فهرست کتاب


شرح دفتر دل علامه حسن زاده آملی(جلد دوم)

داود صمدی آملی

امام محمد باقر (علیه السلام)

ابن حجر در صواعق محرقه گوید: ابو جعفر محمد الباقر سمی بذلک من بقر الارض أی شقها و أثار مخبئاتها و مکامنها فلذلک هو أظهر من مخبئات کنوز المعارف و حقایق الاحکام و اللطائف ما لا یخفی الا علی منطمس البصیرة أو فاسد الطویة و السریرة و من ثم قیل، هو باقر العلم و جامعه و شاهر علمه و رافعه صفا قلبه وزکی علمه و عمله و طهرت نفسه و شرفت خلقه و عمرت أوقاته بطاعة الله و له من الرسوخ فی مقامات العارفین ما یکل عن ألسنة الواصفین و له کلمات کثیرة فی السلوک و المعارف لا تحتملها العجالة.
جناب شیخ مفید در ارشاد گوید که از احدی از فرزندان امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) از علم دین و آثار و سنت و علم قرآن و سیر و فنون آداب به مثل آنچه که از ابی جعفر ظاهر شده است، ظاهر نشده است.
جابر بن یزید جعفی حضرتش را به وصی الاوصیاء و وارث علوم انبیاء نام می برد.
جناب ابن عربی در مناقب فرماید:
صلوات الله و ملائکته و حملة عرشه و جمیع خلقه من أرضه و سمائه علی باقر العلوم، شخص العلم و المعلوم، ناطقة الوجود، ضرغام اجام المعارف المنکشف لکل کاشف الحیوة الساریة فی المجاری، النور المنبسط علی الدراری، حافظ معارج الیقین وارث علوم المرسلین، حقیقه الحقایق و الظهوریة، دقیقة الدقایق النوریة، الفلک الجاریة فی اللجج الغامرة المحیط علمه بالزبر الغابرة، النبأ العظیم و الصراط المستقیم المستند لکل ولی محمد بن علی (علیه السلام).
مقام ولایت آن حضرت مقام ولایت وجود منبسط و نفس رحمانی است که در جمیع مجاری هستی ساری است و آن حضرت مستند و محل اتکال جمیع عرفاء الهیین و مقربین و اصدقاء و محبین است.
22- امام صادق آن بحر معانی - امام کاظم آن سبع المثانی
مراد از سبع المثانی قرآن است که در شرح بیت سیزدهم از باب اول گذشت.

امام صادق (علیه السلام)

در رساله امامت مولایم می خوانید: کشاف أسرار العلوم و بحر الحقایق ابو عبدالله جعفر بن محمد الصادق صلوات الله علیه، قد تحیرت العقول دونه و أخرست الالسن فیه کیف لا و هو شمس سماء العلم و المعرفة و التوحید قد استنار الکل من نور وجوده و استفادوا من رشحات فیضه و استمطروا سحاب علمه و استدروا سماء جوده و اغترفوا من بحر معارفه و استضاءوا من مشکاة حقائقه، أشرقت أضواء علومه العالم الانسانی و أثمرت شجرة عنصره الطیبة ما ملات الافاق من الاصول الکلیة الحکمیة و العلوم الغریبة المکنونة القیمة و القواعد الرصینة الفقهیة و المطالب النوریه لتزکیة الباطن و تهذیب النفس و المسائل الجامعة الا جتماعید لحفظ نظام الحوزة البشریة حتی بلغ عدد الاخذین عنه (علیه السلام) و المتعلمین من حضرته الی أربعة الاف رجل من أهل الحجاز و الشام و العراق و الخراسان و الفارس و غیرها، و دونت من مجلسه الشریف أربعمأة مصنف فی العلوم هی المسماة بالاصول الاربعمأة.
کمال الدین محمد بن طلحة الشافعی در مورد امام صادق (علیه السلام) گوید:
هو من عظماء أهل البیت و ساداتهم (علیه السلام) ذو علوم جمة و عبادة موفورة و أوراد مواصله و زهادة بینة و تلاوة کثیرة تتبع معانی القرآن الکریم و استخرج من بحر جواهره و استنتج عجائبه و قسم أوقاته علی انواع الطاعات بحیث یحاسب علیه انفسه، ورؤیته تذکرة الاخرة، و استماع کلامه تزهد فی الدنیا، و الاقتداء بهدیه یورث الجنة، نور قسماته شاهد أنه من سلالة النبوة، و طهارة أفعاله تصدع بأنه من ذریة الرسالة، نقل الحدیث و استفاد منه العلم جماعة من اعیان الائمة و أعلامهم مثل یحیی ابن سعید الانصاری، و ابن جریح، و مالک بن أنس، و الثوری، و ابن عیینة، و أبی حنیفة، و شعبة، و أیوب السجستانی و غیرهم وعدوا أخذهم عنه (علیه السلام) منقبة شرفوا بها، و فضیلة اکتسبوها.
جناب شیخ اکبر محیی الدین عربی در مناقب حضرتش فرماید:
صلوات الله و ملائکته و حمله عرشه و جمیع خلقه فی ارضه و سمائه علی استاذ العالم و سند الوجود، مر تقی المعارج و منتهی الصعود، البحر المواج الازلی، و السراج الوهاج الابدی، نافذ خزائن المعارف و العلوم، محتد العقول و نهایة الفهوم، عالم الاسماء، دلیل طرق السماء، الکون الجامع الحقیقی، والعروة الوثقی الوثیقی، برزخ البرازخ، و جامع الاضداد، نور الله بالهدایة و الارشاد، المستمع القرآن من قائله، الکاشف لاسراره و مسائله، مطلع شمس الابد جعفربن محمد بن محمد بن صلوات الله الملک الاحد.
مالک بن أنس گوید: ما رأت عین و لا سمعت اذن و لا خطر علی قلب بشر أفضل من جعفر الصادق (علیه السلام) فضلا و علما و عبادة و ورعا. و کان مالک کثیرا ما یدعی سماعه و ربما قال: حدثنی الثقة یعنیه (علیه السلام).

امام هفتم (علیه السلام)

أبو ابراهیم موسی بن جعفر الکاظم (علیه السلام) کلت الالسنة دون کلماته القاهرة و حارت العقول لدی معجزاته الباهرة. ادعیته تذیب الصم الصلاب، و مناظراته حجة لاولی الالباب، وجوه اکسیر فلزات العرفاء و معیار نقود الاصفیاء. قد علم الخافقان انه باب الحوائج الی الله، و أذعن القرقتان انه کاشف اسرار کتابه تعالی. لذا از حضرتش در بیت مذکور به سبع المثانی یعنی قرآن ناطق نام برده شده است.
کمال الدین ابو سالم محمد بن طلحة شافعی در مورد امام هفتم گوید:
ابو الحسن موسی بن جعفر بن محمد بن علی بن الحسین بن علی بن ابیطالب علیهم السلام هو الامام الکبیر القدر، العظیم الشأن، الکثیر التهجد، الجاد فی الاجتهاد، المشهود له بالکرامات، المشهور بالبادة و ظهور خوراق العادات، المواظب علی الطاعات یبیت اللیل ساجدا و قائما، و یقطع النهار متصدقا و صائما و لفرط علمه و تجاوزه عن المعتدین علیه دعی کاظما، کان یجازی المسی ء بالاحسان و عن الجانی بالبر و العفو و الاحسان، و لکثرة عبادته لیلا و نهارا کان یسمی العبد الصالح، و یعرف فی العراق باب الحوائج الی الله لانجاح مطالب المتوسلین به الی الله و کراماته تحار فیه العقول، و تقضی بأن له عند الله قدم صدق لا یزول.
جناب محقق نامدار خواجه نصیر الملة و الطوسی در بغداد با مریضی که داشت از دار دنیا می رود در حال مریضی به وی گویند آیا وصیت نمی کنی که جسد تو را به مشهد نجف اشرف اطهر حمل کنند؟ فرمود: نه خیر زیرا من از روی امام همام مولایم موسی بن جعفر (علیهما السلام) حیا دارم که جسدم را از ارض مقدس حضرتش به جای دیگر حمل نمایید. و نیز وصیت نمود که مبادا روی قبر من القابی همانند آیه الله، محقق و... بنویسید. بلکه جسدم را در آستان امام هفتم دفن کنید و روی سنگ قبرم این آیه را بنویسید که کلبهم باسط ذراعیه بالوصید.