شگفتیهای درمان با گیاهان دارویی

مجید حاتمی

فصل هفتم : سیب malus communis

اسامی گوناگون سیب: فارسی این میوه سیب است ولی به آلما نیز شهرت دارد عربی آن تفاح است و در زبان هندی یاسو نامیده می شود.
سیب در زبان لاتین به malus spp، در زبان انگلیسی به apple، در زبان فرانسه به pomme و در زبان آلمانی به apfel شهرت دارد.
مشخصات کلی سیب: درخت سیب از خانواده زاسه بوده و به تیره گل سرخیان تعلق دارد و گلهای آن گلی رنگ است. سیب دارای دو رنگ زرد و قرمز بوده و هم به حالت وحشی و هم به حالت باغبانی رشد می کند. درخت سیب وحشی که سیب بیشه یا سیب جنگل نامیده می شود و در بسیاری از جنگلها وجود دارد. تقریبا تمام قسمتهای درخت سیب مورد استفاده دارویی قرار می گیرد. طبیعت سیب گرم است. سیب را موقعی که خوب رسیده است از درخت بچینید، پوست سیب که در واقع با ارزش ترین قسمت سیب است را نکنید و آنرا همراه با خود سیب بخوریدزمان استفاده از برگ، غنچه، گل و همچنین پوست ساقه درخت سیب در فصل بهار بوده و باید در سایه خشک گردد. از لحاظ میزان خواص دارویی و ارزش مواد مغزی سیب سرخ شیرین نسبت به سیبهای دیگر دارای ارزش بیشتری است.
ترکیبات شیمیایی سیب: در برگهای سیب در حدود یک درصد گلوکز فلوری زین و در تخم ان علاوه بر آمیگدالین، گلوکز فلوری زین وجود دارددر بررسی های علمی در برگ سیب وجود یک ماده ضد باکتری بنام فلورین phloretin وجود دارد. این ماده ضد باکتری، از رشد باکتری گرام مثبت و گرام منفی جلوگیری می نماید .در میوه سیب رسیده مقدار قابل ملاحظه ای هیدارت کربن و قندهایی از نوع فروکتوز و گلوکز و سوکروز وجود دارد. در دانه های سیب هورمون رشد و نمو یافت می شود. در قسمت قابل خوردن سیب پکتین بصورت پکتات کلسیم وجود دارد. در سیب رسیده وجود 50 درصد مواد ازته غیر پروتین را اسپارژین تشکیل می دهد.
در پوست سیب ویتامینهای مختلف وجود دارد. و عمدتا عبارتند از ویتامین، ریبوفامین، نیاسین، اسید اسکوربیک، اسید لاتیک، اسید سوکسینیک و بیشتر اسیدهای سیب اسید در سیب آنزیمهای آمیلاژ، پروتئاز، پروکسی داز، الکلهای متلیک اتلیک، پروپلیک، بوتیلیک به اثبت رسیدهاست. در 100 گرم سیب 5 /0 گرم مواد ازته، 5 / 14 گرم مواد هیدروکربنه و بین 51 تا 59 کالری انرژی وجود دارد. بطور متوسط سیب 3 تا 8 درصد گلوکز دارد و اسید مالیک آن زیادتر از سایر اسیدهاست. میزان کلر و سدیم (نمک طعام) آن خیلی کم است. (30 /0 گرم در کیلوگرم) در 1 کیلو میوه خشک شده سیب 11 گرم پتاس و 13 / 0 گرم آهن کمی ید وجود دارد.

نسخه های شفابخش سیب
1 - درمان نقرس با سیب: خوردن روزی چند عدد سیب خام یا پخته مانع تشکیل اسید اوریک در بدن و دفع اسید فرمیک می شود. این خاصیت سیب بواسطه مواد قلیایی موجود در آن است. همچنین خوردن آب صاف شده جوشانده پوست خشک سیب یا استفاده از پودر سیب خشک شده جهت دفع سموم، اسید اوریک و درمان نقرس مفید و موثر است.
2 - رفع یبوست مزمن با سیب: برای افرادی که از یبوست های مزمن رنج می برند هیچ دارویی موثرتر از سیب نیست. به همین منظور خوردن یک عدد سیب خام تازه در موقع خواب برای رفع یبوست به اینگونه افراد توصیه می شود.
3 - التیام زخم معده با سیب: سیب خام اثر معجزه آسایی در درمان و التیام زخمهای دستگاه گوارشی بویژه زخم معده دارد. کسانی که زخم معده دارند یک عدد سیب را رنده نموده یا آب آنرا گرفته و بنوشند.

4 - معالجه ورم روده با سیب: 25 گرم سیب خاما تکه تکه شده یا 20 گرم پوست خشک سیب را با 15 گرم ریشه شیرین بیان مخلوط کرده، در یک لیتر آب جوشانده و آب صاف شده آنرا میل نمایید جهت تحلیل ورم روده نافع است. (تذکر: افرادی که مبتلا به فشار خون هستند بهتر است ریشه شیرین بیان را اضافه ننمایند)
5 - درمان روماتیسم با سیب: استفاده از جوشانده پوست سیب درختی داروی مفید جهت درمان روماتیسم می باشد. به همین منظور روزانه 30 گرم پوست سیب را در نیم لیتر آب جوشانده و آب صاف شده آنرا در دو وعده صبح و عصر میل نمایید.
6 - معالجه قولنج و درد کمر با سیب: جهت تسکین درد کمر و معالجه قولنج یک عدد سیب خام را با پوست قطعه قطعه نموده، در نیم لیتر آب گرم بمدت 15 دقیقه جوشانده و آب صاف شده آنرا میل نمایید. همچنین خوردن روزی یک فنجان از محلول یک قاشق سوپخوری پودر پوست سیب در آب جوش مفید است.
7 - درمان زکام و سیاه سرفه با سیب: خوردن روزی دو قاشق مرباخوری از شربت غلیظ سیب جهت درمان زکام و رفع سیاه سرفه نافع است.
طرز تهیه شربت سیب: 4 عدد سیب را با پوست قطعه قطعه نموده با 50 گرم کشمش و 15 گرم عناب بدون دانه و یک لیتر آب بمدت یک ساعت حرارت داده بقدری که بقوام آید و شربت غلیظی حاصل شود.

8 - معالجه گریپ با سیب: جهت درمان گریپ روزی دو عدد سیب خام را رنده کرده و میل کنید و از مصرف غذایی دیگر خودداری نموده و این عمل را تا سه روز تکرار کنید.
9 - درمان بیماریهای مجاری ادراری با سیب: نوشسیدن روزی چند فنجان از آب صاف شده جوشانده پوست سیب علاوه بر باز شدن مجاری ادراری و رفع بند آمدگی ادرار، موجب زه کشی و رسوب زدایی کلیه و مثانه گریدده و در رفع سنگ و شن آن موثر است.
10 - خواص طبی برگ درخت سیب: مطالعات آزمایشگاهی حاصل از تجزیه برگ درخت سیب نشان می دهد که برگ درخت سیب حاوی ماده ای به نام ایزوفلوریدزین است که دارای اثر تب بر، ضد روماتیسم و ضد التهاب کلیه و مثانه می باشد. جهت درمان امراض مذکور بهتر است 25 مثقال برگ درخت سیب را در یک لیتر آب دم کرده یا جوشانده و بتدریج در خلال 24 ساعت با کمی شکر شیرین نموده و میل نمایید.
11 - مصارف درمانی پوست درخت سیب: پوست درخت سیب که پس از قطع شاخه های درخت، آنرا از شاخه ها جدا نموده و در سایه خشک می کنند بدلیل داشتن فلوریدزین بعنوان دارویی تقویت کننده بدن، قابض (سفت کننده معده) و ضد اسهال و ادرار آور بکار رفته و از قدیم الایام مورد توجه اطبای سنتی بوده است. (فلوریدزین موجود در پوست درخت سیب در اثر هیدرولیز تولید گلوکز و فلورتین می کند که فلورتین اثر تب بر دارد و به همین جهت پوست درخت سیب جهت پایین آوردن تب نیز موثر است ).
12 - تصفیه کردن خون با سیب: افرادی که از غلظت بالای خون و کثیف بودن آن رنج می برند چنانچه هر روز صبح ناشتا یک عدد سیب خام پخته را بخورند و این عمل را تا سه هفته متوالی تکرار نمایند خون آنها رقیق شده و تصفیه می گردد.
13 - درمان یرقان (زردی) با سیب: نوشیدن روزی یک لیوان از آب سیب خام یا آب صاف شده جوشانده پوست سیب یا برگ درخت آن در چند روز متوالی بعنوان دارویی مفید و موثر جهت درمان یرقان (زردی بکار می رود.
14 - رفع بند آمدگی ادرار با سیب: همانطور که در بند 9 یاد آور شدیم استفاده از جوشانده پوست درخت سیب یا پودر سیب خشک شده در سایه موجب زیاد شدن ترشح ادرار گردیده و بعلت خاصیت ضد اوره آن از بالا رفتن اوره نیز جلوگیری می کند.

15 - معالجه اسهال با سیب: تجویز یک قاشق سوپخوری از سیب خام رنده شده در هر ساعت در روز و تکرار این عمل بمدت 4 روز متوالی بعنوان دارویی ضد اسهال قابض (سفت کننده معده) به افرادی که اسهال دارند، بویژه کودکان، توصیه می شود.
16 - تقویت اعصاب و رفع بی خوابی با سیب: نتایج تحقیقات آزمایشگاهی از تجزیه سیب خام نشان می دهد که سیب حاوی مقادیر زیادی فسفر است و این ماده سلسله اعصاب را تقویت نموده و علاوه بر کمک به فرد در انجام کارهای فکری، او را مستعد خوابیدن می سازد.
17 - رفع بدبویی دهان با سیب: جهت خوشبو شدن دهان و رفع بدبویی آن بمدت 15 دقیقه کمی جعفری تازه را بجوید، سپس تفاله های آنرا از دهان بیرون انداخته و یک عدد سیب درختی را در دهان گذاشته، خوب بجوید و فرو دهید.
18 - تحلیل ورم ضربدیدگی چشم با سیب: استفاده از ضماد سیب خام رنده شده به تنهایی یا همراه با کمی آرد جو یا پودر تخم شلغم بر روی چشمی که ضربه به آن وارد شده علاوه بر تحلیل ورم و رفع کبودی آن موجب تسکین درد آن نیز می گردد. همچنین ضماد جوشانده پوست سیب تازه بر محل ورم نتایج شفابخشی خواهد داشت.
19 - تسکین درد گوش با سیب: برای تخفیف درد گوش، شب موقعی که می خوابید یک عدد سیب خام را که در کوره یا در زیر خاکستر داغ پخته شده به گوش خود بمالید و بخوابید، با این عمل دردگوش شما فورا ساکت می شود.
20 - رفع خارش پوست با سیب: استفاده از مرهم سیب پخته شده جهت رفع خارش نافع است.
طرز تهیه این مرهم بصورت زیر است: یک عدد سیب خام تازه را به دو قسمت تقسیم کنید، هسته و پلیشه آنرا در آورید، در وسط آن که گود شده کمی پودر گوگرد ریخته، بعد این قسمت سیب را روی هم بگذارید و با نخی محکم ببندید و سپس آنرا در کوره قرار دهید تا بپزد. وقتی خوب پخته شد آن را له کنید و به محل خارش بمالید.

21 - خواص طبی شکوفه درخت سیب: دم کرده 6 مثقال شکوفه سیب تازه در یک لیتر آب سرفه و خشونت سینه را برطرف می نماید. مالیدن آب مقطر شکوفه درخت سیب به پوست جهت درمان اختلالات پوستی بویژه از بین بردن سرخی صورت موثر است. بخور شکوفه درخت سیب موجب طراوت پوست صورت گردیده و باعث برطرف شدن خشکی و زبری آن می گردد.
22 - اثر درمانی سیب در درمان وسواس و ضعف اعصاب:
نوشیدن روزی یک لیوان از آب سیب شیرین رسیده داروی مفیدی جهت رفع ضعف اعصاب و درمان وسواس در دراز مدت است. همچنین اگر آب سیب را گرفته و با شکرنی (نیشکر) پخته بقوام آورید و کمی هل و زعفران و مقداری گلاب به آن اضافه نمایید و خوب بهم بزنید شربتی مقوی بدست می آید که در رفع وسواس و ضعف اعصاب بی نظیر است.

23 - درمان استسقاء و عطش مفرط با سیب: نوشیدن روزی یک فنجان آب سیب ترش (بر خلاف سیب شیرین) بعنوان داروی ضد استسقاء برای افرادی که عطش مفرط دارند بسیار مفید بوده و آنرا بخوبی از بین می برد.
24 - کاهش کلسترول (چربی) خون با سیب: بعلت فیبرهای خوبی که در سیب وجود دارد بخصوص فیبر پکتین که در پوست میوه سیب موجود است کلسترول خون کاهش یافته و موجب افزایش hdl می گردد
25 - نقش سیب در کاهش فشار خون: تحقیقات و مطالعات دکتر kempner و سایرین نشان داد که نمکهای پتاسیم آلی موجود در سیب باعث شده که سیب بعنوان یک مدر (ادرار آور) خوب عمل کرده و سبب کاهش سدیم گردد و در نتیجه باعث کاهش فشار خون شود.
26 - نقش سیب در سلامت دندانها: طبق گفته معصومین (ع) در گذشته و همچنین مطالعات دکتر j.j hanks در رشته جراحی دندانها در عصر حاضر، سیب بیش از هر میوه دیگری دارای خاصیت تمیز کنندگی دهان و دندان بوده و باعث افزایش ترشح بزاق گردیده و به طرز معجزه آسایی از تخریب دندانها جلوگیری می کند.
27 - فرآورده های گیاهی و دارویی سیب: همانگونه که ذکر شد خواص سیب بخصوص سیب شیرین به حدی است که یکی از معصومین (ع) می فرمایند: ما اهل بیت زمانی که مریض می شویم با سیب مداوا می کنیم. به همین دلیل از این میوه با ارزش فرآورده های متعددی تهیه می کنند که در زیر به تعدادی از آنها اشاره می کنیم:
الف - گلقند عسلی سیب
یک مشت (حدود 10 مثقال) از گل برگهای معطر گل سیب را جمع آوری کرده، نرم ساییده و با نیشکر یا عسل مخلوط کرده و بعصورت گل قند در آورید. خوردن روزانه کمی از این گلقند به افرادیکه از ضعف قلب و اعصاب رنج می برند توصیه می شود.

ب - شربت مرکب سیب
جهت تهیه شربت مرکب سیب، یک فنجان شربت ساده سیب را با نصف فنجان شربت گیاهانی چون گاوزبان، برگ سنا، برگ تیول، بهار نارنج و زعفران مخلوط کرده و صبح یا عصر آنرا بنوشید. این شربت داروی مفیدی جهت رفع ضعف قلب و تقویت اعصاب می باشد.
پ - تهیه شربت آرام بخش اعصاب با سیب
یک مشت (حدود 50 گرم) پوست سیب را در نیم لیتر آب جوش بمدت 12 دقیقه ریخته و بگذارید دم بکشد، سپس به آن کمی پودر سیب و کمی آبلیمو اضافه کنید، خوب بهم بزنید و در طول روز از آن بیاشامید. (در صورت لزوم می توانید کمی شکر نیز به آن اضافه نمایید)
ت - تهیه مرهم التیام دهنده زخم با سیب
دو عدد سیب خام تازه را رنده کرده با 100 گرم پیه خوک مخلوط نموده، کمی حرارت دهید، سپس آنرا صاف نموده و در قوطی پماد بریزید .
نوع دیگر: یک سیب خام را در هاون انداخته، بکوبید و آنرا در شیره خودش بریزید، بعد آنرا صاف نموده و بر محل زخم ضماد کنید.
ث - جوشانده پوست سیب
برای تهیه جوشانده سیب ابتدا سیب را در سایه و در گرمای معتدل و ثابت خشک نموده، بعد 1 تا 2 قاشق غذاخوری از آنرا در سه فنجان آب بمدت 15 دقیقه جوشانده، کمی شکر به آن افزوده تا خوش طعم شود و نیم ساعت قبل از غذا میل کنید.
ج - محلول ضدجوش سرکه سیب
جهت تهیه ضد محلول جوش،، 100 میلی لیتر سرکه را با 400 میلی لیتر آب مخلوط کرده، ابتدا پوست را با صابون گل ختمی یا بابونه شسته، خشک کرده و هر بار کمی از محلول فوق را به پوست بمالید و خوب ماساژ دهید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید.
28 - فرآورده های غذایی و نوشیدنی سیب:
الف - ژله سیب
برای تهیه ژله سیب چند عدد سیب سرخ و شیرین پر آب را انتخاب کرده و آنها را از قسمت طول به چهار قطعه مساوی ببرید ولی پوست نکنید زیرا پوست آن به ژله شما رنگ زیبایی می بخشد. سیب های قطعه قطعه شده را در آب بریزید و در این هنگام چند قطره آبلیموی تازه را به آن اضافه نمایید، وقتی سیبها پخته شدند آنها را در صافی انداخته و بدون فشار بگذارید آب آن کم گرفته شود، بعد این آب را وزن نموده و معادل سه چهارم وزن آن شکر افزوده و 20 دقیقه دیگر آنرا بجوشانید، سپس آنرا در ظرفی ریخته و برای مصرف نگهداری کنید. ( توجه: مقداری آبلیموی افزودنی به ازای هر 20 عدد سیب باید آب یک لیموی بزرگ باشد)
ب - مربای سیب
یک کیلو شکر را در مقداری آب ریخته و به قدری حرارت دهید تا به قوام آید، سپس 500 گرم سیب تازه (دم و پوست گرفته) و کمی آب را داخل شربت ساده که درست کرده اید بریزید و خوب بهم بزنید، کمی وانیل و جوهر لیمو به آن افزوده و دوباره حرارت دهید تا سیب پخته شود و به قوام آید.
نکته: چون برای تهیه مربای سیب ناچارید پوست آنرا بکنید بهتر است یک دقیقه آنرا در آب جوش انداخته و بعد در آورید و در این موقع پوست سیب بخوبی کنده می شود و احتیاجی به کندن آن با کارد نیست.

پ - مربای شکوفه سیب
100 گرم گل یا شکوفه درخت سیب را 6 ساعت در آب خیسانده، سپس با آتش ملایم آنرا بجوشانید بعد به هم وزن آن شکر و کمی وانیل افزوده، بهم بزنید و دوباره حرارت دهید تا بقوام آید، پس از بقوام آمدن آن را در شیشه ای ریخته و بکار برید.
ت - پالوده (پوره) سیب
جهت تهیه پالوده یا پوره سیب، چند عدد سیب تازه و رسیده را رنده نموده، برای خوش طعمی آن کمی شکر و گلاب به آن افزوده، خوب بهم زده و میل کنید. ( در تهیه پوره سیب بهتر است سیب را پوست نکنید زیرا پوست سیب دارای دیاستاز و منگنز است و به هضم غذا کمک می کند، از اینرو داروی خوبی برای کودکان و سالخوردگانی است که به غذاهای زود هضم نیاز مبرم دارند ).
ث - سرکه سیب
قند موجود در سیب توسط مخمر به نوعی الکل تبدیل شده و شراب سیب ساخته می شود، بعد از آنکه شراب رسید، الکل آن توسط فعالیت باکتریها به اسید سیتریک تبدیل می گردد، سپس به آن ویتامین c اضافه می کنند تا از اکسیده شدن آن جلوگیری نماید. به این ترتیب سرکه سیب ساخته می شود که اثرات درمانی معجزه آسایی دارد.
ج - کمپوت سیب
مواد لازم
1 کیلو سیب
25 گرم شکر
3 لیوان آب
1 قاشق سوپخوری آبلیمو
روش تهیه کمپوت
سیب را شسته و از وسط دو نیم کنید. هسته های آنرا بیرون آورده و آن را پوست گرفته و در ظرف آب سرد قرار دهید و آبلیمو را اضافه کنید تا سیب تغییر رنگ ندهد شکر و آب را جوشانده، سیب را به آن اضافه کنید و حدود 5 تا 10 دقیقه بجوشانید. بصورتی که سیب کمی ملایم تر شود. سپس سیب را در ظرف مخصوص بریزید و کمی از شربت خود سیب روی آن بریزید.
چ - دسر سیب
مواد لازم
6 عدد سیب
3 عدد تخم مرغ
یک چهارم پیمانه آب
یک سوم پیمانه شکر
یک چهارم قاشق چایخوری نمک
5 /1 قاشق چایخوری نشاسته
2 قاشق غذاخوری شیر کم چربی
یک چهارم قاشق چایخوری دارچین
یک چهارم قاشق جوزهندی
روش تهیه دسر
سیبها را پوست گرفته و قاچ کنید. سپس آنرا با آب درون ظرف در داری بپزید. بطوریکه کاملا بپزد اما له نگردد شکر و نمک را اضافه کرده و هم بزنید تا شکر در آب حل شود سیب را از روی حرارت برداشته و اجازه دهید تا خنک شود. تخم مرغ، شیر و نشاسته را با چنگال خوب هم بزنیدسیبها را درون ظرف نسوز چیده و مخلوط شیر و تخم مرغ را روی آن بریزید. جوز هندی و دارچین را روی سایر مواد پاشیده و ظرف را داخل و قرار دهید. این دسر را در حرارت 325 درجه فارنهایت و بمدت 20 دقیقه بپزند. دسر را گرم صرف نمایید. این دسر برای پذیرایی 4 نفر است.
ح - مارمالاد سیب
مواد لازم
2 کیلو سیب
1 کیلو شکر
2 ورق ژلاتین
نصف قاشق چایخوری وانیل
روش تهیه مارمالاد
سیب را با 3 لیوان آب بگذارید بپزد. بعد سیبهای پخته شده را از صافی رد کرده و یا چرخ کنید. شکر را روی آنها ریخته و 2 ساعت بگذارید بماند ژلاتین را در کمی آب جوش حل کرده، داخل مایه سیب ریخته، سپس سیبهای صاف شده و شکر را روی حرارت گذاشته تا بجوشد و غلیظ شودبعد آنرا از روی حرارت برداشته و بگذارید سرد شود و در شیشه ریخته و در جای خنک نگه دارید. در اواخر پختن مارمالاد وانیل را اضافه کنید.
خ - کیک سیب
مواد لازم
یک لیوان سیب رنده شده
2 لیوان آرد سفید
نصف لیوان شکر
نصف لیوان گردوی (چرخ کرده)
یک فنجان روغن مایع
2 عدد تخم مرغ
نصف قاشق چایخوری وانیل
یک قاشق چایخوری بکینگ پودر
1 قاشق چایخوری جوش شیرین
روش تهیه کیک
ابتدا قالب یکی را کمی چرب کرده و سپس فر را با درجه 180 سانتیگراد روشن کنید. بعد مایه کیک را آماده ساخته و در یک ظرف تخم مرغها را بشکنید. روغن و شکر را روی تخم مرغ ریخته و آن را خوب هم بزنید تا کاملا مخلوط شود. جوش شیرین، گردو، بکینگ پودر و وانیل را داخل تخم مرغ کرده و سیب رنده شده و آرد را به مایع اضافه کنید، کمی بزنید تا با هم مخلوط شوند. مایه کیک را در قالب ریخته و قالب را به مدت 1 ساعت در فر قرار دهید تا کیک پخته و روی آن طلایی گردد. کیک را بعد از این مدت از فر در آورده، بگذارید سرد شود و بعد از قالب خارج کنید و روی آن را با مقداری خاکه قند و پودر پسته تزیین نمایید.
د شیرینی سیب
مواد لازم
5 /1 کیلو سیب
2 عدد تخم مرغ
250 گرم شیر
200 گرم شکر
400 گرم روغن
180 گرم آرد
کمی نمک
روش تهیه شیرینی
شیر، زرده تخم مرغ ، شکر، نمک و آرد را مخلوط کنید. سفیده تخم مرغ را آنقدر بزنید تا سفت شود و سپس به مایه اضافه نمایید. سیبها را پوست گرفته و هسته های آنرا خارج کرده، بصورت ورقه ورقه برش بزنید و بعد در مایه آماده شده فرو کنید و در روغن سرخ نمایید. سیبهای سرخ شده را در آبکش بگذارید تا روغن اضافی آن خارج شود و روی آن شکر بپاشید.
ذ - نوشیدنی مقوی سیب (برای 1 نفر)
مواد لازم
یک چهارم فنجان آب سیب
1 قاشق مرباخوری نارگیل
1 قاشق مرباخوری پوره مغز فندق
2 تکه یخ کوچک
یک چهارم قاشق چایخوری زنجبیل تازه (رنده شده)
روش تهیه نوشیدنی
تمام مواد را در مخلوط کن ریخته، کاملا مخلوط کرده و بلافاصله پذیرایی کنید.
س - نوشیدنی اشتها آور سیب (برای 16 نفر )
مواد لازم
2 کیلو و 300 گرم آب سیب
یک چهارم فنجان شکر
2 عدد چوب دارچین (متوسط)
به میزان لازم گل میخک
روش تهیه نوشیدنی
آب سیب، شکر، ادویه و دارچین را در ظرف مناسبی ریخته، آرام آرام حرارت دهید تا به درجه حرارت جوش برسد و 3 دقیقه بجوشد. سپس نوشیدنی را صاف کرده، آنرا داغ با قاچ های نازک پرتقال، لیمو با سیب قرمز پوست نکنده که یک گل میخک درسته در آن فرو رفته، سرد کنید. می توانید نوشیدنی را سرد با یخ میل نمایید.
ش - سالاد سیب و کلم (برای 4 نفر)
مواد لازم
1 عدد سیب متوسط (خرد شده)
3 پیمانه کلم (خرد شده)
نصف پیمانه سس کم کالری
یک چهارم پیمانه آبلیمو
2 قاشق غذاخوری خیارشور (خرد شده)
یک چهارم قاشق چایخوری نمک
روش تهیه سالاد
تمام مواد را با هم به آرامی مخلوط کنید و سالاد را برای مدت حدائقل یک ساعت در یخچال نگهدارید تا خنک شود. میزان کل کالری این سالاد 160 کالری می باشد و از این رو مصرف ان برای افرادی که رژیم ضد چاقی دارند مفید و موثر است.
ص - چای نشاط آور سیب (برای 4 نفر )
مواد لازم
1 پیمانه آب سیب
نصف پیمانه شکر
نصف پیمانه آب پرتقال
3 عدد میخک
یک سوم پیمانه آبلیمو
1 پیمانه آب
5 /1 پیمانه چای آماده سرد
چند حلقه لیمو
4 برگ نعناع تازه پوست رنده شده
1 عدد پرتقال
روش تهیه چای
پوست پرتقال، آب و میخک را مخلوط کرده، روی حرارت قرار دهید تا بمدت 20 دقیقه بجوشد. سپس آن را آبکش کرده و سایر مواد را با آن مخلوط کنید. این نوشیدنی را در لیوانهای بلند ریخته و چند قطره یخ در آن بیندازید روی یک ورقه لیمو و یک برگ نعناع قرار دهید.
ض - پودینگ سیب (برای 6 نفر)
مواد لازم
4 عدد سیب متوسط
یک سوم پیمانه شکر
یک دوم پیمانه آب سرد
3 پیمانه آب جوش
1 قاشق غذاخوری آبلیمو
5 قاشق چایخوری نشاسته
2 قاشق چایخوری پودر پوست لیمو
روش تهیه پودینگ
نشاسته را در آب سرد ریخته و هم بزنید. 5 دقیقه صبر کرده و سپس آب جوش را به آن اضافه کنید. نشاسته را در شیر ریخته و شیرجوش را در یک محتوی ظرف آب در حال جوش قرار دهید. نشاسته را حدود 30 دقیقه حرارت داده و آن را مرتب هم بزنید. سپس شکر را اضافه کرده و هم بزنید در نشاسته حل شود. آبلیمو و پودر پوست لیمو را نیز به نشاسته افزوده و آن را از روی حرارت بردارید. سیب را پوست گرفته و حلقه حلقه کنید. حلقه های سب را درون ظرف نسوزی چیده و نشاسته را روی آن بریزید. ظرف را در فر قرار دهید و سیب ها را در حرارت 350 درجه فارنهایت بپزید.
ط - دلمه سیب
مواد لازم
500 گرم سیب
500 گرم گوشت (چرخ کرده )
1 عدد پیاز
نصف پیمانه لپه (پخته شده )
مقداری روغن
2 قاشق غذاخوری شکر
2 قاشق غذاخوری کره
به میزان لازم نمک و فلفل
روش تهیه دلمه
پیاز را خرد کرده و در روغن کمی سرخ کنید. بعد گوشت چرخ کرده را به آن افزده، کمی تفت دهید، لپه، نمک و فلفل را به آن اضافه کرده و کنار بگذارید. سیب را از قسمت ساقه سوراخی ایجاد کرده، دانه و مغز آنرا خارج کرده و به صورت دلمه در آورید، سپس مواد گوشتی آماده شده را داخل سوراخ سیب ریخته و دلمه سیب را در ظرفی کنار هم بچینید و با حرارت 350 درجه به مدت حدود نیم ساعت بپزید. وقتی که سیب نیم پز شد آن را از فر خارج کرده، سرکه و شکر را با هم مخلوط نموده و روی آن بریزید دوباره در فر قرار دهید تا کاملا پخته شود و میل کنید.
ظ - خورش سیب (برای 4 نفر )
مواد لازم
1 کیلو سیب
100 گرم روغن
1 عدد پیاز
نصف پیمانه آبلیمو
4 قاشق مرباخوری شکر
کمی زعفران
به میزان لازم نمک و فلفل
500 گرم گوشت (بدون استخوان)
روش تهیه خورش
گوشت را قیمه قیمه کرده و با پیاز سرخ شده و 4 پیمانه آب بپزید. سیب را پوست کنده و خرد نمایید و با روغن کمی تفت دهید و داخل گوشت پخته شده بریزید. بعد شکر، آبلیمو، نمک و زعفران را به گوشت اضافه کرده، بگذارید تا حرارت ملایم خورشت چند جوش بزند. طوری که سیب له نشود. خورش پخته را در ظرف مناسب ریخته و میل نمایید.
ع - ترشی لیته سیب
مواد لازم
1 کیلو سیب
1 لیتر سرکه
1 قاشق سوپخوری شکر
نصف قاشق سوپخوری پودر میخک
1 پیمانه آب
به میزان لازم نمک
روش تهیه ترشی
بعد از پوست کندن سیب، آنرا به اندازه های دلخواه ریز کرده و با یک پیمانه آب روی حرارت ملایم بپزید. سپس آنرا خوب آبکش کرده، بطوری که آبش خشک شود. بعد دوباره آنرا با نمک، میخک و سرکه با حرارت ملایم آنقدر بجوشانید تا کاملا له شده، به صورت ژله در آمده و خوب غلیظ شود. شکر را به آن اضافه کرده، خوب هم بزنید. بعد چرخ کنید. پس از چرخ کردن کافی است آنرا خنک کرده و در شیشه ریخته و در جای خنک نگهداری کنید.
غ - شربت عسل سیب با خامه
مواد لازم
یک دوم پیمانه شربت سیب
5/1 پیمانه خامه غلیظ و سرد
کمی دارچین (برای تزیین )
2 قاشق غذاخوری عسل
تعدادی پوست لیمو (رنده شده )
روش تهیه شربت
درون کاسه ای شربت و خامه را با هم خوب مخلوط کنید. سپس این مخلوط را درون لیوانهای سرد بریزید و با رنده پوست لیمو دارچین تزیین کرده و بلافاصله آنرا صرف نمایید.
ف - ژله سیب وموز (برای 4 نفر )
مواد لازم
1 پیمانه آب سیب
1 عدد موز (ورقه شده)
نصف پیمانه آب داغ
یک چهارم پیمانه آب سرد
2 قاشق غذاخوری پودر ژلاتین (بدون چاشنی)
1 قاشق غذاخوری شکر
1 قاشق چایخوری وانیل
2 قاشق چایخوری آبلیمو
روش تهیه ژله
پودر ژلاتین را در آب سرد ریخته و هم بزنید تا یکنواخت شود. آب داغ را اضافه کرده و مخلوط کنید تا ژلاتین در آب حل شود. شکر، آبلیمو، آب سیب و وانیل را افزوده و هم بزنید تا شکر حل شود. ژله را در یخچال گذاشته تا کمی ببندد. سپس آن را از یخچال بیرون آورده و با همزن بزنیدحلقه های موز را نیز به ژله اضافه کرده و ژله را دوباره در یخچال بگذارید تا سرد شده و کاملا ببندد.
ق - شیر تخم مرغ سیب (برای 1 نفر)
مواد لازم
250 گرم آب سیب
100 گرم شیر
1 عدد تخم مرغ
1 قاشق چایخوری شکر
1 هشتم قاشق چایخوری وانیل
کمی جوز هندی
2 تکه یخ
روش تهیه شیر تخم مرغ
تخم مرغ شکسته و زرده و سفیده را از هم جدا کنید. زرده را با شکر و وانیل به وسیله چنگال خوب بزنید. زرده، شیر، یخ، جوزهندی و آب سیب را رد مخلوط کن ریخته و مخلوط کنید تا حالت پف کرده و کش دار پیدا کند .در این فاصله سفیده را با همزن تمیز بزنید تا سفت شده و فرم بگیرد. زرده را روی سفیده ریخته و به آرامی مخلوط کنید. این مخلوط را در لیوانهای کوچک ریخته و مقدار کمی جوز هندی روی آن بپاشید و میل کنید.
ک - شیرقهوه سیب (برای 2 نفر )
مواد لازم
100 گرم آب سیب
3 قاشق چایخوری شکر
200 گرم آب سرد
4 تکه یخ
یک چهارم پیمانه شیر خشک
2 قاشق چایخوری قهوه فوری (نسکافه )
روش تهیه شیرقهوه
تمام مواد را در مخلوط کن ریخته و در درجه تند به مدت 1 الی 2 دقیقه خوب مخلوط کنید تا غلیظ شود. سپس آنرا در لیوانهای بلند ریخته و میل کنید.

فصل هشتم : صبر زرد aloe vera

اسامی گوناگون صبر زرد: در مازندران به گیاه صبر انجیر بغدادی می گویند. در لهجه اصفهانی به صبر، چدروا می گویند. صباده، صبره، آلوئه، آلوئس و ازوا از اسامی دیگر صبر زرد است.
صبر زرد در زبان عربی به الوه، الصبر و صباره، در زبان لاتین به aloe vera، در زبان انگلیسی به aloes، در زبان آلمانی به aloe و در زبان فرانسه به aloes officinale شهرت دارد.
گونه های مختلف گیاه صبر زرد: گیاه صبر زرد 5 گونه اصلی دارد که عبارتند از:
1 - صبر زرد، صبر، صبرهندی، داربو - عود aloe vera
2 - شاخ بزی aloe verrucosa
3 - خرخ aloe vaccillans
4 - صبر فارسی، صبر سیاه aloe caballin
5 - صبر سقوطری aloe socotrin
مشخصات کلی صبر زرد: صبر صمغ سیاهرنگ درختی است به بلندی 150 تا 180 سانتی متر و برگهای آن شبیه به برگ عنصل است ولی از آن بلندتر و عریضتر و اطراف برگها خارهای محکم و کوتاه دور از هم وجود دارد .داخل برگ متخلخل است و مملو از ماده لزج بسیار تلخی است که دهان صبر است. صبر هم بصورت خوراکی و هم با داروهای ضمادی مصرف می شود. طبیعت گیاه صبر گرم و خشک است. این گیاه از تیره گل لاله بوده وگلهایی زرد رنگ دارد صبر زرد در نواحی گرم هندوستان و جزایر آنتیل و شمال آفریقا رویش بیشتری دارد. قطعات صبر زرد خشک شده بخوبی به صورت پودر در می آیند و در مجاورت ابتدا نرم و ذوب شده، سپس با شعله درخشانی می سوزد.
نسخه های شفابخش صبر زرد

1 - التیام زخم گوش و رفع عفونت آن با صبر زرد: جهت پاک کردن گوش از عفونت و چرک و التیام زخم داخل آن، مقداری پودر صبر زرد را با کمی زعفران پودر شده و روغن بادام شیرین مخلوط کرده و داخل گوش بریزید. همچنین چکاندن آب برگ زیتون که با کمی عسل مخلوط شده باشد در داخل گوش در درمان امراض مذکور موثر است.

2 - درمان اگزما (خارش پوست) با صبر زرد: 100 گرم گیاه کامل و تازه صبر زرد را در هاون ریخته، آنرا کوبیده و له نمایید، سپس آنرا بر روی پوست بمالید و اثر جالب توجه آنرا در از بین بردن خارش پوست و درمان اگزما ببینید.
3 - دفع کرم روده با صبر زرد: خوردن روزی دو نخود از پودر صبر زرد که در کپسول ریخته باشند در دو وعده صبح و عصر موجب از بین رفتن کرمهای دستگاه گوارشی بویژه کرم روده می گردد. جهت اثربخشی بیشتر بهتر است همراه با کمی پودر گل بومادران، برنگ کابلی (یا مغز بادام تلخ رنده شده) مصرف شود.
4 - درمان یبوست با صبر زرد: خوردن 1 تا 5/1 گرم پودر صبر زرد با 1 تا 3 گرم (هر 54 قطره مساوی یک گرم است) تنطور ساده آن بعنوان دارویی مسهل جهت درمان یبوست بکار می رود. (مصرف زیاد این گیاه خاصیتی مسهل و مقوی معده داشته ومصرف کم آن موجب لینت مزاج می گردد و ملین (نرم کننده معده) است)
5 - درمان قطع قاعدگی در زنان با صبر زرد: مصرف مقدار کمی صبر زرد موجب باز شدن و به جریان افتادن خون قاعدگی در زنانی که عادت ماهانه آنها قطع شده یا به تأخیر افتاده، می گردد.
تذکر: مصرف صبر زرد برای خانمهای باردار مضر و خطرناک است، زیرا عادت ماهانه را به جلو می اندازد و موجب از بین رفتن و سقط جنین نیز می گردد.

6 - رفع بند آمدگی ادرار با صبر زرد: استفاده از صبر زرد به دلیل داشتن خاصیت ملین و مسهل علاوه بر باز نمودن جریان خون حیض در خانمها، موجب رفع بند آمدگی ادرار نیز می گردد .مقدار مصرف آن 1 تا 5/1 گرم از پودر آن یا 1 تا 3 گرم از تنطور ساده آن است.
7 - نقش صبر زرد در ترشح صفرا: داروسازان سنتی ایران از گیاه صبر به عنوان دارویی صفراآور استفاده می کردند و آنرا در تحریک ترشح صفرا موثر می دانستند. امروزه نیز استفاده از صبر زرد به میزان کم (چند نخود) ترشح صفرا را افزایش می دهد.
8 - ضد عفونی کردن زخمها و درمان سوختگی با صبر زرد: مالیدن پودر صبر زرد که در کمی آب حل شده باشد به مدت چند روز متوالی زخمها و جراحات را ضد عفونی کرده و موجب التیام سریع آنها می گرددهمچنین ضماد له شده برگهای تازه گیاه صبر و بستن آن بمدت چند ساعت سبب تحلیل ورم سوختگی و التیام زخم آن می گردد.

9 - اثر درمانی صبر زرد در درمان مالیخولیا: داروسازان سنتی ایران از صبر زرد به عنوان دارویی مفید جهت تقویت حواس پنجگانه، درمان مالیخولیا و بیشتر امراض دماغی و مغزی استفاده می کردند. جهت معالجه مالیخولیا مصرف 2 گرم صبر زرد پودر شده که با 2 گرم مصطکی مخلوط شده و با کمی عسل خمیر شده باشد توصیه می شود.

10 - درمان تنگی نفس با صبر زرد: صبر زرد داروی مفیدی جهت اخراج اخلاط مختلف بدن بویژه اخلاط کهنه ریوی می باشد. به همین منظور استفاده از ترکیب 2 گرم پودر صبر زرد و 2 گرم پودر غاریقون بصورت کفلمه معالج خوبی جهت نرم کردن سینه و درمان تنگی نفس می باشد.
11 - معالجه یرقان (زردی) با صبر زرد: افرادی که از بیماری یرقان (زردی) رنج می برند چنانچه کمی پودر صبر زرد (حدود 2 گرم) را در کمی آب خنک حل کرده و میل کنند نتایج رضایت بخشی از آن خواهند دید.
12 - رفع رطوبت معده و روده با صبر زرد: داروسازان سنتی ایران بیشترین خاصیتی که برای گیاه صبر قائل شده اند تاثیر این گیاه بر روی بیماریهای معده و روده بویژه رفع یبوست، رفع رطوبت و سردی آن و همچنین نابود کردن انگلهای گوارشی می باشد. جهت رفع امراض مذکور 2 گرم صبر زرد را با 2 گرم گلبرگ گل سرخ و 2 گرم مصطکی مخلوط کرده، نرم ساییده و این مقدار را در 3 وعده روزانه میل کنید.

13 - درمان سردردهای سرد مزاج با صبر زرد: خوردن 1 گرم پودر صبر زرد با 1 مثقال از پودر مصطکی که در 2 نوبت (صبح و عصر) جهت رفع سردردهایی که در افراد سرد مزاج بوجود می آید، مفید است.
14 - خواص طبی و مصارف دارویی روغن صبر زرد:
روغن صبر زرد که از جوشاندن گیاه صبر تازه در روغن زیتون بدست می آید خواص طبی فراوان در مورد بیماریهای پوستی دارد. از جمله: مالیدن آن بر روی جراحات و زخمها سرعت التیام و بهبود را در آنها بالا می برد. ضماد آن به محل سوخته شده در روی پوست اثر قاطعی در درمان و بهبود محل سوختگی دارد. چکاندن آن در گوش، دردگوش را تسکین داده و در صورت وجود عفونت، عفونت آنرا از بین می برد. کسانی که از بیماری اگزما (خارش پوست) رنج می برند از استعمال روغن صبر دریغ نورزند.

15 - فرآورده های گیاهی و دارویی صبر زرد: از گیاه صبر به تنهایی یا بصورت ترکیب با داروهای دیگر فرآورده های گیاهی متعددی تهیه می کنند که در صورت مصرف مداوم به موقع و صحیح آنها نتایج رضایت بخشی در درمان بیماریهای مربوطه از آن خواهند دید. در زیر به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم.
الف - تهیه قرص ضد سوزش معده با صبر زرد
جهت تهیه قرص ضد سوزش معده کافی است 40 گرم پودر صبر زرد را در کمی لعاب تخم ختمی حل کرده تا بصورت خمیر در آید. سپس خمیر حاصل را به شکل قرصهایی کوچک در آورده (حدود 30 عدد قر(ص) و روزی 2 قرص آنرا در موقع سوزش معده همراه با کمی آب میل کنید.
ب - تهیه قرص ضد کرم روده با صبر زرد
10 گرم صبر زرد را با 10 گرم گل سرخ، 10 گرم برنگ کابلی و 10 گرم کتیرای گل مخلوط کرده، نرم ساییده، با کمی آب یا لعاب اسفرزه خمیر کرده، خمیر را بصورت قرصهای کوچکی در آورده و روزی 2 قرص میل نمایید. همچنین می توانید از قرص ساده ضد کرم و انگل روده که دستور تهیه آن در بند قبلی (قرص ضد سوزش معده) ذکر شده، استفاده کنید.

پ - تهیه مرهم معالج سل پوستی با صبر زرد
جهت تهیه این مرهم 1 مثقال صبر زرد را با 1 مثقال گلنار و 1 مثقال اکسید دوزنگ (سبنکاء) مخلوط کرده، 3 مثقال تخم خرفه را نیز به آنها افزوده و نرم بکوبید، سپس با کمی آب نارنج خمیر نمایید و پس از خوب بهم زدن بر روی زخمهای بمالید و ببندید.
ت - تهیه پماد پایین آورنده فشار خون بالا با صبر زرد
15 گرم پودر صبر زرد را با 20 گرم پودر حنا مخلوط نمایید، با کمی آب خمیر کرده و پس از مدتی گذاشتن، آنرا به کف پاها بمالید و این عمل را چندین مرتبه دیگر تکرار کنید و اثر آنرا در پایین آوردن فشار خون بالا ببینید.
ث - تهیه قرص ضد دیابت با صبر زرد
1 مثقال صبر زرد را با 1 مثقال پوست گنه گنه، 1 مثقال کلمبو و 1 مثقال پوست بید مخلوط کرده، نرم ساییده، با کمی لعاب اسفرزه یا گل ختمی خمیر نموده و خمیر حاصل را به شکل قرصهای کوچک در آورده و هر شب در موقع خواب یک قرص میل کنید.
ج - تهیه مرهم ضد بواسیر با صبر زرد
جهت تهیه این مرهم، 2 مثقال صبر زرد را با 2 مثقال عناب، 2 مثقال انجیر خشک و 2 مثقال مقل ازرق مخلوط کرده، نرم ساییده، با روغن کوهان شتر ذوب شده خمیر نموده، شیاف بسازید و هر شب یک شیاف استعمال کنید.
چ - تهیه مرهم ضد گال (خارش پوست) با صبر زرد
1 مثقال صبر زرد را با 5 / 0 مثقال جوهر گنه گنه و 4 مثقال روغن بادام تلخ مخلوط کرده، خوب بهم زده و هر شب بر محل خارش ضماد کنید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید.
ح - روغن ماساژ صبر زرد
از روغن ماساژ گیاه صبر زرد جهت رفع خارش پوست و درمان اگزمای پوسستی، کاهش درد و سوزش پوست که ناشی از سوختگی باشد و درمان زبری و ترک استفاده می شود.

ترکیبات
1 قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی گیاه صبر
2 قاشق غذاخوری روغن زیتون
کمی پودر صبر زرد
روش تهیه روغن
طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
خ - کرم ضد سوختگی صبر زرد
ترکیبات
75 میلی لیتر روغن کنجد
75 میلی لیتر روغن استخراج سرد گیاه صبر
50 میلی لیتر تنطور گیاه صبر زرد
5 گرم پودر صبر زرد
5 گرم اکسید دوزنگ
25 گرم موم زنبور عسل
25 گرم لانولین
روش تهیه کرم
طرز تهیه این نوع کرم شبیه طرز تهیه کرم دارویی آویشن (صفحه 38) است.
د تنطور صبر زرد
از این تنطور جهت رفع سوزش معده، تهیه محلولهای ضد خارش و سوزش پوست، تسکین درد گوش و محلولهای ضد انگل و کرم روده استفاده می شود.
ترکیبات
200 گرم گیاه صبر زرد خشک یا 600 گرم گیاه صبر تازه
200 میلی لیتر الکل
750 میلی لیتر آب
روش تهیه تنطور
روش تهیه این تنطور شبیه روش تهیه تنطور آویشن (صفحه 33) است.

ذ شیاف ضد انگل و کرم روده صبر زرد
از این لوسیون علاوه بر درمان اگزمای پوست، جهت از بین بردن جوش و لک و کک مک پوست نیز استفاده می شود.
ترکیبات
2 قاشق غذاخوری جوشانده غلیظ گیاه صبر یا 2 قاشق غذاخوری پودر صبر زرد حل شده در آب گرم
2 قاشق غذاخوری پودر هلیله سیاه حل شده در آب گرم
1 قاشق غذاخوری تنطور گیاه صبر
روش تهیه لوسیون
طرز تهیه این لوسیون شبیه طرز تهیه لوسیون آویشن (صفحه 39) است.

فصل نهم : غازیاغی chenopodium

اسامی گوناگون غازیاغی: به گیاه غازیاغی پاکلاغی نیز می گویندقازایاقی، غازایاقی، غازایاغی، قازپا، پاقازه و کلاغ پا از اسامی دیگر این گیاه است.
این گیاه در زبان عربی به رجل الاوز، در زبان لاتین به chenopodium در زبان انگلیسی به goos _ foot، در زبان فرانسه به anserine و در زبان آلمانی به gansefuss شهرت دارد.
گونه های مختلف غازیاغی
1 - قازایاقی سفید، سلمه سفید، آق پازی، فسا الکلاب، زربیح chenopodium album
2 - قازایاقی قرمز chenopodium rubrum
3 - قازایاقی کاذب chenopodium hybridum
4 - قره پازی chenopodium halimus
5 - اسفناج بیابانی chenopodium bonus henricus
6 - زربیح chenopodium mural
7 - جربوز (تیره اسفناج) chenopodium blitum
مشخصات کلی غازیاغی: غازیاغی گیاهی است علفی که در روی چمنها و باغها به حالت خودرو می روید. ارتفاع آن حدود 20 تا 30 سانتیمتر است و برگهای آن سه قسمت است و به صورت پای زاغ و کلاغ است. قسمتهای مورد استفاده دارویی و خوراکی آن برگ گیاه است. طعم برگها کمی تند، قابض و کمی شیرین مزه بوده و مختصری رنگ زرد دارد و ریشه آن تقریبا دایره ای شکل و گره دار است و گره ها نیز دایره ای شکل هستند. رنگ ظاهر ریشه گیاه مایل به زردی است ولی چنانچه ساییده شود بسیار سفید رنگ می گردد. طبیعت غازیاغی گرم است.
نسخه های شفابخش غازیاغی
1 - درمان امراض کبدی با غازیاغی: نوشیدن روزانه 120 گرم آب غازیاغی تازه به تنهایی یا همراه با کاسنی وحشی، آب کاهو و آب گیاه دندان شیر در صبح ناشتا داروی بسیار مفیدی جهت درمان امراض کبدی بخصوص قولنج کبدی می باشد. بنابراین افرادی که به نحوی از بیماریهای کبدی رنج می برند از مصرف آن دریغ نورزند.

2 - رفع بند آمدگی ادرار با غازیاغی: جهت باز شدن مجاری ادراری و رفع بند آمدگی ادرار در افرادی که به آن مبتلا شده اند. 30 تا 60 گرم گیاه غازیاغی خشک را در یک لیتر آب بمدت چند دقیقه دمکرده یا جوشانده و آب صاف شده آنرا بنوشند.
3 - تحلیل ورم و درد چشم با غازیاغی: 40 گرم گیاه غازیاغی تازه را در یک لیتر آب دمکرده و ابتدا با آب صاف شده آن پلکها و اطراف چشم را بشویید و سپس تفاله آنرا بر محل ورم چشم و پلک ضماد کرده و پس از چند ساعت آنرا بشویید. (تذکر این دستور باید 3 مرتبه در روز تکرار شود و در موقع مصرف باید توجه داشت که چشمها کاملا بسته باشد تا مایع کمپرس (ضماد) وارد چشم نشود)
4 - رفع درد و سوزش ناشی از گزیدگی حشرات با غازیاغی: اگر فردی قسمتی از بدنش را حشره ای گزنده، نیش زده باشد کوبیده و له شده آنرا بر محل گزیدگی ضماد نماید.
5 - درمان بند آمدگی شیر در پستان با غازیاغی: جهت رفع بند آمدگی شیر در پستان مادران کافی است یک مشت از برگهای تر و تازه غازیاغی را کوبیده و له نمایید، سپس آنرا به شکل ضماد بر روی پستان آنها بگذارید، شیر آنها را زیاد کرده و به جریان می اندازد.
6 - التیام زخم سوختگی با غازیاغی: استفاده از مرهم برگ غازیاغی دارویی مفید جهت التیام زخم سوختگی و بهبود جراحات سخت پوستی می گردد. برای تهیه این مرهم 40 گرم برگ غازیاغی تر و تازه را کوبیده با کمی نمک یا سرکه مخلوط کرده، خوب بهم زده و بر محل سوختگی ضماد کنید.
7 - درمان آنژیم و ورم و درد گلو با غازیاغی: 100 گرم برگهای تر و تازه غازیاغی را شسته و در آبکشی قرار دهید تا آب آن خارج شود، بعد آنرا در دستگاه پرس کوچک یا آب میوه گیری دستی ریخته و پس از فشردن و له گردیدن، آب یا شیره آنرا به صورت غرغره کردن در موقع گلو درد و آنژین بکار ببرید.

8 - نقش غازیاغی در دور کردن مورچه و حشرات از محیط: گیاه غازیاغی به سبب بوی مطبوعی که دارد وسیله مناسبی جهت دور کردن و فراری دادن مورچه ها و حشرات از محیط می باشد (زیرا مورچه ها و حشرات از بوی این گیاه گریزانند) جهت اثر بخشی بهتر می توانید شاخه غازیاغی را با برگ گوجه فرنگی در محل اجتماع مورچه ها قرار دهید.
9 - درمان نقرس با غازیاغی: جهت درمان نقرس 30 گرم غازیاغی خشک یا 60 گرم غازیاغی تازه را در یک قابلمه کوچک یا کاسه نسبتا بزرگ و پهن قرار داده، روی آن 750 میلی لیتر آب سرد بریزید، آن را روی حرارت به جوش آورید بگذارید به مدت 15 الی 20 دقیقه به آرامی بجوشد تا یک سوم حجم آن کم شود، سپس آنرا صاف نموده و 3 بار در روز، هر بار یک فنجان از آنرا مصرف کنید.
10 - رفع بی اشتهایی با غازیاغی: گیاه غازیاغی گیاهی معطر و خنک بوده و در تحریک اشتها بخصوص در افرادی که دچار بی اشتهایی شده بسیار مفید است به همین منظور استفاده از این گیاه به صور مختلف دارویی (جوشانده، دمکرده، شیره گیاه تازه و شربت آن) توصیه می شود.
11 - تصفیه کردن خون با غازیاغی: خوردن روزانه 3 بار، (هر بار 5 تا 10 میلی لیتر) از شربت غازیاغی تازه یا 3 بار در روز هر بار یک فنجان از دمکرده 25 گرم غازیاغی خشک در 500 میلی لیتر آب به افرادی که از غلظت بالای خون رنج می برند توصیه می شود.
12 - دفع سنگ کلیه و مثانه با غازیاغی: بذرهای غازیاغی به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده نقشی موثر در زهکشی کردن و پاک نمودن کلیه، مثانه و مجاری ادراری دارند. طریقه مصرف آن در بند 9 (درمان نقرس با غازیاغی) ذکر شده است.

13 - نقش غازیاغی در درمان بیماریهای لثه: نتایج بررسی های آزمایشگاهی حاصل از تجزیه غازیاغی نشان می دهد که برگ و ساقه غازیاغی حاوی درصد بالایی از ویتامین ث هستند. به همین دلیل نقشی موثر و مفید در جلوگیری از فساد لثه ها و تقویت آنها دارند.
طرز مصرف: می توانید از جوشانده یا دمکرده آن استفاده کنید و یا اینکه کمی از گیاه خشک را پودر کرده و بر روی لثه ها بپاشید.
14 - ضد عفونی و التیام زخمها با غازیاغی: پارچه ای تمیز و نرم را در 500 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده داغ گیاه غازیاغی خیس کنید، سپس آن را بفشارید تا مایع اضافی آن خارج شود، بعد پارچه کمپرس را روی ناحیه صدمه دیده قرار دهید، هنگامی که کمپرس سرد یا خشک شد مجددا با استفاده از محلول داغ، کمپرس را تکرار کنید و این عمل را تا بهبودی کامل زخمها ادامه دهید.
15 - درمان نفخ معده و روده با غازیاغی: جهت رفع نفخ معده و روده، 50 گرم بذر و 20 گرم برگ خشک شده غازیاغی را مخلوط کرده، نرم ساییده و روزانه 2 بار، هر بار یک قاشق مرباخوری از آنرا نیم ساعت بعد از غذا بصورت کفلمه میل کنید.

16 - معالجه برص(لکه های سفید روی پوست) با غازیاغی: جهت معالجه برص لازم است ابتدا معده و روده ها را با مسهل گیاهی پاک کرده و سپس هر روز 2 مثقال پودر بذر غازیاغی را با عسل مخلوط کرده و میل نمایید و این عمل را تا 15 روز متوالی تکرار کنید.
دستور دیگر: پس از پاک کردن معده و روده ها با یک مسهل قوی ، 4 مثقال بذر غازیاغی را با 5 /0 مثقال عاقرقرحا، 5/0 مثقال ریشه ترید یا ریشه درخت توت و 5 /0 مثقال زنجفیل مخلوط کرده، نرم ساییده با عسل (به میزانی که خمیر شود) مخلوط کرده، خوب بهم زده و هر روز کمی از آنرا میل نمایید، بعد در آفتاب نشسته و موضع را عریان کنید تا عرق نماید و این عمل را تا چند روز متوالی انجام دهید.
17 - نقش غازیاغی در زیبایی پوست و رفع چروک آن: افرادی که می خواهند پوستی زیبا، روشن و خالی از چروک داشته باشند، چنانچه روزانه صورت و پوستشان را با آب صاف شده دمکرده 40 گرم (معادل 8 مثقال) غازیاغی (در یک لیتر آب) بشویند و این عمل را 2 بار در روز به مدت چند هفته متوالی انجام دهند نتایج رضایت بخشی از آن خواهند دید.

18 - رفع گرفتگی ماهیچه ها و درمان کمر درد با غازیاغی: استفاده از غازیاغی چه به صورت خوراکی (جوشانده، دمکرده و یا پودر آن) و چه به صورت استعمال خارجی (ضماد، کمپرس، روغن، تنطور و مرهم) به دلیل داشتن طبیعتی گرم در درمان کمر درد و رفع گرفتگی ماهیچه ها و تشنج عضلانی بکار می رود. مردم قدیم جهت مداوای درد کمر و رفع گرفتگی ماهیچه های سخت شده، ضمن انداختن پوست دنبه گرم کرده بر کمر، برگ های غازیاغی را با کله بزغاله همراه با مغز آن بصورت آبگوشت پخته و می خوردند مفید و موثر واقع می شده است.
19 - تسکین درد عضلات و مفاصل با غازیاغی: جهت تسکین درد عضلات بخصوص در ناحیه مفصلها (نظیر زانو، آرنج و مچ دست ها و پاها) تمام اجزای گیاه تازه غازیاغی (همراه با ریشه، ساقه، برگ و ...) را پس از شستن و خشک کردن در سایه، پودر کرده و در کمی آب به قدری بجوشانید تا همانند شربت به قوام آید، سپس مایع به قوام آمده را در ظرف شیشه ای تیره رنگی ریخته و هر بار کمی از آنرا بر عضو دردناک بمالید و این عمل را تا بهبودی کامل ادامه دهید.
20 - خواص طبی روغن غازیاغی: مالیدن روغن غازیاغی در درمان انواع امراض پوستی به کار می رود. از جمله برص( لکه های سفید روی پوست) را برطرف ساخته و مالیدن مرتب آن به پوست صورت، چین و چروک آنها را از بین برده و برای زیبایی پوست مفید است. ضماد روغن غازیاغی به اطراف چشم درد و ورم چشم بخصوص ورم ملتحمه آنرا از بین می برد. مالیدن روغن غازیاغی که از تمام اجزای گیاه به دست آمده باشد به دلیل داشتن طبیعت گرم و محرک در تسکین درد عضلات مفاصل که به علت سردی باشد مفید و موثر است.
طرز تهیه روغن غازیاغی: طرز تهیه روغن غازیاغی شبیه طرز تهیه روغن آویشن است (به صفحه 30 رجوع شود)

21 - فرآورده های گیاهی و دارویی غازیاغی: هر چند گیاه غازیاغی خواص طبی و دارویی فراوانی دارد که در بندهای فوق به تعدادی از آنها اشاره شد ولی این گیاه در زمان کنونی خواص طبی و دارویی فراوانی دارد که در بندهای فوق به تعدادی از آنها اشاره شد ولی این گیاه در زمان کنونی کمتر شناخته شده و فرآورده های گیاهی آن کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. در زیر جهت آشنایی بیشتر با فرآورده های گیاهی این گیاه به معدودی از آنها اشاره می کنیم.
الف - شربت مقوی کبد غازیاغی
مواد لازم
15 گرم غازیاغی خشک
5 گرم کاسنی خشک
5 گرم کنگر خشک
5 گرم عناب خشک
750 میلی لیتر آب
500 گرم عسل یا شکر
روش تهیه شربت
گیاهان فوق را مخلوط کرده، شسته و در سبد بریزید تا آب آن برود. سپس آنرا در قابلمه ای ریخته و آب را به آن اضافه کرده، 20 دقیقه بجوشانید تا آب آن به 500 میلی لیتر برسد. بعد آب آنرا صاف کرده و در ظرف دیگری بریزید. عسل را به آرامی به آن اضافه نموده و آنقدر حرارت دهید تا شربت نیمه غلیظی بدست آید.
ب - عرق غازیاغی
عرق غازیاغی همانند جوشانده و دمکرده آن جهت درمان امراض مختلف بکار می رود. بیشترین مورد استفاده این عرق برای درمان نارساییهای کبد و تصفیه شدن خون است. عرق غازیاغی را به تنهایی یا همراه با کمی شکر تصفیه نشده یا عسل مخلوط کرده و نصف استکان قبل از غذا میل نمایید.
پ - محلول زیبایی پوست با غازیاغی
جهت تهیه محلول زیبایی پوست یک مشت غازیاغی تازه را با نیم مشت بابونه مخلوط کرده، در حرارت ملایم به مدت 20 تا 40 دقیقه بجوشانید،سپس آنرا صاف نموده و پس از شستن پوست و صورت با صابون گیاهی و خشک نمودن آن، پوست و صورت را با آن چندین مرتبه شستشو دهید.

ت - تهیه بخور ضد تیرگی پوست با غازیاغی
برای تهیه این بخور گیاهی، یک کتری آب بجوشانید و نصف یک لگن کوچک را با آب جوش پر کنید، سپس 500 میلی لیتر دمکرده، 20 گرم برگ غازیاغی، 20 گرم بابونه و 20 گرم اسطوخودوس یا 5 تا 10 قطره اسانس معطر روغنی غازیاغی (یا مخلوطی از اسانس معطر روغنی گیاهان مذکوررا به آن بیافزایید، بعد سر را روی لگن بگیرید و حوله خشک را به گونه ای روی سر بیندازید که بخار را در خود نگهدارد. سپس به مدت 15 دقیقه به طور مداوم و یکنواخت پوست و صورتتان را در معرض این بخور قرار دهید و در حین بخور پوست و صورتتان را ماساژ دهید.
ث - تهیه پماد ضد زبری و ترک پوست با غازیاغی
جهت تهیه این پماد 500 گرم ژله نفت یا پارافین نرم و یا موم زنبور عسل را در کاسه بلوری ریخته، روی یک تابه پر از آب جوش (یا در یک تابه دو جداره) ذوب کنید، 100 گرم گیاه غازیاغی تازه را با 25 گرم تخم شنبلیله تازه، 25 گرم تخم ختمی و 25 گرم آرد جو مخلوط کرده و به آن اضافه کنید 2 ساعت حرارت دهید تا عصاره گیاهان در اثر حرارت خارج شود و بعد یک کیسه نازک نخی را داخل یک پارچ قرار دهید و بالای آنرا به وسیله نخ یا باند کشی محکم به دهانه پارچ وصل کنید. بعد مخلوط فوق را داخل آن بریزید و با فشار دادن کیسه داخل پارچ، مخلوط را صاف کنید و مخلوط صاف شده را هنگامی که هنوز داغ است فورا داخل ظروف در دار ویژه پماد بریزید و 2 تا 3 بار در روز، هر بار کمی از آنرا بر روی پوست بمالید.
ج - تهیه پودر قاووت مقوی مغز با غازیاغی
جهت تهیه پودر قاووت تقویت کننده حافظه و نیرو دهنده قوای فکری، 25 گرم گیاه غازیاغی خشک را با 20 گرم زنجفیل، 10 گرم جوز هندی و 15 گرم کندر خوراکی مخلوط کرده، نرم ساییده با 150 گرم پودر نبات مخلوط کرده و روزی یک قاشق مرباخوری از آنرا 2 ساعت بعد از نهار میل کنید.
چ - روغن استخراج سرد غازیاغی
از این روغن جهت تهیه کرم ضد برص، ضد لک و کک مک، پماد ضد عفونی کننده و التیام دهنده زخم و مرهم مسکن درد عضلات و ماهیچه های متشنج (گرفته) استفاده می شود.
ترکیبات
1 لیتر روغن زیتون
2 مشت برگ غازیاغی تازه یا 1 مشت برگ غازیاغی خشک
روش تهیه
روش تهیه این روغن شبیه روش تهیه روغن استخراج سرد آویشن (صفحه 35) است.

ح - روغن ماساژ غازیاغی
تحلیل ورم، افزایش سرعت تحرک و جریان خون، تسکین درد کمر، تخفیف درد در ناحیه کبد روی پوست و رفع سوزش ناشی از گزیدگی حشرات از مصارف روغن ماساژ غازیاغی است.
ترکیبات
1 قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی برگ غازیاغی
2 قاشق غذاخوری روغن بادام شیرین
روش تهیه روغن
طرز تهیه روغن ماساژ غازیاغی شبیه طرز تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
خ - تنطور غازیاغی
از تنطور گیاه غازیاغی جهت تقویت جریان خون در زیر پوست در ناحیه کبد ( بصورت استعمال خارجی) و رفع تشنج (گرفتگی) عضلانی استفاده می شود.
ترکیبات
200 گرم برگ غازیاغی خشک یا 600 گرم برگ غازیاغی تازه
250 میلی لیتر الکل
750 میلی لیتر آب
روش تهیه تنطور
روش تهیه تنطور غازیاغی شبیه روش تهیه آویشن (صفحه 33) است.
22 - فرآورده های غذایی غازیاغی:
الف - سالاد برگ غازیاغی
با استفاده از برگهای تازه غازیاغی، کاهو و مقدار کمی جوانه گندم تازه یک سالاد درست کنید، سپس برگ کاسنی، ریحان، جعفری و اسفناج را به صورت درشت خرد کرده، به سالاد بیفزایید. بعد کمی سس، آبلیمو و روغن زیتون روی آن بریزید. این سالاد جهت درمان بیماران کبدی بسیار مفید است.

ب - شربت غازیاغی
جهت تهیه شربت غازیاغی، 500 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده برگ غازیاغی را درون یک پارچ با صافی، صاف کرده، درون قابلمه کوچکی بریزید، بعد به آن 500 گرم عسل یا شکر تصفیه نشده اضافه کرده، مرتب به هم زده تا کاملا حل شود قابلمه را روی حرارت قرار داده و به آرامی بجوشانید تا به غلظت لازم برسد، سپس از روی حرارت برداشته، بگذارید تا سرد شود.
پ - مربای غازیاغی
از بذر تازه و برگهای غازیاغی مربا تهیه می شود این مربا خواص طبی فراوانی داشته و بیشتر جهت امراض کبدی، تسکین درد مفاصل و تقویت حافظه، مغز بکار می رود. طرز تهیه این مربا شبیه طرز تهیه مربای توت فرنگی است. ( به صفحه رجوع شود)
ت - ترشی غازیاغی
از برگها و بذر غازیاغی همراه با ریشه یا پیاز رازیانه، گل کلم، پیاز، موسیر و سیرترشی تهیه می شود. اجزای نامبرده را پس از خرد کردن، در حرارت ملایم پخته و آب آنرا گرفته در ظرفی که محتوی سرکه انگور یا سرکه سیب است ریخته، روی آنرا با کمی تخم کرفس، سیاهدانه و زنیان تزیین کرده، در ظرف را بسته و پس از چند هفته گذاشتن آنرا بکار ببرید.
ث - سوپ برگ غازیاغی
مصرف مداوم این سوپ علاوه بر تقویت کبد و تصفیه خون، موجب زیاد شدن اشتها گردیده و در رفع نفخ و ورم معده و دستگاه گوارشی بسیار موثر است.
مواد لازم
1 لیوان برگ غازیاغی (خرد شده)
1 قاشق غذاخوری آرد
4 عدد زرده تخم مرغ
6 لیوان آب گوشت یا مرغ
مقداری روغن
1 پیمانه روغن
1 پیمانه خامه
1 قاشق غذاخوری آبلیمو
به میزان لازم نمک و فلفل
روش تهیه سوپ
ابتدا آب گوشت یا مرغ را داخل ظرفی ریخته و بعد برگ غازیاغی و پیاز را اضافه کنید تا کاملا بپزد. آرد را با آب مخلوط کرده و به سوپ بیافزایید. بعد زرده تخم مرغ را کم کم داخل آن کرده و روغن و نمک و در آخر خامه و آبلیمو را به آن اضافه نمایید. پس از آنکه سوپ پخته شد آنرا در ظرف ریخته و بر سر سفره بیاورید.

ج - سس برگ غازیاغی
مبتلایان به سیروز کبدی یا نارسایی و تنبلی کبد و همچنین افرادی که رژیم چاقی دارند از مصرف کم کالری برگ غازیاغی دریغ نورزند.
مواد لازم
1 دسته برگ غازیاغی تازه
2 قاشق غذاخوری خردل
2 عدد پیاز متوسط
100 گرم کره
روش تهیه سس
پیاز را رنده کرده و با کره کمی سرخ کنید .بعد خردل و برگ غازیاغی را داخل کرده و بگذارید چند جوش بزند و سس کمی غلیظ شود. در پایان دسته برگ غازیاغی را از آن خارج کرده و سس را در شیشه ریخته و در مواقع نیاز به کار برید.