیمیایی قره قاط: ماده فعال و اصلی میوه آن یک تانن است که خاصیت ضد اسهال دارد. در میوه قره قاط علاوه بر تانن، قند، اسیدهای آلی و، ویتامینهای b ، c و همچنین کاروتن نیز وجود دارد. میوه قره قاط سرشار از اسید کینیک، تانن، اسید اسکوربیک و قند است. در هر 100 گرم میوه قره قاط 6 / 86 گرم آب، 10 گرم مواد ازته، 5 / 6 گرم مواد قندی، 3/1 گرم سلولز، 3/2 گرم اسید آلی و حدود 2/0 گرم خاکستر وجود دارد.
نسخه های شفابخش قره قاط
1 - درمان دیابت (مرض قند) با قره قاط: برای پایین آوردن قند خون 30 گرم برگ یا میوه خشک یا 60 گرم برگ یا میوه تازه قره قاط را در 750 میلی لیتر آب سرد درون قابلمه ای کوچک ریخته و بمدت 20 تا 40 دقیقه آنرا به آرامی بجوشانید تا یک سوم حجم آن کم شود. سپس آنرا صاف کرده و 3 بار در روز هر بار یک فنجان از جوشانده مورد نظر را میل کنید.

2 - تقویت قوای بینایی با قره قاط: استفاده از پودر قره قاط یا جوشانده آن به دلیل داشتن درصد بالایی کاروتن در آن دارویی موثر جهت تقویت قوای بینایی و زیاد شدن نور چشم می باشد.
3 - کاهش کلسترول (چربی) خون با قره قاط: مصرف 3 بار در روز، هر بار 5 تا 10 میلی لیتر از شربت میوه قره قاط یا مصرف 3 بار در روز، هر بار یک فنجان از جوشانده برگ یا میوه قره قاط در طول چند هفته متوالی موجب کاهش چربی خون می گردد.
4 - درمان اسهال خونی با قره قاط: افرادی که به اسهال بویژه از نوع خونی آن دچار شده اند، چنانچه کمی میوه قره قاط پودر شده را به تنهایی یا همراه با کمی پودر پوست انار و کمی سکاق مخلوط کرده، مقدار کمی پودر طباشیر را نیز به آن افزوده و بصورت کفلمه میل نمایند اثر قاطعی در بند آوردن اسهال دارد.
5 - کاهش فشار خون بالا با قره قاط : استفاده از جوشانده برگ و میوه قره قاط (12 گرم از برگ یا میوه خشک در یک لیتر آب) به تنهایی یا همراه با 10 گرم تمر کجرات (چای مکه) تاثیر فوری در پایین آوردن فشار خون بالا دارد.
6 - ضد عفونی کردن حلق و دهان با قره قاط: مضمضه کردن یا غرغره نمودن آب جوشانده یا خیسانده غلیظ برگ و میوه قره قاط در طول چند روز متوالی حلق و فضای داخل دهان را ضد عفونی کرده و در درمان آبسه و آفت داخل دهان نیز بکار میرود.
7 - درمان آنژیم و ورم گلو با قره قاط: استفاده از مضمضه یا غرغره آب جوشانده غلیظ برگ و ریشه گیاه قره قاط 3 بار در روز بیماری آنژین را درمان کرده و ورم گلو را برطرف می سازد. همچنین استفاده از جوشانده یا دمکرده برگ و ریشه قره قاط سرفه را برطرف ساخته و مجاری تنفسی را ضد عفونی می کند.
8 - درمان بواسیر با قره قاط: جهت درمان بواسیر، 500 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده برگ و میوه قره قاط را در حالی که هنوز داغ است داخل ظرف بلوری ریخته و پارچه ای تمیز و نرم را در آن خیس کنید، سپس آن را فشرده تا مایع اضافی آن خارج شود، بعد پارچه کمپرس را روی ناحیه مقعد قرار دهید. هنگامی که کمپرس خشک شد، مجددا با استفاده از محلول داغ، کمپرس را تکرار کنید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید.
9 - قطع خونریزی و ترشحات زنانگی با قره قاط: برای قطع خونریزی و ترشحات زنانگی، 2 تا 5 قطره اسانس معطر روغنی برگ یا میوه قره قاط و یا حدود 500 میلی لیتر جوشانده آنها در آب وان حمام ریخته، خوب به هم بزنید تا ذرات روغن یا جوشانده کاملا پخش شود، سپس در آب وان بنشینید و واژن را چندین مرتبه شستشو دهید.

10 - درمان زکام و گریپ با قره قاط: استفاده از بخور برگ و ریشه قره قاط و یا چکاندن چند قطره آب غلیظ جوشانده آنها زکام را برطرف ساخته و موجب باز شدن مجاری تنفسی و درمان گریپ می گردد.
11 - درمان اختلالات کلیوی با قره قاط: استفاده از دمکرده یا جوشانده 30 گرم برگ و میوه خشک قره قاط یا 60 گرم برگ و میوه تازه آن در 750 میلی لیتر آب به مدت 20 دقیقه، 3 بار در روز، هر بار یک فنجان مجاری دستگاه ادراری را ضد عفونی کرده و به عنوان دارویی مدر (ادرار آور) مصرف آن به کلیه افرادی که دچار بند آمدگی ادرار گشته یا کلیه آنها سنگ ساز می باشد، توصیه می شود.
12 - نقش قره قاط در درمان بیماریهای پوستی: میوه و برگ قره قاط به عنوان یک داروی ضد عفونی کننده و تقویت کننده پوست نقش زیادی در برطرف ساختن بیماریها و امراض پوستی داشته و در صورت مصرف مداوم و به موقع نتایج رضایت بخش و شفابخشی از آن خواهید دید.
الف - جوشهای قرمز پوست؛ استفاده از لوسیون ضد جوش قره قاط جهت برطرف ساختن جوشهای قرمز پوست مفید است.
روش تهیه لوسیون: 2 قاشق غذاخوری آب جوشانده غلیظ برگ، ریشه و میوه قره قاط را با 2 قاشق غذاخوری گلاب مخلوط کنید. سپس به آن حدود یک قاشق غذاخوری تنطور گل ختمی یا قره قاط را اضافه کرده، خوب بهم بزنید و روزانه 2 مرتبه به جوشها بمالید.
ب - زخمهای سطحی: جهت بهبود زخمهای سطحی پوست، 500 میلی لیتر جوشانده ریشه گیاه قره قاط یا 50 میلی لیتر (5/2 قاشق غذاخوری) تنطور رقیق شده آن را با 500 میلی لیتر آب نیمه گرم درون ظرفی بلوری ریخته، پارچه ای تمیز و نرم را داخل آن بگذارید، سپس آنرا بفشارید تا مایع اضافی آن خارج شود، بعد پارچه کمپرس را روی ناحیه صدمه دیده و زخم شده قرار دهید. هنگامی که کمپرس سرد یا خشک شد، مجددا با استفاده از محلول داغ، کمپرس را تکرار کنید.
پ - سوختگی آب و آتش: استفاده از ضماد جوشانده یا له شده برگ، ریشه و میوه قره قاط تاثیر زیادی در درمان سوختگی آب و آتش داردهمچنین شستشوی محل سوخته شده در آب وان حمام که چند قطره اسانس معطر روغنی قره قاط یا جوشانده غلیظ برگ یا میوه آن درون آن حل شده باشد جهت بهبود سوختگی مفید و موثر است.
ت - اگزما (خارش پوست ): افرادی که از بیمازی اگزما (نوعی خارش پوست) رنج می برند، چنانچه روزانه چندین مرتبه محل خارش را در آب وان حمام که چند قطره اسانس روغنی معطر برگ یا میوه قره قاط را درون آن حل کرده باشند شستشو دهند یا چندین مرتبه برگها و میوه له شده قره قاط را به آن مالیده و ماساژ دهند، خارش پوست را برطرف می کند.
13 - خواص طبی روغن قره قاط: مالیدن روغن قره قاط جهت برطرف ساختن جوشهای پوستی نافع است. ضماد آن به زیر گلو روی پوست، ورم گلو را برطرف ساخته و در درمان اگزما به کار می رود. ضماد آن به مقعد جهت التیام زخم مقعد مفید بوده و درد و التهاب بواسیر را کاهش می دهدچکاندن چند قطره روغن برگ یا ریشه آن در بینی اثری فوری در باز کردن بینی و مجاری تنفسی داشته و در درمان گریپ به کار می رود.
طرز تهیه روغن قره قاط: طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن آویشن (صفحه 30) است .

14 - فرآورده های گیاهی و دارویی قره قاط: از میوه و برگهای قره قاط فرآورده های زیادی برای درمان بیماریهای مختلف بویژه بیماریهای خون از قبیل کثیفی و غلظت بالای خون، فشار زیاد خون و نارساییهای کبدی تهیه می شود که در زیر به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم.
الف - عرق قره قاط
از برگها، ریشه و میوه قره قاط عرق تهیه می کنند. عرق قره قاط تقریبا کلیه خواص قره قاط را دارا بوده و مصرف آن روزانه 2 فنجان در 2 وعده صبح و عصر به تنهایی یا همراه با کمی شکر یا عسل که در آن حل کرده باشند، می باشد.
ب - جوشانده ریشه قره قاط
30 گرم ریشه قره قاط خشک و تمیز یا 60 گرم ریشه تر و تازه آنرا با کارد به چند تکه تقسیم کرده و درون 750 میلی لیتر آب سرد ریخته، بجوشانید ( به مدت 20 تا 40 دقیقه) تا به حدود 500 میلی لیتر کاهش یابد، از این جوشانده، 3 بار در روز، هر بار یک فنجان میل کنید.
پ - تهیه چای صاف کننده خون با قره قاط
2 قاشق چایخوری سر پر از میوه خشک قره قاط نیمکوب شده را با 1 قاشق چایخوری زرشک و کمی پودر شیرین بیان مخلوط کرده، داخل صافی ریخته و صافی را درون فنجان بگذارید، آب جوش تازه روی گیاه بریزیددرپوش فنجان را بگذارید و بعد از 10 الی 20 دقیقه چای دم می کشد، به آرامی صافی درون فنجان را بردارید و چای را میل کنید.
ت - پودر قاووت قره قاط
100 گرم میوه قره قاط را شسته و در سایه بخشکانید، سپس آنرا نرم ساییده، روزی 3 مرتبه، هر مرتبه حدود 2 مثقال آنرا با کمی عسل یا شیر مخلوط کرده و میل کنید و این عمل را بمدت 2 روز تکرار کنید. از این پودر جهت ضدعفونی کردن دستگاه گوارشی استفاده می شود.
ث - محلول ضد چربی پوست با قره قاط
جهت تهیه این محلول، 250 میلی لیتر جوشانده غلیظ میوه قره قاط را با 250 میلی لیتر جوشانده غلیظ برگ ساییده و مخلوط کرده، پس از شستن پوست با صابون گیاهی، پوست را با جوشانده های فوق چندین مرتبه شستشو دهید.
ج - لوسیون ضد خارش پوست قره قاط
200 گرم میوه قره قاط خشک یا 600 گرم قره قاط تازه را داخل یک شیشه بزرگ دهانه گشاد بریزید سپس روی آن یک لیتر مخلوط آب و الکل ( به نسبت 25 % الکل و 75 % آب) ریخته، درب ظرف را بسته و به مدت 2 هفته ظرف را در یک جای خنک قرار دهید. در طی این مدت هر از چند گاه آن را تکان دهید، یک کیسه پارچه ای را داخل ظرف دستگاه پرس قرار دهید و مخلوط را درون بریزید، مخلوط را پرس کرده و به داخل پارچ صاف کنید، بعد هر بار حدود 2 قاشق غذاخوری آنرا با 2 قاشق غذاخوری جوشانده غلیظ آن و 2 قاشق غذاخوری گلاب مخلوط کرده، خوب بهم زده و محل خارش پوست را با آن شستشو و ماساژ دهید.

چ - روغن ماساژ قره قاط
از روغن ماساژ قره قاط جهت رفع خارش پوست و درمان اگزما، رفع جوشهای قرمز پوست و از بین بردن چربی پوستهای چرب استفاده دارویی می شود.
ترکیبات
1 قاشق چایخوری اسانس میوه یا برگ قره قاط
2 قاشق غذاخوری روغن زیتون
روش تهیه روغن
روش تهیه روغن ماساژ قره قاط شبیه روش تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
ح - تی بگ (چای کیسه ای) ضد فشار خون بالا قره قاط
ترکیبات
2 قاشق چایخوری میوه قره قاط (خشک)
1 قاشق چایخوری برگ جوز (نیمکوب شده )
یک چهارم قاشق چایخوری پودر ریشه شیرین بیان
1 تکه پارچه چیت 4 گوش 10 * 10 سانتیمتری
1 فنجان آب تازه جوش
روش تهیه تی بگ
طرز تهیه این تی بگ شبیه طرز تهیه تی بگ آویشن (صفحه 32) است.
15 - فرآورده های غذایی قره قاط
الف - مربای قره قاط
استفاده از مربای میوه قره قاط به کلیه افرادی که به دلیل چاقی زیاد رژیم غذایی گرفته اند توصیه می شود. مربای قره قاط نقش مهمی در تصفیه خون و کاهش قند و چربی آن دارد.
روش تهیه مربا
یک کیلو شکر را در مقداری آب ریخته و به قدری حرارت دهید تا به قوام آید، سپس 500 گرم میوه قره قاط تازه (دم و پوست گرفته) و کمی آب را داخل شربت ساده که درست کرده اید بریزید و خوب بهم بزنید، کمی وانیل و جوهر لیمو به آن افزوده و دوباره حرارت دهید تا قره قاط پخته شود و به قوام آید.
ب - شربت قره قاط
جهت تهیه شربت قره قاط 500 میلی لیتر جوشانده و یا خیسانده میوه قره قاط تازه به تنهایی یا همراه با جوشانده تمر کجرات (چای مکه) را تهیه کرده و آنرا درون یک پارچ صاف کرده، بعد داخل قابلمه کوچک ریخته و به آن حدود 500 گرم عسل یا شکر تصفیه نشده را اضافه کرده، خوب به هم بزنید تا کاملا حل شود. قابلمه را روی حرارت قرار داده و به آرامی بجوشانید تا به غلظت لازم برسد، سپس از روی حرارت برداشته و بگذارید تا سرد شود. شربت سرد شده را داخل بطری تیره رنگی ریخته و 3 بار در روز، هر بار یک قاشق مرباخوری آنرا میل کنید.

پ - ژله قره قاط
جهت تهیه ژله قره قاط، یک قاشق مرباخوری پودر میوه قره قاط خشک شده را با یک قاشق پودر ژلاتین مخلوط کرده و با کمی شکر و وانیل و کمی آب ژله تهیه کنید. از این ژله روزانه به مقدار کم در طول روز مصرف کنید.
ت - ترشی قره قاط
مواد لازم
500 گرم میوه قره قاط تازه
مقداری سرکه مقداری نمک
روش تهیه ترشی
میوه قره قاط تازه را پاک کرده و دم و هسته آنرا بگیرید. سپس در شیشه درداری ریخته و روی آنرا با سرکه و نمک بپوشانید. پس از چند هفته ماندن و جا افتادن آنها، ترشی آماده است.
ث - اشکنه قره قاط (برای 6 نفر)
مواد لازم
1 کیلو قره قاط
1 عدد پیاز درشت (خرد شده)
6 فنجان آب نصف فنجان تره (خرد شده)
1 قاشق سوپخوری نعناع خشک
2 قاشق سوپخوری شکر
3 عدد تخم مرغ
1 قاشق سوپخوری کره
نصف فنجان آرد
به میزان لازم نمک و فلفل
روش تهیه اشکنه
ابتدا تره و پیاز را با کره سرخ کنید سپس شعله را کم کرده، آرد را روی آن بپاشید. به تدریج آب را به آن اضافه نموده و بهم بزنید، بعد قره قاط را هم اضافه کنید. در قابلمه را گذاشته و به مدت 15 دقیقه بگذارید قره قاط بپزد و سفت شود. در این هنگام شکر و نمک و فلفل را هم به مواد اضافه کنید. چند دقیقه قبل از صرف غذا، سفیده را به آن اضافه کرده و هم بزنید. سپس نعناع داغ را هم روی آن ریخته و میل کنید.
ج - مارمالاد میوه قره قاط
از میوه قره قاط به سبب طعم ترش و خاصیت قلیایی کننده خون همانند آلبالو و گیلاس مربا و مارمالاد تهیه می شود. مصرف این مارمالاد برای افراد رژیمی بسیار مفید است.

ترکیبات
750 گرم میوه قره قاط تازه (هسته گرفته)
1 قاشق سوپخوری آبلیمو
500 گرم شکر
روش تهیه مارمالاد
قره قاط را شسته و با کمی آب بگذارید خوب پخته شود. بعد از کمی سرد شدن آنرا از الک سمی رد کرده و با شکر بگذارید آنقدر بجوشد تا به قوام آید. در پایان آبلیمو را اضافه نموده و بگذارید چند جوش دیگر بزند و حالت سفت ژله ای پیدا کند.
چ - کمپوت میوه قره قاط
به جهت استفاده از میوه قره قاط و بهره مند شدن از خواص دارویی آن در تمام فصول می توانید کمپوت آنرا تهیه نموده و در مواقع نیاز به کار برید.
ترکیبات
750 گرم میوه قره قاط تازه
200 گرم شکر
3 لیوان آب
روش تهیه
قره قاط را بعد از تمیز کردن و دم گرفتن با آب و شکر روی حرارت بگذارید تا کمی بپزد و مقدار آب آن به دو سوم میزان قبل برسد. بعد از سرد شدن آنرا در شیشه ریخته و در آنرا محکم ببندید و در یخچال نگهداری کنید.
ح - رب میوه قره قاط
استفاده مداوم از رب میوه قره قاط همانند رب انار غلظت بالای خون را کاهش داده و سبب تصفیه شدن خون و رفع نارسایی کبد می گردد.
مواد لازم
2 کیلو قره قاط
4 لیتر آب
روش تهیه رب قره قاط
قره قاط را پاک کرده و دم و هسته آنرا جدا کنید .سپس آنرا در ظرفی ریخته، آب را به آن افزوده و بگذارید 2 روز خیس بخورد، سپس کمی آنرا حرارت داده بعد آب آنرا صاف نموده و دوباره بجوشانید تا غلیظ شود. بعد در شیشه ریخته و در آنرا محکم بسته و در جای خنک نگهداری کنید ...
خ - لواشک میوه قره قاط
ترکیبات
2 کیلو میوه قره قاط تازه و رسیده
2 قاشق غذاخوری نمک (اختیاری)
مقداری آب
روش تهیه لواشک
قره قاطها را از دم و هسته پاک کرده، شسته و در قابلمه ای بریزید، سپس کمی آب به آن اضافه کرده و روی حرارت اجاق بگذارید و پس از جوش آمدن، نمک را نیز به آن افزوده و به آرامی هم بزنید تا قره قاطها پخته شوندبعد از روی اجاق برداشته و پس از کمی سرد شدن آنرا بپالانید و در سینی که قبلا کمی ته آنرا چرب نموده اید پهن کنید و در آفتاب بگذارید تا رطوبت آن کم شود. در این هنگام لواشک آماده است.
خ - دسر آب میوه قره قاط
ترکیبات
4 فنجان آب میوه قره قاط تازه
4 قاشق سوپخوری نشاسته
250 گرم شکر
1 قاشق سوپخوری کره
روش تهیه دسر
شکر را با آب قره قاط مخلوط کرده، نشاسته را به آن افزوده و روی حرارت قرار دهید .آنرا خوب هم بزنید تا غلیظ و روشن شود. سپس از روی آتش برداشته، کره را به آن اضافه کرده و خوب هم بزنید. بعد آنرا در ظرف مناسبی ریخته، روی آنرا با میوه قره قاط تزیین کنید و میل نمایید.
د پودینگ مربای قره قاط
مواد لازم
200 گرم مربای قره قاط
200 گرم آرد
کمی نمک
100 گرم مربای آلبالو
نیم لیتر شیر (نیمه گرم)
150 گرم قند (ساییده)
4 عدد تخم مرغ
روش تهیه پودینگ
زرده و سفیده تخم مرغ را با هم مخلوط کرده ، سپس پودر قند را به آن افزوده و هم بزنید. آرد را کم کم اضافه کنید و مرتب هم بزنید. بعد نمک را نیز اضافه نموده و مواد را داخل قالبی که قبلا چرب کرده اید بریزید و روی حرارت بگذارید تا زیر شیرینی بسته و سفت شود. حال مربای قره قاط را روی پودینگ ریخته و هم بزنید. این پودینگ را هم می توان در فر پخت و هم می توان به روش بن ماری تهیه کرد. بعد از سرد شدن، آنرا در ظرف دلخواه برگردانید.
ذ نوشیدنی تصفیه کننده خون قره قاط
مواد لازم
5/1 لیتر آب میوه قرقاط
1 لیتر آب خیسانده عناب
یک چهارم فنجان شکر
2 عدد چوب دارچین
به میزان لازم میخک
هل و جوز هندی
روش تهیه نوشیدنی
آب میوه قره قاط، آب عناب، شکر، ادویه معطر و دارچین را در ظرف مناسبی ریخته و آرام آرام حرارت دهید تا به درجه حرارت جوش برسد و 5 - 3 دقیقه بجوشد. سپس آنرا صاف کرده، به تنهایی یا با قارچ های سیب قرمز پوست نکنده میل کنید.
ر خورش میوه قره قاط (برای 4 تا 6 نفر )
مواد لازم
300 گرم میوه قره قاط خشک
1 عدد مرغ
1 فنجان لپه
1 قاشق چایخوری زعفران
3 قاشق سوپخوری شکر
به میزان کافی نمک
3 قاشق سوپخوری پیاز (سرخ کرده)
روش تهیه خورش
مرغ را با پیاز سرخ کرده و با 2 لیوان آب بگذارید بپزد. لپه و نمک را هم به مرغ اضافه کرده و صبر کنید تا نیم پز شود. میوه قره قاط خشک را که قبلا خیس کرده اید یا قره قاط تازه در خورش ریخته و بگذارید آهسته آهسته بجوشد. بعد زعفران حل شده در آبجوش را با شکر داخل خورش کرده و کمی صبر کنید تا حل کنید تا خورش جا بیافتد و بعد میل نمایید.
ز - تافی با طعم قره قاط
ترکیبات
سه چهارم استکان آب میوه قره قاط ترش
200 گرم شکر
یک چهارم استکان سرکه
نصف فنجان آب
150 گرم روغن
روش تهیه تافی
شکر، آب، آب قره قاط و سرکه را مخلوط کرده و بگذارید قوام بیاید. کف تابه را چرب نموده، شربت را در آن پهن کرده و روی حرارت ملایم قرار دهید تا کمی خود را جمع کند. سپس آن را لوله کرده، کمی پودر میوه قره قاط خشک را روی آن پاشیده و آنقدر بکشید تا بصورت لوله ای در آید. بعد به قطرهای 2 سانتی متر آنرا برش زده و بگذارید سرد شود و به کار برید.
ع - شکلات بادام با طعم قره قاط
ترکیبات
150 گرم مربای میوه قره قاط
250 گرم شکلات تخته ای
150 گرم مغز بادام
روش تهیه شکلات
بادام ها را خلال کرده (خیلی نازک) و کمی حرارت دهید. مربای قره قاط و سپس شکلات آب شده را به آن اضافه کنید. بعد به اندازه یک نقل بردارید و روی کاغذ روغنی در جای خنک بگذارید تا ببندد. بقیه را نیز به همین ترتیب انجام دهید و پس از بسته شدن آنرا به کار برید.