فهرست کتاب


تفسیر نمونه، جلد21

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

سورة الدخان

آیه 1-8

آیه و ترجمه

بِسمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ

حم (1)

وَ الْکتَبِ الْمُبِینِ(2)

إِنَّا أَنزَلْنَهُ فی لَیْلَةٍ مُّبَرَکَةٍ إِنَّا کُنَّا مُنذِرِینَ(3)

فِیهَا یُفْرَقُ کلُّ أَمْرٍ حَکِیمٍ(4)

أَمْراً مِّنْ عِندِنَا إِنَّا کُنَّا مُرْسِلِینَ(5)

رَحْمَةً مِّن رَّبِّک إِنَّهُ هُوَ السمِیعُ الْعَلِیمُ(6)

رَب السمَوَتِ وَ الاَرْضِ وَ مَا بَیْنَهُمَا إِن کُنتُم مُّوقِنِینَ(7)

لا إِلَهَ إِلا هُوَ یحْیِ وَ یُمِیت رَبُّکمْ وَ رَب ءَابَائکُمُ الاَوَّلِینَ(8)

@@تفسیر نمونه جلد 21 صفحه 146@@@

ترجمه :

بنام خداوند بخشنده بخشایشگر

1 - حم .

2 - سوگند به این کتاب آشکار.

3 - که ما آنرا در شبی پربرکت نازل کردیم، ما همواره انذار کننده بوده ایم .

4 - در آن شب که هر امری بر طبق حکمت خداوند تنظیم می گردد.

5 - فرمانی بود از ناحیه ما، ما (محمد (صلی اللّه علیه و آله و سلّم ) را) فرستادیم .

6 - اینها همه بخاطر رحمتی است از سوی پروردگارت که او شنونده و داناست .

7 - پروردگار آسمانها و زمین و آنچه در میان آنهاست، اگر اهل یقین هستید.

8 - هیچ معبودی جز او نیست، زنده می کند و میمیراند، پروردگار شما و پروردگار پدران نخستین شماست .

تفسیر:

نزول قرآن در شبی پربرکت

در ابتدای این سوره نیز همانند چهار سوره گذشته و دو سوره آینده که مجموعا هفت سوره را تشکیل می دهد با حروف مقطعه (حم ) روبرو می شویم، درباره تفسیر حروف مقطعه به طور کلی در گذشته فراوان بحث کرده ایم .**به جلد اول آغاز سوره بقره و جلد دوم آغاز سوره آل عمران و جلد ششم آغاز سوره اعراف مراجعه فرمائید***

و در مورد خصوص حم در آغاز نخستین سوره از سوره های حوامیم (سوره مؤمن ) و آغاز سوره فصلت بحث شده است .

قابل توجه اینکه بعضی از مفسران در اینجا ((حم )) را به عنوان سوگند تفسیر کرده اند که با سوگند دیگری که بعد از آن آمده و به قرآن قسم یاد شده دو سوگند پی در پی و متناسب را تشکیل می دهد، سوگند به حروف الفبا همچون

@@تفسیر نمونه جلد 21 صفحه 147@@@

حم، و سوگند به این کتاب مقدس که از این حروف تشکیل یافته است در دومین آیه این سوره چنانکه گفتیم به ((قرآن مجید)) سوگند یاد کرده می فرماید ((قسم به این کتاب آشکار)) (و الکتاب المبین ).

کتابی که محتوایش روشن، معارفش آشکار، تعلیماتش زنده، احکامش سازنده، و برنامه هایش حساب شده است، کتابی که خود دلیل حقانیت خویش است، آفتاب آمد دلیل آفتاب .**درباره فلسفه سوگندهای قرآن و هدف اصلی از آن در تفسیر جزء آخر قرآن مجید ذیل آیات فراوانی که در آن سوگندهای مکرر دیده می شود به خواست خدا بحث خواهیم کرد***

اما ببینیم این سوگند برای چه منظوری ذکر شده است ؟ آیه بعد این حقیقت را روشن ساخته می گوید: بطور مسلم ما قرآن را (که سند حقانیت پیامبر اسلام است ) در شبی پربرکت نازل کردیم (انا انزلناه فی لیلة مبارکة ).

((مبارک )) از ماده ((برکت )) به معنی سودمند و جاویدان و پردوام است .

این کدام شب است که مبداء خیرات و سرچشمه خوبیهای پایدار می باشد؟

غالب مفسران آن را به شب قدر تفسیر کرده اند، شب پربرکتی که مقدرات جهان بشریت با نزول قرآن رنگ تازه ای به خود گرفت، شبی که سرنوشت خلایق و مقدرات یکسان در آن رقم زده می شود، آری قرآن در شبی سرنوشت ساز، بر قلب پاک پیامبر نازل شد.

این نکته لازم به تذکر است که ظاهر آیه این است که تمام قرآن در شب قدر نازل گردید.

@@تفسیر نمونه جلد 21 صفحه 148@@@

اما هدف اصلی از نزول آن چه بود؟ همان است که در ذیل همین آیه به آن اشاره شده می فرماید: ما همواره انذار کننده بودیم (انا کنا منذرین ) این یک سنت همیشگی ماست که فرستادگان خود را برای بیم دادن ظالمان و مشرکان ماءموریت می دهیم، و فرستادن پیامبر اسلام با این کتاب مبین نیز آخرین حلقه از این سلسله است .

درست است که پیامبران از یکسو انذار می کنند، و از سوی دیگر بشارت می دهند، اما چون پایه اصلی دعوت آنها را در مقابل قوم ظالم و مجرم بیشتر بیم و انذار تشکیل می دهد غالبا از آن سخن گفته شده است .