فهرست کتاب


شرح دفتر دل علامه حسن زاده آملی(جلد دوم)

داود صمدی آملی

امام صادق (علیه السلام)

در رساله امامت مولایم می خوانید: کشاف أسرار العلوم و بحر الحقایق ابو عبدالله جعفر بن محمد الصادق صلوات الله علیه، قد تحیرت العقول دونه و أخرست الالسن فیه کیف لا و هو شمس سماء العلم و المعرفة و التوحید قد استنار الکل من نور وجوده و استفادوا من رشحات فیضه و استمطروا سحاب علمه و استدروا سماء جوده و اغترفوا من بحر معارفه و استضاءوا من مشکاة حقائقه، أشرقت أضواء علومه العالم الانسانی و أثمرت شجرة عنصره الطیبة ما ملات الافاق من الاصول الکلیة الحکمیة و العلوم الغریبة المکنونة القیمة و القواعد الرصینة الفقهیة و المطالب النوریه لتزکیة الباطن و تهذیب النفس و المسائل الجامعة الا جتماعید لحفظ نظام الحوزة البشریة حتی بلغ عدد الاخذین عنه (علیه السلام) و المتعلمین من حضرته الی أربعة الاف رجل من أهل الحجاز و الشام و العراق و الخراسان و الفارس و غیرها، و دونت من مجلسه الشریف أربعمأة مصنف فی العلوم هی المسماة بالاصول الاربعمأة.
کمال الدین محمد بن طلحة الشافعی در مورد امام صادق (علیه السلام) گوید:
هو من عظماء أهل البیت و ساداتهم (علیه السلام) ذو علوم جمة و عبادة موفورة و أوراد مواصله و زهادة بینة و تلاوة کثیرة تتبع معانی القرآن الکریم و استخرج من بحر جواهره و استنتج عجائبه و قسم أوقاته علی انواع الطاعات بحیث یحاسب علیه انفسه، ورؤیته تذکرة الاخرة، و استماع کلامه تزهد فی الدنیا، و الاقتداء بهدیه یورث الجنة، نور قسماته شاهد أنه من سلالة النبوة، و طهارة أفعاله تصدع بأنه من ذریة الرسالة، نقل الحدیث و استفاد منه العلم جماعة من اعیان الائمة و أعلامهم مثل یحیی ابن سعید الانصاری، و ابن جریح، و مالک بن أنس، و الثوری، و ابن عیینة، و أبی حنیفة، و شعبة، و أیوب السجستانی و غیرهم وعدوا أخذهم عنه (علیه السلام) منقبة شرفوا بها، و فضیلة اکتسبوها.
جناب شیخ اکبر محیی الدین عربی در مناقب حضرتش فرماید:
صلوات الله و ملائکته و حمله عرشه و جمیع خلقه فی ارضه و سمائه علی استاذ العالم و سند الوجود، مر تقی المعارج و منتهی الصعود، البحر المواج الازلی، و السراج الوهاج الابدی، نافذ خزائن المعارف و العلوم، محتد العقول و نهایة الفهوم، عالم الاسماء، دلیل طرق السماء، الکون الجامع الحقیقی، والعروة الوثقی الوثیقی، برزخ البرازخ، و جامع الاضداد، نور الله بالهدایة و الارشاد، المستمع القرآن من قائله، الکاشف لاسراره و مسائله، مطلع شمس الابد جعفربن محمد بن محمد بن صلوات الله الملک الاحد.
مالک بن أنس گوید: ما رأت عین و لا سمعت اذن و لا خطر علی قلب بشر أفضل من جعفر الصادق (علیه السلام) فضلا و علما و عبادة و ورعا. و کان مالک کثیرا ما یدعی سماعه و ربما قال: حدثنی الثقة یعنیه (علیه السلام).

امام هفتم (علیه السلام)

أبو ابراهیم موسی بن جعفر الکاظم (علیه السلام) کلت الالسنة دون کلماته القاهرة و حارت العقول لدی معجزاته الباهرة. ادعیته تذیب الصم الصلاب، و مناظراته حجة لاولی الالباب، وجوه اکسیر فلزات العرفاء و معیار نقود الاصفیاء. قد علم الخافقان انه باب الحوائج الی الله، و أذعن القرقتان انه کاشف اسرار کتابه تعالی. لذا از حضرتش در بیت مذکور به سبع المثانی یعنی قرآن ناطق نام برده شده است.
کمال الدین ابو سالم محمد بن طلحة شافعی در مورد امام هفتم گوید:
ابو الحسن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب علیهم السلام هو الامام الکبیر القدر، العظیم الشأن، الکثیر التهجد، الجاد فی الاجتهاد، المشهود له بالکرامات، المشهور بالبادة و ظهور خوراق العادات، المواظب علی الطاعات یبیت اللیل ساجدا و قائما، و یقطع النهار متصدقا و صائما و لفرط علمه و تجاوزه عن المعتدین علیه دعی کاظما، کان یجازی المسی ء بالاحسان و عن الجانی بالبر و العفو و الاحسان، و لکثرة عبادته لیلا و نهارا کان یسمی العبد الصالح، و یعرف فی العراق باب الحوائج الی الله لانجاح مطالب المتوسلین به الی الله و کراماته تحار فیه العقول، و تقضی بأن له عند الله قدم صدق لا یزول.
جناب محقق نامدار خواجه نصیر الملة و الطوسی در بغداد با مریضی که داشت از دار دنیا می رود در حال مریضی به وی گویند آیا وصیت نمی کنی که جسد تو را به مشهد نجف اشرف اطهر حمل کنند؟ فرمود: نه خیر زیرا من از روی امام همام مولایم موسی بن جعفر (علیهما السلام) حیا دارم که جسدم را از ارض مقدس حضرتش به جای دیگر حمل نمایید. و نیز وصیت نمود که مبادا روی قبر من القابی همانند آیه الله، محقق و... بنویسید. بلکه جسدم را در آستان امام هفتم دفن کنید و روی سنگ قبرم این آیه را بنویسید که کلبهم باسط ذراعیه بالوصید.

مناقب ابن عربی در مورد امام هفتم (علیه السلام)

صلوات الله و ملائکته و حملة عرشه و جمیع خلقه فی ارضه و سمائه علی شجرة الطور و الکتاب المسطور، و البیت المعمور، و السر المستور، و آیة النور کلیم ایمن الامامة، منشأ الشرف و الکرامة، نور مصباح الارواح، جلاء زجاجة الاشباح، ماء التخمیر الاربعین، غایة معراج الیقین، اکسیر فلزات العرفاء، معیار نقود الاصفیاء، مرکز الائمة العلویة، محور الفلک المصطفویة الامر للصور و الاشکال بقبول الاصطبار و الانتقال النور الانور موسی بن جعفر علیه صلوت الله العلی الاکبر.
شارح خلخانی در شرح مناقب فوق گوید:
جماعت عرفا و اهل وحدت را عقیدت چنان است که مراتب تمامی موجودات در قوس نزول از تعینات نفس رحمانی و حقیقت ولایت است و در قوس صعود حقیقت انسان کامل دارای جمیع مظاهر و جامع جمیع مراتب است پس تمامی حقایق عقلانیه و رقایق برزخیه آنها که گاهی به عقل و گاهی به شجره و گاهی به کتاب مسطور، به عبارات و اسامی مختلفه مذکور می شود تماما نفس حقیقت انسان کامل و از جزاء ذات او هستند و در واقع حقیقت انسان کامل است که بر حسب هر درجه از درجات، تعین خاص و اسم مخصوص حاصل نموده و بدین جهت حقیقت انسان کامل را جائز است آثار تمامی آن تعینات را بر حقیقت خود اسناد دهد؛...
الامر للصور و الاشکال اشاره است بر اینکه حکم انسان کامل و خلیفة الله در صورت و هیولای عالم طبیعت نافذ و مجری است و هیولای عنصری بر حسب اراده او می تواند خلع صورتی نموده و لبس صورت جدید نماید مانند عصای حضرت موسی علی نبینا و (علیه السلام) که صورت جمادی را بر حسب اراده حضرت موسی خلع نموده و صورت حیوانیه پوشید و به شکل اژدها بر آمد.
صدر المتألهین شیرازی می گوید: من صفی مرات قلبه بمصفاة العبودیة و ازال عن وجه نفسه بمصقلة الطاعات نقوش الکائنات تصیر ذاته کمرات مجلوة یحاذی بها شطر الحق فانعکس علیها الملک و الملکوت وفاض علیها قصد اللاهوت و مات عن غیر الله و نفسه و هواه فینفد حکمه و استجاب دعائه فیتکرم بکرامة التکوین و لهم فیها ما یدعون و لکم فیها ما تشتهی انفسکم و انتم فیها خالدون. انتهی.
23- رضا بین و مقام رهبری را - تقی و هم نقی و عسکری را