فهرست کتاب


تفسیر نمونه، جلد12

آیت الله مکارم شیرازی با همکاری جمعی از فضلاء و دانشمندان

2 - چرا عذاب مضاعف ؟

روشن است که هر قدر مقام انسان از نظر علم و آگاهی و معرفت و ایمان بالاتر رود، اعمال نیک او به همان نسبت عمق و ارزش بیشتر، و طبعا ثواب فزونتری خواهد داشت، لذا در بعضی از روایات می خوانیم ان الثواب علی قدر العقل : ((ثواب به نسبت عقل آدمی داده می شود)).**اصول کافی جلد اول کتاب العقل و الجهل صفحه 9 حدیث 8.***

کیفرها و مجازاتها نیز به همین نسبت بالا خواهد رفت، یک انسان بی سواد و ضعیف الایمان اگر گناه کبیره ای مرتکب شود، چندان غیر منتظره نیست و به همین دلیل مجازات کمتری دارد، اما یک فرد باایمان و عالم پرسابقه هر گاه گناه صغیره ای نیز انجام دهد جای تعجب خواهد بود، و چه بسا مجازات او در برابر این گناه کوچک از مجازات آن عامی بی سواد در برابر آن گناه کبیره شدید و سنگینتر باشد!.

به همین دلیل در قرآن مجید: درباره همسران پیامبر می خوانیم : یا نساء النبی من یاءت منکن بفاحشة مبینة یضاعف لها العذاب ضعفین و کان ذلک علی الله
@@تفسیر نمونه جلد 12 صفحه 214 @@@

یسیرا و من یقنت منکن لله و رسوله و تعمل صالحا نؤتها اجرها مرتین و اعتدنا لها رزقا کریما: ((ای همسران پیامبر! هر کس از شما عمل ناشایست آشکاری انجام دهد مجازات او دو برابر خواهد شد و این بر خدا آسان است - و هر کس از شما در پیشگاه خدا و پیامبر (صلی اللّه علیه و آله و سلّم ) خضوع کند و عمل صالح انجام دهد پاداش او را دو چندان خواهیم داد، و روزی بزرگوارانه ای را برای او آماده کرده ایم )) (سوره احزاب آیه 30 و 31).

در روایات نیز می خوانیم ((خداوند از هفتاد گناه جاهل می گذرد پیش از آنکه از یک گناه عالم بگذرد))! یغفر للجاهل سبعون ذنبا قبل ان یغفر للعالم ذنب واحد.**اصول کافی جلد اول صفحه 37.***

آیات فوق نیز اشاره به همین واقعیت است که به پیامبر (صلی اللّه علیه و آله و سلّم ) می گوید اگر انحراف و تمایلی به شرک و مشرکان پیدا می کردی مجازاتت را در دنیا و آخرت مضاعف می کردیم .

3 - ((ضعف )) به معنی دو و چند برابر است

توجه به این نکته دقیقا لازم است که ((ضعف )) از نظر لغت عرب، تنها به معنی دو چندان نیست، بلکه به معنی دو و چند برابر است .

((فیروز آبادی )) لغت شناس معروف قرن هشتم هجری در کتاب قاموس می گوید گاه گفته می شود ((ضعف فلان چیز)) و اراده می شود دو برابر و سه برابر مانند آن، زیرا این کلمه به معنی اضافه نامحدود می آید.

شاهد این سخن اینکه در آیات قرآن، گاه در مورد ((حسنات )) می گوید: ان تک حسنة یضاعفها: ((اگر عمل حسنه ای باشد خداوند آن را مضاعف می کند))
@@تفسیر نمونه جلد 12 صفحه 215 @@@

(آیه 40 سوره نساء) و گاه می گوید من جاء بالحسنة فله عشر امثالها: ((کسی که حسنه ای انجام دهد ده برابر پاداش می گیرد)) (انعام - 160).

در روایات اسلامی از امام صادق (علیه السلام ) در تفسیر آیه 261 سوره بقره نیز می خوانیم اذا احسن المؤمن عمله ضاعف الله عمله بکل حسنة سبعماءة ضعف، و ذلک قول الله و الله یضاعف لمن یشاء: ((هنگامی که انسان با ایمان عملی انجام دهد خداوند در برابر هر کار نیکی هفتصد برابر آنرا اضافه می کند و این معنی سخن خدا است که می فرماید و الله یضاعف لمن یشاء)).**تفسیر عیاشی (طبق نقل تفسیر المیزان جلد 2 صفحه 424).***

ولی این سخن مانع از آن نخواهد بود که به هنگامی که این کلمه به اصطلاح ((تثنیه )) بسته می شود (ضعفان و ضعفین ) به معنی دو برابر باشد، یا هنگامی که به صورت اضافه آورده می شود به معنی سه برابر باشد، مثل اینکه بگوئیم ضعف الواحد (دقت کنید).

4 - تفسیر جمله ((اذا لاتخذوک خلیلا)).

مشهور میان مفسرین این است که قرآن می گوید اگر تو تمایل به خواسته های مشرکان پیدا می کردی، تو را به عنوان دوست خود انتخاب می کردند، ولی بعضی احتمال داده اند که معنی این جمله آنست که ترا فقیر و وابسته و نیازمند خود قرار می دادند (در صورت اول، خلیل از ماده خله بر وزن ((قله )) به معنی دوستی است، و در صورت دوم از ماده خله بر وزن ((غله )) به معنی نیاز و فقر است ) ولی روشن است که صحیح همان تفسیر اول می باشد.