شگفتیهای درمان با گیاهان دارویی

مجید حاتمی

فصل چهارم : جعفری apium petroselinum

اسامی گوناگون جعفری: فارسی این نوع سبزی جعفری است ولی در شهسوار (تنکابن امروزی) به آن واپلیهم می گویند. در زبان عربی به جعفری لقب کرفس ماقدونی را داده اند. فرنگیها به یک نوع جعفری که کم عطر و کم خاصیت بوده پرسیل می گویند. در کتب داروسازی سنتی ایران از جعفری به عنوان فطراسالیون یاد کرده اند و این عنوان معرب پتروسلیوم لاتینی است. بقدونس، مقدونس، کرفس مقدنس، دینار رویه و حزا از اسامی دیگر جعفری است.
جعفری در زبان لاتین به apium petroselinum، در زبان انگلیسی به parsley، در زبان فرانسه به persil و در زبان آلمانی به petersille شهرت دارد.
ارمنی: azadkegh
چینی: heung choi
چک: petrzel
دانمارک: persille
هلند: petrselie
استونی: aedpetersell
فنلاندی pesilja
یونانی: maintanosmakedonisi
مجارستان: petrezselyem
ایسلندی: petursselja
اندونزی: seledi
ایتالیایی: prezzemolo
نروژی: persille
لهستانی pietruszlazwyczahna
پرتغالی:salasa
رومانی: patrunel
روسی: petrushka
اسپانیایی: perejil
سوئدی: persilja
تایلندی: phakchifarng
ترکی: maydanoz
ویتنامی: rau mui
مشخصات کلی جعفری: جعفری گیاهی دو ساله است که در سال اول از برگها یک طوقی پایه ای و در سال دوم ساقه ای گلدار تشکیل می دهد. ریشه اصلی آن ضخیم و کمی منشعب است و ضخامت آن تا 20 سانتیمتر هم می رسد. در هر چتر آن 10 تا 20 گل وجود دارد. میوه این گیاه به درازای 2 تا 3 میلیمتر به رنگ خاکستری تا قهوه ای و بیضوی شکل است و بویی قوی دارد.
قسمتهای مورد استفاده آن برگ، ریشه و میوه خشک آن است. برگهای سال اول را در فاصله ماه های تیر تا شهریور و برگهای سال دوم را در بهار و ریشه آنرا در ماه های مهر تا آذر جمع آوری می کنند. جعفری از خانواده آمبلی فراسه است.

ترکیبات شیمیایی اسانس جعفری: برگ و تخم و ریشه جعفری هر سه دارای اسانس باشند که بسیار مطبوع و معطر است. اسانس جعفری برای مطبوع کردن غذاها به کار می رود. اسانس تخم جعفری شامل یک الکالوئید به نام آپیول )apiol( است و نیز دارای یک گلوکیزد آپی ئین apiinاست و در آن ماده کومارین coumarin مشخص شده است در ریشه جعفری نیز اسانس یافت می شود مصرف بیش از حد اپی پولبرا در کبد و کلیه مناسب نیست .به طور کلی در گیاه جعفری چربی، پروتئین، هیدراتهای کربن، کلسیم،فسفر، سدیم، پتاسیم، ویتامین آلفاپنین، بتا پی نن، a، c، تیامین، ریبوفلاوبن و نیاسین وجود دارد. میرستی سین، الفا پنین، بتاپینن، میرستین، بتلا فلاندرن، لیمونن، گاماترپی نن، تراس اوسی مین، پراآن، متیل 4 ایزوپروپنیل بنزن، اوژنول، برگاپ تین، آپیوز، اسیدنروولیک، اسید کامئیک، اسیدکلروژنیک و اسید فوتیک نیز در آن وجود دارد.
در 100 گرم جعفری 240 میلی گرم اسید اسکربیک، 60 میلی گرم کاروتن و مقداری ویتامین b و آهن وجود دارد.
10/1 تا 50/1 (بر حسب منشاء گیاه) محلول در روغن و اسانسها است و اگر تحت اثر سولفات آهن قرار گیرد و به رنگ قرمز خونی در می آید. بوی آن معطر و شامل آپیول و میریستین )myristicinee( به مقادیر کم از اتر اکسیدها نیز نامیده می شود. اگر بطور ساده تجزیه گردد ماده ای به نام آپی ژنین )apigenine( و نوعی قند به نام آپیوز )apiese(می دهد. ریشه جعفری دارای 50/0تا 80 /0 درصد اسانس مواد قندی و 5 درصد مواد معدنی است.

نسخه های شفا بخش جعفری
1 - درمان آسم (تنگی نفس) با جعفری: افرادی که دچار حملات آسمی می شوند، چنانچه مدتی هر روز مقداری برگ جعفری تازه را خرد نموده و در کمی شیر گرم بریزند و صبح ناشتا میل کنند تنگی نفس آنها به خوبی برطرف شده و گرفتگی صدا را نیز برطرف می کند.
2 - تسکین دردهای عصبی با جعفری: استفاده از شیره برگ جعفری داروی مفیدی جهت رفع دردهای عصبی می باشد. شیره برگ جعفری را به تنهایی یا همراه الکل 90 یا 70 درجه تهیه می کنند. از شیره الکلی برگ جعفری به مقدار بسیار کم و بصورت استعمال خارجی استفاده می کنند.
طرز استفاده: ابتدا سر و پیشانی را بشویید و خشک نمایید، سپس به مقدار یک سر انگشت از عصاره الکلی جعفری را به سر و محل درد بمالید و ماساژ دهید.
3 - پایین آوردن تب با جعفری: مصرف 3 تا 200 گرم از شیره ساده برگ جعفری (بدون الکل) و مالیدن روزانه چند قطره از شیره الکلی آن به سر و پیشانی در پایین آوردن درجه حرارت بدن و رفع تب بویژه تبهای متناوب توصیه می شود.
4 - دفع کرمهای ریز روده با جعفری: جهت دفع انگلها و کرمهای دستگاه گوارشی 5 مثقال پودر برگ خشک جعفری را با 5 مثقال پودر کرفس و 5 مثقال پودر گل بنفشه مخلوط کرده در کمی آب جوشانده و صبح ناشتا میل کنید و این عمل را تا چند روز متوالی تکرار کنید.
5 - درمان بند آمدگی ادرار با جعفری: استفاده از جوشانده 30 تا 40 برگ جعفری خشک در یک لیتر آب به عنوان داروی ضد عفونی کننده مجاری ادراری و ادرار آور عمل نموده و در رفع بندآمدگی ادرار بکار می رود .(توجه: مصرف روزانه 3 تا 4 فنجان از آب صاف شده این جوشانده کافی است)

6 - نقش جعفری در التیام دادن سریع زخمها: برگهای جعفری به دلیل داشتن خاصیت ضد عفونی کننده، میکروب کش و التیام دهندگی سریع زخمها در درمان جراحات کم عمق و التیام زخمها بکار می رود. برای این کار برگهای تازه جعفری را له کنید و بر روی جراحات ضماد نموده و ببندید.
7 - درمان بند آمدگی شیر مادران با جعفری: مادرانی که شیر آنها کم شده یا شیر در پستان آنها بند آمده، چنانچه کمی از برگهای تازه جعفری را له کرده و بر روی پستان ها ضماد کنند، بمدت چند ساعت آنرا بسته، بعد آنرا بشویند و این عمل را تا چند روز تکرار کنند نتایج شفابخشی بدست خواهند آورد.
8 - رفع اختلالات قاعدگی در زنان با جعفری: تقریبا کلیه اجزاء جعفری اعم از ریشه، تخم و برگ آن در درمان اختلالات قاعدگی از قبیل عقب افتادگی خون قاعدگی، عادت ماهیانه و همچنین ترشحات سفید غیر طبیعی زنان به صور مختلف دارویی (جوشانده، پودر و حمام دارویی) بکار می رود.
الف - جوشانده تخم جعفری: صد گرم تخم جعفری را در یک لیتر آب بمدت 10 دقیقه جوشانده و آب صاف شده آنرا میل کنید. این جوشانده معالج قاعده های سخت بوده و عادت ماهیانه را باز می کند.
ب - جوشانده برگ جعفری: سی گرم برگ جعفری خشک یاتر را در 250 گرم آب جوشانده و آب صاف شده آنرا میل کنید. این جوشانده علاوه بر رفع بند آمدگی خون قاعدگی معالج خوبی جهت رفع یائسگی زودرس خانمها می باشد.
پ - حمام دارویی گیاه کامل جعفری: 100 گرم گیاه کامل جعفری (همراه با ریشه، ساقه و برگ را در کمی آب ریخته و بجوشانید، آب صاف شده آنرا در تشتی ریخته و پس از سرد شدن در آن بنشینید و محل را با آن شستشو دهید.
9 - تسکین دردگوش با جعفری: چکاندن آب جوشانده غلیظ برگهای جعفری در گوش در تسکین درد آن موثر است. همچنین استفاده از ضماد برگ له شده آن بر روی گوش در تحلیل ورم گوش مفید است. ( در صورت نبودن آب له شده جعفری یا جوشانده غلیظ آن، از روغن برگ جعفری بهره بگیرید)
10 - درمان یرقان (زردی) با جعفری: کسانی که از بیماری یرقان رنج می برند چنانچه 40 گرم ریشه دو ساله جعفری را در یک لیتر آب جوشانده و آب صاف شده آنرا با کمی عسل یا نبات شیرین کنند و میل نمایند در درمان بیماری آنها مؤثر است.
11 - معالجه نقرس با جعفری: جهت درمان نقرس و کاهش اسید اوریک خون سه مثقال تخم جعفری را با دو مثقال برگ آن و 5 مثقال عناب مخلوط کرده، جوشانده و آب صاف شده آنرا صبح و عصر میل کنید. همچنین می توانید جهت کاهش سوزش نوک انگشتان پا و درمان خارجی از ضماد و کمپرس جوشانده ریشه کاسنی و ریشه جعفری بر محل سوزش بهره بگیرید.

12 - نقش جعفری در ترک عادت مشروب خوری: استفاده از شربت ساده برگ جعفری یا جوشانده 40 گرم برگ آن در یک لیتر آب موجب رفع عادت استفاده از شراب و نوشابه های الکلی می گردد. (دستور تهیه شربت ساده برگ جعفری در صفحه ذکر شده است)
13 - درمان بیماریهای پوستی با جعفری: از جعفری به صور مختلف از قبیل ماسک، مرهم، پماد، کرم، روغن و کمپرس در برطرف نمودن برخی ضایعات پوستی استفاده می شود که در زیر به برخی از آنها اشاره می کنیم:
الف - رفع جوشهای قرمز صورت: مالیدن روغن برگ جعفری به پوست موجب رفع جوشهای قرمز پوست می گردد. همچنین شستشوی پوست با آب صاف شده دم کرده ریشه جعفری در دو وعده صبح و شام در از بین بردن اینگونه جوشها موثر است.
ب - معالجه زبری و ترک دست و پا: استفاده از کرم نرم کننده پوست علاوه بر رفع زبری و خشنی موجب درمان ترک پوست می گردد. برای تهیه آن 20 گرم پودر برگ و ریشه جعفری را در کمی کره کاکائو ذوب شده بریزید، خوب بهم زده و هر بار کمی از آنرا به محل ترک بمالید.
پ - از بین بردن غدد دردناک زیر پوست: یک مشت برگ جعفری تر و تازه را کوبیده و له نمایید، سپس آنرا با کمی روغن زیتون و نمک مخلوط نموده و خوب مالش داده و بر روی غدد دردناک بگذارید و اثر شفابخش آنرا در تسکین درد و تحلیل ورم ببینید.
ت - تحلیل ورم چرکی چشم: استفاده از ضماد و کمپرس برگهای له شده جعفری بر روی ورم چشم، در تحلیل ورم آن و سر باز کردن چرک و عفونت زیر پوست بسیار مفید است. همچنین مصرف آب جعفری تازه همراه با آب هویج در درمان بیماریهای چشم موثر است.
ث - تحلیل ورم کوفتگی و ضرب دیدگی: 100 گرم برگ جعفری تازه را با 50 گرم آرد جو و 20 گرم پودر گل ارمنی مخلوط کرده، کمی لعاب ختمی را نیز به آن افزوده و خوب بهم زده و بر محل کوفته شده و ضرب دیده بمالید و ببندید. ( در صورت سفت بودن مرهم کمی آب به آن اضافه کنید)
14 - دفع سنگ کلیه و مثانه با جعفری: عصاره جعفری تازه، سموم را از بدن دفع کرده و به شکستن سنگهای کلیه کمک می کند. در این مورد دم کرده جعفری نیز موثر است.
طرز تهیه دم کرده جعفری: یک دسته جعفری شسته شده را در یک بشقاب گذاشته و آب در حال جوشیدن را روی آن بگذارید و روی آن را بپوشانید تا گرم بماند، وقتی سرد شد مایع را در 24 ساعت آینده مصرف کنید .چنانچه این عمل را تا سه هفته تکرار نمایید تمام اختلالات کلیه و مثانه شما درمان خواهد شد.

15 - درمان کم خونی و لاغری با جعفری: گیاه جعفری یک منبع خوب کلروفیل، آهن، مواد آلی، کلسیم، فسفر، منگنز و ویتامین های a و bو c است. این مواد جعفری را برای کم خونی و ضعف بدن مفید ساخته است. در این مورد استفاده از آب جعفری تازه، پودر قاووت و جوشانده آن توصیه می شود.
16 - مصارف درمانی و خواص طبی روغن جعفری:
چکاندن چند قطره روغن جعفری در گوش موجب تسکین درد آن می گردد. جهت معالجه روماتیسم و نقرس از مالیدن روغن جعفری بر محل درد و مالش مداوم آن غفلت نورزید. روغن جعفری بدلیل داشتن خاصیت ملین (نرم کننده) در رفع گرفتگی ماهیچه ها، درمان زبری و سختی پوست و همچنین تحلیل ورم بصورت استعمال خارجی و مالیدن آن به عضو کاربرد دارویی دارد.
طرز تهیه روغن جعفری: طرز تهیه روغن جعفری شبیه طرز تهیه روغن آویشن است. ( به صفحه 30 رجوع شود)
17 - فرآورده های گیاهی و دارویی جعفری: از جعفری به دلیل داشتن خواص طبی فراوان فرآورده های متعددی بدست می آورند که در زیر به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم:
الف - تهیه پودر قاووت چهار ریشه
40 گرم ریشه تمیز و خشک جعفری را با 40 گرم ریشه رازیانه، 40 گرم ریشه مارچوبه و 40 گرم ریشه کرفس مخلوط کرده، نرم ساییده و روزی یک قاشق مرباخوری از آنرا میل کنید. این قاووت دارای خاصیت ضد بی اشتهایی بوده و در درمان اسهال نیز بکار می رود.
ب - شربت چهار ریشه
طرز تهیه این شربت شبیه طرز تهیه شربت ساده جعفری است با این تفاوت که بجای استفاده از برگ جعفری، چهار ریشه جعفری، رازیانه، مارچوبه و کرفس را بکار ببرید.
پ - عرق جعفری
از برگها و ریشه جعفری بوسیله دستگاه های عرق گیری، عرق می گیرند. این عرق تقریبا کلیه خواص جعفری را دارا بوده ولی نسبت به آب تازه برگهای آن خاصیت دارویی کمتری دارد.
ت - چای برگ جعفری
خوردن روزانه 3 فنجان از چای ساده برگ جعفری در 3 وعده روزانه (صبح، ظهر و عصر) موجب رفع بند آمدگی ادرار، درمان نقرس و کاهش اسید اوریک خون می گردد.
ترکیبات
10 گرم برگ جعفری خشک
1 فنجان آب جوش تازه
روش تهیه چای
طرز تهیه این چای همانند روش تهیه چای ساده بادرنجبویه (صفحه 63است.
ث - چای کیسه ای (تی بگ) جعفری
از برگهای خشک و همچنین تخم جعفری چای کیسه ای تهیه می شود که به صورت دم کرده مورد استفاده قرار می گیرد.
ترکیبات
5 گرم تخم جعفری
15 گرم برگ خشک جعفری
5/2 گرم دارچین نیمکوب شده
روش تهیه چای کیسه ای
طرز تهیه چای کیسه ای جعفری شبیه روش تهیه چای کیسه ای بادرنجبویه (صفحه 115) است.
ج - تنطور گیاه جعفری
تنطور برگ و ریشه جعفری به مصارف دارویی تسکین سر دردهای عصبی، تهیه محلولهای قاعده آور برای زنان، تسکین درد گوش و ... میرسد.
ترکیبات
150 گرم برگ خشک جعفری
250 میلی لیتر الکل
50 گرم بومادران
750 میلی لیتر آب
روش تهیه تنطور
روش تهیه تنطور جعفری شبیه روش تهیه تنطور آویشن (صفحه 33) است.
چ - شیاف جعفری
یکی از بهترین و موثرترین فرآورده های دارویی جعفری، شیاف برگ آن است که جهت دفع کرمهای ریز روده و انگل های دستگاه گوارشی مورد استفاده قرار می گیرد.
ترکیبات
20 گرم کره کاکائو
20 قطره روغن برگ جعفری
10 قطره روغن صبر زرد یا روغن تخم کدو
روش تهیه شیاف
طرز تهیه این شیاف شبیه طرز تهیه شیاف بادرنجبویه (صفحه 65) است.
ح - کپسول جعفری
جهت رفع بی اشتهایی و همچنین از بین بردن اسهال روزی 6 کپسول 250 میلی گرمی پودر تخم جعفری یا ریشه آنرا، 3 بار در روز، هر بار 2 کپسول،
5/2ساعت بعد از غذا میل کنید.
خ - کمپرس گرم جعفری
تحلیل ورم چرکین و سرباز کردن آن، رفع گرفتگی ماهیچه ها و کاهش درد عضلات از مصارف طبی کمپرس گرم برگ جعفری است.
ترکیبات
300 میلی لیتر دم کرده یا جوشانده برگ جعفری
200 میلی لیتر دم کردم یا جوشانده گل ختمی
روش تهیه کمپرس
روش تهیه این کمپرس شبیه روش تهیه کمپرس اجزای گیاه آویشن (صفحه 33) است.
د ضماد گرم جعفری
از ضماد گرم برگ جعفری جهت ضد عفونی کردن و التیام زخمها استفاده می شود. همچنین ضماد گرم برگ جعفری بر روی نوک انگشتان پا در درمان سریع نقرس موثر است.
لوازم مورد نیاز
1 عدد تابه کاسه ای
کمی باند نخی یا پنبه ای
کمی برگ تازه یا خشک جعفری
روش تهیه ضماد
طرز تهیه این ضماد شبیه طرز تهیه ضماد آویشن ( صفحه 34) است.
ذ - روغن استخراج گرم جعفری
از این روغن که از برگهای خشک یا تازه جعفری بدست می آید جهت تسکین درد گوش، رفع خشکی و زبری پوست و از بین رفتن تشنج (گرفتگی ) عضلانی استفاده می شود.
ترکیبات
250 گرم جعفری خشک
500 میلی لیتر روغن زیتون
روش تهیه روغن
روش تهیه روغن استخراج گرم جعفری شبیه روش تهیه روغن استخراج گرم آویشن (صفحه 35) است.
ر- روغن استخراج سرد
روغن استخراج سرد برگ جعفری بیشتر جهت تهیه پماد ضد ورم بیضه و کرم نرم کننده پوست مورد استفاده قرار می گیرد.
ترکیبات
75 گرم برگ جعفری خشک
25 گرم گل بنفشه خشک
1 لیتر روغن بادام شیرین
روش تهیه روغن
طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن استخراج سرد آویشن (صفحه 35 ) است.
ز - روغن ماساژ جعفری
ماساژ روزانه 3 مرتبه روغن جعفری عضلات و ماهیچه هایی را که به سبب رماتیسم دردناک شده اند، بهبود می بخشد و در درمان نقرس نیز مفید و موثر است.
ترکیبات
10 قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی برگ جعفری
نصف قاشق چایخوری روغن اکلیل کوهی
روش تهیه روغن
روش تهیه این روغن شبیه روش تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36است.
س - پماد طبی جعفری
از پماد برگ جهت سرباز کردن عفونت دملهای دردناک و تحلیل ورم عضلات ضرب دیده استفاده دارویی می شود.
ترکیبات
100 گرم روغن سیاه (پماد اکتیول)
40 گرم برگ جعفری خشک
10 گرم پودر تخم ختمی
400 گرم موم سفید
روش تهیه پماد
طرز تهیه پماد طبی جعفری شبیه طرز تهیه پماد طبی آویشن (صفحه 37) است.
ش - کرم نرم کننده (ترکیبی) جعفری
برگ جعفری و سایر مواد موسیلاژی (لعاب دار) بکار رفته در تهیه این کرم اثر قابل توجهی در رفع زبری و خشنی پوست داشته و موجب لطیف و شاداب شدن پوست می گردد.
ترکیبات
100 میلی لیتر روغن استخراج سرد برگ جعفری
25 میلی لیتر تنطور گل پنیرک
25 میلی لیتر روغن تخم شنبلیله
25 گرم موم 25 گرم لانولین
روش تهیه کرم
طریقه ساخت این کرم شبیه روش تهیه کرم دارویی آویشن (صفحه 38است.
ص - لوسیون و امولسیون جعفری
از بین بردن جوشهای قرمز پوست و صورت و کاهش خارش اینگونه جوشها از خواص اصلی لوسیون و امولسیون برگ جعفری است.
ترکیبات
2 قاشق غذا خوری عرق یا دم کرده برگ جعفری
2 قاشق غذاخوری عرق کاسنی
1 قاشق غذاخوری تنطور ریواس
روش تهیه لوسیون
طرز تهیه لوسیون برگ جعفری شبیه طرز تهیه لوسیون آویشن (صفحه 29است.
ض - بخور جعفری
استفاده مداوم و منظم از بخور برگ جعفری در طول 3 هفته متوالی اثر قابل توجهی در درمان سردرد و رفع تنگی نفس دارد
ترکیبات
300 میلی لیتر دم کرده برگ جعفری یا 2 قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی برگ جعفری
200 میلی لیتر دم کرده تخم گشنیز
روش تهیه بخور
طرز تهیه بخور جعفری شبیه روش تهیه بخور ضد میگرن آویشن (صفحه 39) است.
18 - فرآورده های غذایی و نوشیدنی جعفری:
الف - شربت ساده جعفری
200 گرم برگ، ریشه و تخم جعفری را به تنهایی یا توأما در دو لیتر آب جوشانده بقدری که یک لیتر آب آن کم شود، سپس کمی شکر و وانیل به آن اضافه کرده و دوباره حرارت دهید تا بقوام آید و هر بار کمی از آنرا در آب حل نموده و میل کنید.
ب - بورانی جعفری
یک مشت برگ جعفری تازه را شسته، کمی آب، قدری نمک و کره به آن افزوده و بقدری حرارت دهید تا جعفری پخته شود و آب ظرف نیز تمام گردد، بعد از سرد شدن آنرا ریز ریز نموده، کمی ماست را در دستمالی تمیز بریزید تا آب آن گرفته شود کمی پودر نمک، فلفل و نعناع خشک را نیز به ماست اضافه کرده، با جعفری خرد شده مخلوط نموده و خوب بهم بزنید و در موقع مصرف بکار ببرید.
پ - خوراک جعفری و اسفناج (برای 3 نفر)
مواد لازم
750 گرم اسفناج
250 گرم برگ جعفری
2 قاشق سوپخوری آرد
10 گرم کره
نصف فنجان شیر
به میزان لازم نمک و فلفل
روش تهیه خوراک
اسفناج و جعفری را خوب شسته و خرد کنید. سپس آن را در قابلمه ریخته، کره را به آن اضافه کرده و روی شعله اجاق بگذارید و خوب هم بزنید. بعد آرد را به تدریج اضافه کرده و شیر را نیز به آن بیافزایید و به هم زدن ادامه دهید. نمک و فلفل را نیز وقتی که خوراک کاملا پخته شد، اضافه کنید. در پایان آن را در دیس ریخته و پس از تزئینات لازم به سر سفره بیاورید.
ت - سوپ جعفری (برای 6 نفر)
مواد لازم
1 دست برگ جعفری
2 دسته تره فرنگی
50 گرم کره
4 عدد زرده تخم مرغ
2 قاشق سوپخوری آرد سفید
150 گرم خامه
4 لیوان آب گوشت
نصف استکان آبلیمو
مقداری نمک و فلفل
طرز تهیه سوپ
برگ جعفری وتره فرنگی را شسته و خرد کرده، با 3 لیوان آب و کمی نمک بگذارید. بپزد، بعد از پختن تره فرنگی و جعفری را از صافی رد کنید. آرد را با کمی کره سرخ کنید و آب گوشت را به تدریج داخل این آرد سرخ شده بریزید و هم بزنید تا آرد، داخل آب گوشت حل شود. آنگاه تره فرنگی آماده شده را داخل این مایه ریخته و بگذارید چند جوش بخورد تا کمی غلیظ شود .کمی نمک و فلفل به آن اضافه نموده و بعد زرده های تخم مرغ را با آبلیمو و کمی نمک مخلوط کنید و داخل سوپخوری بریزید و سوپ را داغ داغ به تدریج روی تخم مرغ ریخته و بهم بزنید و خامه را روی سوپ ریخته و تزیین کنید.
ث - سس جعفری
مواد لازم
250 گرم جعفری
150 گرم کرفس
4 پیمانه سس مایونز
100 گرم خیار شور
به مقدار کافی فلفل
روش تهیه سس
خیار شور را رنده کرده، کرفس و جعفری را ریز ریز نمایید. خیار شور، کرفس، جعفری و فلفل را با هم مخلوط کنید و چرخ کنید. سپس سس را با آن مخلوط نمایید و هم بزنید. حالا سس شما آماده است.
ج - املت جعفری
مواد لازم
650 گرم جعفری
7 عدد تخم مرغ
به میزان کافی روغن و کره
به میزان کافی نمک و فلفل
روش تهیه املت
تخم مرغ را خوب هم زده و با نمک و فلفل مخلوط کنید. جعفری را خوب ریز کرده و با مخلوط قبلی مخلوط کنید. در ماهی تابه های روغن را داغ کرده، مخلوط را در آن ریخته و روی حرارت ملایم قرار دهید تا همه جای املت خوب پخته شود. بعد از سرخ شدن یک طرف، املت را برگردانده،
و طرف دیگر را سرخ نمایید و بعد میل کنید.

فصل پنجم : دار فلفل piper longum

اسامی گوناگون دار فلفل: در فارسی به فلفل دراز شهرت دارد. خود فلفل در زبان یونانی به ارنیتس معروف است. در هند به آن بلبل می گویند. فلفل مویه، فلفل موی، فلفل مون، فلفل مونه و فلفل مونیه از اسامی دیگر این گیاه است. دار فلفل در زبان عربی به عرق الذهب شهرت دارد.
دار فلفل در زبان بنگالی به pipool، در زبان چینی به biba، در زبان هلندی به langwerpig peper، در زبان انگلیسی به jaboranda یا papperlong، در زبان استونی به pikk pipar، در زبان فرانسوی به longpover، در زبان آلمانی به langer pfeffer، در زبان گجرات به pipara، در زبان هندی به pipli، در زبان مجارستانی به bali bors، در زبان اندونزیایی به cabe bali، در زبان کانادایی به hippali، در زبان مراتی به pimpali، در زبان سوئدی به langpeppar، در زبان تایلندی به phrik، در زبان اردو به pipul، در زبان ویتنامی به tat bat مشهور است.
مشخصات کلی دارفلفل : دارفلفل میوه خوشه مانند درختی است شبیه به درخت توت و همانند لوبیا بوده که در غلاف آن دار فلفل قرار دارد. بسیار تند و تیز بوده و دارای طبیعتی بسیار گرم و خشک است. شکوفه آن مانند شکوفه درخت بید است که در ایام بهار از درخت می افتد.
ترکیبات شیمیایی دارفلفل: دارفلفل دارای 5 /1 تا درصد اسانسی با بوی مطبوع ولی با طعم گرم و سوزاننده است. قسمت اعظم این اسانس را نیز فلاندرن و کدی نن تشکیل میدهد. در فلفل علاوه بر اسانس، نوعی رزین محلول در اتر و الکل، با طعمی سوزاننده، یک آلکالوئید به نام پی یه این نیز وجود دارد. مقدار درصد مذکور در میوه فلفل سفید زیادتر است.
نسخه های شفابخش دار فلفل
1 - درمان شب کوری و تقویت قوای بینایی با دارفلفل:
افرادی که شب کوری دارند یا چشمانشان ضعیف شده است چنانچه کمی میوه دار فلفل را نرم ساییده و آنرا به ترکیبات سرمه کندر، سرمه میخک و یا هر سرمه طبی دیگر اضافه نمایند و در چشم کشند و این عمل را مدتی ادامه دهند شب کوری و تاریکی چشمانشان برطرف خواهد شد. همچنین خوردن جگر کباب شده بز که چند دانه دار فلفل در آن گذاشته یا پودر فلفل روی آن پاشیده باشند مفید و موثر است.

2 - رفع سردی و رطوبت معده با دارفلفل: طبیعت دارفلفل گرم و خشک است. از این رو مصرف آن چه بصورت پودر و چه بصورت دم کرده آب آن به افرادی که دچار ضعف و رطوبت معده، بخاطر خوردن غذاهای سرد و سنگین، شده اند توصیه می شود.
3 - درمان بی اشتهایی با دار فلفل: استفاده از دم کرده دار فلفل به تنهایی یا همراه با گل بابونه داروی مفیدی جهت درمان بی اشتهایی به شمار می رود. همچنین خوردن 20 گرم پودر دارفلفل که با پودر بابونه و کمی عسل مخلوط شده باشد در روز در رفع بی اشتهایی نافع است.
4 - تقویت قوای جنسی با دار فلفل: مالیدن روغن دار فلفل به آلت و اطراف آن موجب تحرک بیشتر و رفع ضعف و سستی آن می گردد و در تقویت شهوت بی نظیر است. خوردن این روغن با عسل نیز مفید است همچنین اگر 20 گرم دار فلفل را با 10 گرم خولنجان، 10 گرم زنجفیل، 10 گرم میوه زبان گنجشک، و 10 گرم کندر مخلوط کرده، نرم ساییده، 200 گرم عسل را نیز به آن اضافه نموده و خوب بهم زده و خمیر حاصل را به شکل حب هایی در آورده و روزی دو حب میل کنید موجب تقویت قوای جنسی می شود.
5 - تهیه پادزهر با دارفلفل : استفاده از کمپرس و ضماد گیاه له شده دار فلفل یا جوشانده آن بر محل گزیدگی حشرات و جانوران گزنده بویژه عقرب موجب تحلیل ورم و تسکین درد و سوزش آن می گردد. همچنین مالیدن روغن دار فلفل به محل گزیدگی در درمان زخم و تسکین درد آن موثر است.

6 - رفع بدبویی دهان با دار فلفل: دار فلفل گیاهی گرم و بسیار معطر است. به همین دلیل کفلمه پودر آن در دهان موجب رفع بدبویی دهان و رفع آروغ های ترش و بدبوی دستگاه گوارشی بویژه معده می گردد. جهت اثر بخشی بیشتر بهتر است پودر دارفلفل را با کمی پودر میخک مخلوط نموده و بکار ببرید.
7 - تسکین درد مفاصل با دارفلفل: 30 گرم دار فلفل را در یک لیتر آب بجوشانید، ابتدا محل درد را با آب صاف شده آن شستشو داده و خوب ماساژ دهید، سپس تفاله آنرا بر محل درد گذاشته و بمدت چندین ساعت آنرا با پارچه نخی نازک ببندید.
8 - رفع نفخ شکم با دارفلفل: جهت رفع نفخ شکم و ورم آن، 20 گرم دار فلفل را در یک لیتر آب بجوشانید و آب صاف شده آنرا دو ساعت بعد از نهار یا شام میل کنید. همچنین خوردن یک استکان عرق یا پودر دارفلفل همراه با پودر زنیان در رفع نفخ شکم مفید است.
9 - رفع بی حسی و فلج عضلات با دار فلفل: مالیدن روغن دار فلفل به عضلات فلج و بی حس موجب بالا رفتن سرعت تحرک خون در این عضلات گردیده و در صورت مصرف مداوم موجب رفع بی حسی و درمان فلج عضلات می گردد. همچنین ضماد و کمپرس جوشانده این گیاه بر روی عضلات بی حس در درمان آنها موثر است.
10 - خواص طبی و مصارف دارویی روغن دار فلفل: مالیدن روغن دارفلفل به مفاصل موجب تسکین درد آنها می گردد. ضماد آن بر قضیب سبب تحریک آن و تقویت شهوت و میل جنسی می شود. مالیدن آن به عضلات بی حس و فلج موجب رفع سستی، بی حسی و فلج عضلات می گردد. مالیدن آن به سر و پیشانی، سردردی را که از باد سرد باشد برطرف می سازد. مالیدن آن به پهلو، درد کلیه و پهلو را که به علت سردی باشد از بین می برد. چنانچه به دار فلفل گیاه و دارویی دیگر نظیر زنجفیل، جوز هندی و مشک طرا مشیع را در حین تهیه روغن آن اضافه کنید خواص دارویی و اثرات درمانی آن بیشتر خواهد شد.

طرز تهیه روغن دارفلفل: طرز تهیه روغن دار فلفل شبیه طرز تهیه روغن آویشن است. (به صفحه 30 رجوع شود)
11 - فرآورده های گیاهی و دارویی دار فلفل: طبیعت بسیار گرم، خاصیت محرک و اثربخش دار فلفل در درمان بیماریهای معده و دستگاه گوارشی سبب شده که از این گیاهه فرآورده های دارویی تهیه کنند که در زیر به چند نمونه از آنها اشاره می کنیم.
الف - تنطور ترکیبی دارفلفل
تنطور دار فلفل به مصارف دارویی افزایش سرعت و تحرک خون، درمان فلج، تحریک اشتها و تسکین درد عضلات می رسد.
ترکیبات
100 گرم دار فلفل
100 گرم چوب دارچین
250 میلی لیتر 750 میلی لیتر آب
روش تهیه تنطور
طرز تهیه این تنطور شبیه طرز تهیه تنطور آویشن (صفحه 33) است.
ب - روغن استخراج سرد دارفلفل
استفاده از روغن استخراج سرد دار فلفل در تهیه پماد یا کرم ضد استرفاء (سستی و فلج عضلانی) و پماد مسکن درد مفاصل از جمله موارد استعمال این روغن است.
ترکیبات
1 پیمانه خیسانده دار فلفل یا 2 پیمانه دارفلفل تازه
1 لیتر روغن زیتون
روش تهیه روغن
روش تهیه روغن استخراج سرد دارفلفل شبیه روش تهیه روغن استخراج سرد آویشن (صفحه 35) است.
پ - روغن استخراج گرم دار فلفل
استفاده از روغن استخراج گرم دارفلفل جهت تسکین درد پهلو (بصورت ماساژ و رفع گرفتگی های عضلانی و ماهیچه های بسیار مفید است)
ترکیبات
150 گرم دار فلفل خشک
500 میلی لیتر روغن زیتون
100 گرم برگ آویشن کوهی
روش تهیه روغن
طرز تهیه این نوع روغن دارفلفل شبیه طرز تهیه روغن استخراج گرم آویشن (صفحه 35) است.

ت - روغن ماساژ دارفلفل
ماساژ آلت و قضیب با روغن ماساژ ( ساده یا ترکیبی) دارفلفل تأثیر زیادی در تقویت میل جنسی و افزایش میل به جماع دارد.
ترکیبات
1 قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی دارفلفل
نصف قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی انغوزه
3 قاشق غذا خوری روغن بادام شیرین
روش تهیه روغن
روش تهیه این روغن شبیه روش تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36است.
ث - غرغره و دهان شویه دارفلفل
از غرغره و دهان شویه دارفلفل جهت رفع بدبویی دهان، رفع آروغهای ترش و بدبوی دستگاه گوارشی بخصوص معده و کاهش رطوبت و سردی فضای داخلی دهان استفاده می شود.
ترکیبات
یک فنجان آب دمکرده یا جوشانده غلیظ دارفلفل یا یک قاشق چایخوری تنطور دارفلفل حل شده در یک فنجان آب گرم
روش تهیه غرغره یا دهان شویه
روش تهیه این غرغره یا دهان شویه شبیه روش تهیه غرغره یا دهان شویه آویشن (صفحه 41) است.
ج - کپسول دارفلفل
طبیعت گرم و طعم بسیار تند و تیز دارفلفل سبب گردیده که مصرف آن برای همه افراد امکانپذیر نباشد. بهمین منظور استفاده از کپسول های 200 میلی گرمی پودر دارفلفل جهت رفع معده و ترشی آن توصیه و تجویز می شود.
چ - چای ضد سردی معده دارفلفل
ترکیبات
10 گرم دارفلفل
5 گرم چوب دارچین
10 گرم چای سفید هندی
10 گرم گل گاوزبان
روش تهیه چای
طرز تهیه این چای شبیه طرز تهیه چای روحیه بخش (ترکیبی) بادرنجبویه (صفحه 63) است .
ح - پماد محرک دارفلفل
این پماد سرعت جریان خون را بخصوص در عضلات گرفته و بی حس بالا برده و موجب تسکین درد می گردد. همچنین از آن جهت تحریک آلت و قضیب و تقویت نیروی جنسی استفاده می کنند.
ترکیبات
200 گرم پیه بز
100 گرم پیه خوک
200 گرم روغن کوهان شتر
40 گرم دارفلفل
5 گرم صمغ جوشیر
5 گرم صمغ انغوزه
روش تهیه پماد محرک
روش تهیه پماد محرک دارفلفل شبیه روش تهیه پماد طبی آویشن (صفحه 37) است.
خ - ضماد گرم دارفلفل
از ضماد گرم جوشانده یا دم کرده یا له شده تازه دارفلفل جهت تسکین درد و سوزش محل گزیدگی حشرات و جانوران گزنده بخصوص عقرب استفاده دارویی می شود.
لوازم مورد نیاز
مقداری خیسانده دارفلفل خشک یا دارفلفل تازه
1 عدد تابه کاسه ای
کمی باند نخی یا پنبه ای
روش تهیه ضماد
روش تهیه این ضماد شبیه روش تهیه ضماد آویشن (صفحه 34) است.

12 - فرآورده های غذایی دارفلفل
الف - پودر کاری دارفلفل
ترکیبات
1 قاشق چایخوری پودر فلفل سیاه
2 قاشق چایخوری پودر خولنجان
6 عدد فلفل قرمز خشک (پودر شده)
30 گرم دانه گشنیز
نصف قاشق چایخوری دانه خردل
1 قاشق چایخوری دانه شنبلیله
نصف قاشق چایخوری پودر زنجبیل
1 قاشق غذا خوری پودر زرد چوبه
روش تهیه پودر کاری
کلیه اجزاء فوق ( به غیر از زنجبیل و زردچوبه) را در یک تابه آهنی تفت دهید. سپس آنرا پودر کرده، با پودر زنجبیل و زرد چوبه مخلوط کرده و به کار برید.
ب - چاشنی دارفلفل
از بین بردن طبیعت سرد غذاها و معطر، خوشبو و خوش طعم کردن غذاها از جمله موارد مصرف چاشنی دارفلفل است.
ترکیبات
2 قاشق چای خوری پودر دارفلفل
نصف قاشق چایخوری پودر میخک
نصف قاشق چایخوری پودر جوز هندی
نصف قاشق چایخوری پودر موسیر
روش تهیه چاشنی
کلیه اجزاء فوق را مخلوط کرده، نرم ساییده، کمی نمک به آن اضافه کرده و موقع صرف غذا، کمی از آنرا روی غذا بپاشید و میل نمایید.
پ - خوراک تخم مرغ با دارفلفل (برای 2 نفر)
مواد لازم
4 عدد تخم مرغ
1 قاشق غذاخوری پودر دارفلفل
2 قاشق غذاخوری خامه
2 قاشق غذاخوری کره
1 قاشق غذاخوری آب داغ
یک دوم قاشق چایخوری آویشن
مقداری نمک و فلفل
روش تهیه خوراک
تخم مرغ، دارفلفل، آویشن، آب و خامه را در کاسه با هم مخلوط کنید. کره را در تابه روی حرارت ملایم آب کرده و تخم مرغ را درون تابه بریزید.تخم مرغ را به مدت 4 دقیقه، در حالیکه مرتب آنرا می زنید، بپزید. نمک و فلفل روی خوراک پاشیده و میل کنید .

ت - سس دارفلفل
مصرف این سس که روش تهیه آن بسیار آسان است همراه با تخم مرغ و اسفناج یا مارچوبه پخته بسیار لذیذ است.
مواد لازم
مقداری پودر دارفلفل
مقداری پودر جوزهندی
یک سوم پیمانه کره
1 قاشق غذاخوری آبلیمو
2 عدد زرده تخم مرغ
به میزان لازم نمک
روش تهیه سس
کره را درون تابه ریخته و روی حرارت ملایم قرار داده تا آب شود. در طول این مدت زرده های تخم مرغ را در مخلوط کن ریخته و بمدت چند ثانیه مخلوط کنید. بدون اینکه مخلوط کن را خاموش کنید. آبلیمو، نمک، دارفلفل و جوز هندی را به زرده تخم مرغ اضافه کنید. به آرامی کره آب کردهه را به سایر مواد افزوده و 10 ثانیه دیگر مواد را مخلوط کنید تا سس یکنواخت و غلیظ شود.
ث - ترشی دارفلفل
مواد لازم
یک مشت دار فلفل تازه یا خشک
مقداری نعناع و میخک
به میزان لازم سرکه
2 پر سیر
روش تهیه ترشی
دارفلفل را با کارد به نوارهای کوچکی ببرید و سیر را ریز کنید. دارفلفل و سیر را داخل ظرف ترشی ریخته و روی آن سرکه بریزید. نعناع و میخک خشک را به آن اضافه کرده، درب ظرف را محکم بسته و در جای خنک نگهداری کنید. پس از گذشت 3 هفته و جا افتادن و آن، ترشی شما آماده مصرف است.

ج - پرورده عسلی دارفلفل
مواد لازم
50 گرم دارفلفل
2 عدد ریشه کوچک زنجفیل
300 گرم عسل طبیعی
روش تهیه پرورده عسلی
دار فلفل و زنجفیل خشک را در آب مدتی بخیسانید. سپس آنرا از آب بیرون آورده و در آبکش بریزید تا آبش برود. بعد آنرا با کارد خرد کرده و در شیشه عسل بریزید و خوب هم بزنید. پس از چند هفته گذاشتن و جذب عسل به دارفلفل و زنجفیل، پرورده شما آماده است. صبحها و عصر نصف قاشق مرباخوری آنرا میل کنید.

فصل ششم : زبان گنجشک fraxinus excelsior

اسامی گوناگون زبان گنجشک: فارسی این گیاه زبان گنجشک است. به این گیاه لسان العصافیر نیز می گویند که اسم غلطی است. زبان گنجشک در عربی به لسان العصفور و مران معروف است. بنجشک زوان، بنجشک زبان، مرغ زبانک، تلک، تل کوچکی، وان، ون، وند، ونو، سر، اهر، بناو، بناوچ، بنیو، قزل یوشن، قوش دیلی، شجره العصافیر و شجر البق از اسامی دیگر زبان گنجشک است.
زبان گنجشک در زبان لاتین به fraxinus excelsior، در زبان انگلیسی به ash، در زبان فرانسه به frene و در زبان آلمانی به echte esche شهرت دارد.

مشخصات کلی زبان گنجشک: این گیاه از نوع درختی بوده و گلهای قرمز رنگ مایل به قهوه ای آن قبل از روییدن برگ ظاهر می شود. زبان گنجشک دارای انواع و اقسام مختلفی است که فرق آنها در تعداد برگچه ها و شکل ظاهری آنها است. درخت زبان گنجشک هم به حالت وحشی و خودرو در نقاط مختلف ایران از جمله گرگان، مازندران و گیلان می روید و هم بطور زینتی در تهران و بسیاری نقاط دیگر می کارند. قسمت مورد استفاده زبان گنجشک برگ، میوه، ساقه و پوست درخت آن است. زمان چیدن برگهای آن در ماه های خرداد و تیر است. پوست و شاخه درخت زبان گنجشک طعمی تلخ و گس داشته و دارای طبیعتی گرم است. لازم به ذکر است که این درخت زیبا بیشتر در اقلیم خنک، سراشیبی های سنگلاخ خصوصا رو به جنوب می روید و گاهی تا 30 متر هم ارتفاع دارد. از این درخت شیره ای ترشح می شود که به سهل شیرین شهرت دارد. مگس معروف کانتا رید برگ از شیره این درخت تغذیه می کند.
نسخه های شفابخش زبان گنجشک
1 - درمان درد روماتیسم با زبان گنجشک: یک مشت از گل و برگهای درخت زبان گنجشک را بمدت 15 روز در یک لیتر الکل 60 درجه بخیسانید، سپس آنرا صاف نموده، ابتدا با محلول صاف شده این الکل محل درد را شستشو دهید و سپس تفاله آنرا بر محل درد کمپرس و ضماد کنید.

2 - رفع چاقی با زبان گنجشک: افرادی که رژیم لاغری می گیرند بویژه خانمها، چنانچه در رژیم غذائی خود روزانه مصرف دو فنجان دم کرده برگهای زبان گنجشک را در دو وعده صبح و عصر قرار دهند، شاهد نتایج بیشتر، زودتر و موثرتری برای رفع چاقی خود خواهند بود.
3 - درمان نقرس با زبان گنجشک: استفاد از چای طبی زبان گنجشک (دم کرده برگ آن) به تنهایی یا همراه با برگ توت فرنگی، عناب و ترشک در طول چند هفته متوالی تأثیر زیادی در کاهش اسید اوریک خون و درمان نقرس دارد.
4 - تقویت قوای جنسی با زبان گنجشک: 20 گرم پودر میوه زبان گنجشک را با 15 گرم پودر جوز هندی یا جواز بوا و 25 گرم مغز گردوی چرخ کرده مخلوط نموده، 150 گرم عسل را نیز به آن اضافه نمایید و خوب بهم بزنید و روزی یک قاشق مرباخوری از آنرا میل کنید.
5 - رفع بند آمدگی ادرار با زبان گنجشک: اگر فردی دچار بند آمدگی ادرار شده باشد 25 تا 30 گرم برگ زبان گنجشک را در یک لیتر آب جوش ریخته و بمدت 12 دقیقه بگذارید تا دم بکشد، سپس آب آنرا صاف نموده و در دو وعده صبح و عصر میل کند بند آمدگی ادرار او برطرف خواهد شد.
6 - پایین آوردن تب با زبان گنجشک: پوست و شاخه های درخت زبان گنجشک دارای خاصیتی تب بر و خلط آور می باشند و قبل از پیدایش گنه گنه ( کینین) آنرا برای درمان تب و نوبه بکار می بردند. به همین منظور استفاده از جوشانده 40 گرم پوست و شاخه های زبان گنجشک در یک لیتر آب جهت پایین آوردن تب توصیه می شود.
7 - دفع سنگ کلیه و مثانه با زبان گنجشک: استفاده از عرق برگ زبان گنجشک به تنهایی یا همراه با عرق خارشتر داروی مفیدی جهت دفع سنگ کلیه و مثانه می باشد. همچنین خوردن پودر زبان گنجشک به تنهایی و بصورت کفلمه یا بصورت دم کرده یک قاشق مرباخوری آن در یک استکان آب جوش بمدت 12 دقیقه مفید است.

8 - درمان یبوست و خشکی مزاج با زبان گنجشک:
برگهای درخت زبان گنجشک خاصیت ملین و مسهل دارد. مصرف کم دم کرده یا پودر برگهای این گیاه ملین معده بوده و مصرف زیاد آن خاصیت مسهلی دارد.
9 - نقش زبان گنجشک در درمان نازایی خانمها: در بعضی از زنان نازا که تخمدان ها سالم و عمل تخمک سازی به حال طبیعی انجام می شود، اما کیسه رحم به عللی آمادگی پرورش جنین را ندارد و یا لوله های اویدوکت که تخمک از آنها به رحم می آید ناراحتیهایی دارد، یکی از داروهایی که این قبیل زنها می توانند به خود بگیرند، پودر میوه زبان گنجشک است که پس از پاک شدن از خون حیض بخود می گیرند و بعد از نزدیکی امکان باردار شدن را افزایش می دهد.
10 - رفع گرفتگی عضلات با زبان گنجشک: قرار دادن عضله گرفته در آب صاف شده جوشانده برگ زبان گنجشک یا ضماد برگهای تر و تازه که آنرا کوبیده و با سرکه مخلوط کرده باشند و همچنین مالیدن روغن آن به محل گرفتگی عضلات اثر قاطعی در تسکین درد و رفع گرفتگی عضلات دارد.
11 - درمان سرفه و تنگی نفس با زبان گنجشک: خوردن شربت یا آب جوشانده برگهای زبان گنجشک در دو نوبت صبح و عصر، سرفه و تنگی نفس را که منشأ سردی و رطوبت داشته باشد برطرف می سازد. همچنین کفلمه پودر برگ زبان گنجشک مفید و موثر است.

12 - درمان اسهال مزمن با زبان گنجشک: یک مشت از پوست ساقه زبان گنجشک را در یک لیتر آب بریزید، بعد از دم کردن یا جوشاندن، قبل از دو وعده غذا و هر بار یک فنجان میل کنید جهت رفع اسهال نافع است.
نوع دیگر: دو مشت از پوست ساقه زبان گنجشک را در یک لیتر آب بریزید و بعد از تهیه محلول دو بار در روز جهت رفع اسهال با آب آن حمام کنید.
13 - خواص طبی و مصارف درمانی روغن با زبان گنجشک :
مالیدن روغن زبان گنجشک به پهلو، درد پهلو را تسکین می بخشد. مالیدن آن به قضیب و اطراف آن موجب تحریک قضیب شده و قوای جنسی و شهوانی را تقویت می کند. ضماد آن به ماهیچه ها و عضلات علاوه بر رفع گرفتگی آنها بعنوان دارویی معرق (عرق آور) بکار می رود. مالیدن آن به مفاصل و عضلات درد آنها را تسکین داده و در درمان بیماریهای مفصلی بویژه نقرس و روماتیسم بسیار موثر است. تقریبا از تمام قسمتهای این گیاه نظیر پوست درخت، برگ، شاخه و میوه آن روغن تهیه می کنند.

طرز تهیه روغن زبان گنجشک: طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن آویشن است. (به صفحه 30 رجوع شود)
14 - درمان لکنت زبان با زبان گنجشک: 50 گرم پودر میوه زبان گنجشک را با 20 گرم پودر خولنجان مخلوط کرده، 200 گرم عسل را نیز به آن اضافه نمایید و خوب بهم بزنید و خمیر حاصل را به شکل حب هایی در آورده و روزی سه حب در سه وعده صبح، ظهر و شب میل کنید.
15 - فرآورده های گیاهی و دارویی زبان گنجشک:
درخت زبان گنجشک بیش از آنکه تنها یک درخت زینتی در خانه ها و برخی پارکها و بیشه ها باشد، یک درخت دارویی است و تقریبا تمام اجزای آن به مصارف درمانی می رسد. به همین دلیل از آن فرآورده های بیشماری تهیه می کنند که در زیر تنها به چند مورد آن اشاره می کنیم:
الف - پودر قاووت ضد آرتروز زبان گنجشک
جهت درمان آرتروز 65 تا 80 گرم میوه زبان گنجشک را نرم ساییده، با کمی پودر نبات مخلوط کرده، به تنهایی یا همراه با یک فنجان چای کمرنگ هر دو روز یکبار میل کنید.

ب - عرق زبان گنجشک
از برگها، میوه و پوست درخت زبان گنجشک عرق تهیه می کنند که تقریبا تمام خواص زبان گنجشک را دارا می باشد ولی خاصت آن نسبت به آب خیسانده اجزای گیاه کمتر است. از این عرق باید روزانه یک استکان به تنهایی یا بصورت شیرین شده با کمی عسل یا شکر مصرف نمود.
پ - شربت زبان گنجشک
از شربت زبان گنجشک بیشتر جهت درمان نقرس، رفع نارسایی کبد و درمان سرفه و سردردهای رطوبتی استفاده می شود و مقدار مصرف آن یک قاشق مرباخوری از آن بصورت محلول در یک لیوان آب است. طرز تهیه شربت زبان گنجشک شبیه طرز تهیه شربت آویشن است. (به صفحه 31 رجوع شود)
ت - محلول ضد درد مفاصل با زبان گنجشک
100 گرم برگ، شاخه، میوه و پوست درخت زبان گنجشک را در محلول نیم لیتر الکل 60 درجه و یک لیتر آب بمدت دو هفته بخیسانید یا در 5/1 لیتر آب بمدت 10 دقیقه بجوشانید، سپس محل درد بویژه ناحیه مفاصل را با آن شستشو داده و تفاله آنرا ضماد کنید.

ث - پماد مسکن درد با زبان گنجشک
25 گرم پوست درخت زبان گنجشک را با 20 گرم آن، 20 گرم خولنجان، 20 گرم زنجفیل، 20 گرم برگ انغوزه و 20 گرم پوست درخت سیب یا برگ آن مخلوط کرده، نرم ساییده، در 200 گرم روغن کوهان شتر بپزید و هر بار کمی از آنرا به محل درد بمالید.
ج - روغن ماساژ زبان گنجشک
رفع گرفتگی عضلات و ماهیچه ها، تسکین درد مفاصل، رفع ضعف نیروی جنسی و تسکین درد روماتیسم از مصارف عمده روغن ماساژ زبان گنجشک است.
ترکیبات
نصف قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی میوه و برگ زبان گنجشک
نصف قاشق چایخوری اسانس معطر روغنی زنجبیل
2 قاشق غذاخوری روغن زیتون
روش تهیه روغن
طرز تهیه این روغن شبیه طرز تهیه روغن ماساژ آویشن (صفحه 36) است.
چ - شربت ضد سیاه سرفه زبان گنجشک
ترکیبات
30 گرم میوه زبان گنجشک خشک یا 60 گرم میوه تازه آن
750 میلی لیتر آب
500 گرم عسل
روش تهیه شربت
روش تهیه شربت ضد سیاه سرفه زبان گنجشک شبیه روش تهیه شربت مرکب آویشن (صفحه 31) است.
ح - لوسیون محرک نیروی جنسی زبان گنجشک
ترکیبات
نصف قاشق غذاخوری تنطور برگ یا میوه زبان گنجشک
2 قاشق غذاخوری عرق برگ یا میوه زبان گنجشک
نصف قاشق غذاخوری تنطور سیسنبر (نعناع فلفلی)
2 قاشق غذاخوری عرق دارچین
روش تهیه لوسیون
روش تهیه این لوسیون شبیه روش تهیه لوسیون آویشن (صفحه 39) است .

خ - ضماد ضد تب پوست و برگ زبان گنجشک
لوازم مورد نیاز
مقداری جوشانده یا دم کرده پوست و برگ درخت زبان گنجشک
1 عدد تابه کاسه ای
کمی باند نخی یا پنبه ای
روش تهیه ضماد
روش تهیه ضماد تب زبان گنجشک شبیه طرز تهیه ضماد آویشن (صفحه 34) است.
د شیاف تقویت کننده رحم زبان گنجشک
ترکیبات
20 گرم کره کاکائو
10 گرم پودر میوه زبان گنجشک
30 گرم قطره روغن میوه زبان گنجشک
روش تهیه شیاف
طرز تهیه این شیاف شبیه طرز تهیه شیاف بادرنجبویه (صفحه 65) است.
ذ چای ضد رطوبت و سردی معده زبان گنجشک
ترکیبات
25 گرم میوه زبان گنجشک
5 گرم دارچین
5 گرم هل غرابی
5 گرم تخم شوید (اختیاری )
مقداری آب
روش تهیه چای
گیاهان فوق را مخلوط کرده، در یک فنجان شیشه دهانه گشاد تیره رنگ نگهداری کنید. هر بار یک تا دو قاشق چایخوری از آنرا در یک فنجان مخصوص دم کردن، چای یا قوری کوچک ریخته، روی آن یک فنجان آب تازه جوش بریزید 5 تا 10 دم کرده، سپس صاف کنید و میل نمایید.
ر حمام دارویی اجزاء درخت زبان گنجشک
از حمام دارویی پوست و شاخه های درخت زبان گنجشک جهت پایین آوردن تب (بخصوص تب نوبه) استفاده می شود. همچنین حمام دارویی برگ درخت زبان گنجشک جهت درمان تشنج (گرفتگی) عضلانی بسیار مفید است.
ترکیبات
5 قطره اسانس معطر روغنی برگ و پوست درخت زبان گنجشک
روش تهیه حمام دارویی
روش تهیه حمام دارویی اجزاء درخت زبان گنجشک شبیه روش تهیه حمام دارویی آویشن (صفحه 40) است.