فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

مسأله حذف بهره:

از همان ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی مسأله بهره و به عبارت دیگر ربای بانکی مد نظر و مورد اعتراض مسئولان و فقهای گرانقدر قرار گرفت. امام خمینی (ره) در دیدار با اعضای شورای انقلاب در آبان ماه سال 1358 تأکید کردند که ربا بایستی هر چه زودتر از سیستم بانکی حذف شود. در سوم دی ماه 1358 مسئولان وزارت اقتصاد و دارائی اعلام کردند که بهره از سیستم بانکی حذف می شود و از آن تاریخ به بعد بانکها به جای بهره، 4 درصد کارمزد دریافت کردند و برای سپرده ها سودی به عنوان حداقل سود تضمین شده با نرخ 7 تا 5/8 درصد در سال پرداخت شد که این مسئله یعنی حداقل سود تضمین شده فرق زیادی با بهره بانکی نمی کرد و مورد اعتراض قرار گرفت.

قانون عملیات بانکی بدون ربا:

قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب دهم شهریور ماه 1362 ضمن تأکید بر حذف ربا، حداقل سود تضمین شده و کارمزد ثابت، نظر بر حذف بهره از سپرده های قرض الحسنه و جاری و اعطای جوایز غیر ثابت نقدی یا جنسی برای این گونه سپرده ها، و همچنین مشارکت در سپرده های مدت دار، در اشکال مختلف مضاربه، اجاره به شرط تملیک، معاملات اقساطی، مزارعه، مساقات، سرمایه گذاری مستقیم، معاملات سلف و جعاله دارد. این قانون از دو جنبه قابل بررسی است: 1 - حذف بهره از پس انداز، 2 - چگونگی مشارکت بانکها با سپرده گذاران.
قانون فوق که مشتمل بر 27 ماده و 4 تبصره می باشد، هشتم شهریور ماه 1362 در مجلس شورای اسلامی تصویب و در دهم شهریور همان سال به تأیید شورای نگهبان رسید و از اول سال 1363 به اجرا در آمد.
این قانون به پنج فصل تقسیم شد که فصل اول آن اهداف و وظایف نظام بانکی در جمهوری اسلامی را بیان کرده است و در فصول بعدی به تجهیز منابع پولی، تسهیلات اعطایی بانکی بانک مرکزی ایران و سیاست پولی و در فصل آخر به متفرقه ها پرداخته است.

فصل اول - اهداف و وظایف نظام بانکی در جمهوری اسلامی ایران

ماده 1 - اهداف نظام بانکی عبارتند از:
1 - استقرار نظام پولی و اعتباری بر مبنای حق و عدل (ضوابط اسلامی) به منظور تنظیم گردش صحیح پول و اعتبار در جهت سلامت و رشد اقتصاد کشور.
2 - فعالیت در جهت تحقق اهداف و سیاستها و برنامه های اقتصادی دولت جمهوری اسلامی با ابزارهای پولی و اعتباری.
3 - ایجاد تسهیلات لازم جهت گسترش تعاون عمومی و قرض الحسنه از طریق جذب و جلب وجوه آزاد و اندوخته ها و پس اندازها و سپرده ها و بسیج و تجهیز آنها در جهت تأمین شرایط و امکانات کار و سرمایه گذاری به منظور اجرای بند (2) و (9) اصل چهل و سوم قانون اساسی.
4 - حفظ ارزش پول و ایجاد تعادل در موازنه پرداختها و تسهیل مبادلات بازرگانی.
5 - تسهیل در امور پرداختها و دریافتها و مبادلات و معاملات و سایر خدماتی که به موجب قانون بر عهده بانک گذاشته می شود.
ماده 2 - وظایف نظام بانکی عبارتند از:
1 - انتشار اسکناس و سکه های فلزی رایج کشور طبق قانون و مقررات.
2 - تنظیم، کنترل و هدایت گردش پول و اعتبار طبق قانون و مقررات.
3 - انجام کلیه عملیات بانکی ارزی و ریالی و تعهد یا تضمین پرداختهای ارزی دولت طبق قانون و مقررات.
4 - نظارت بر معاملات طلا و ارز و ورود و صدور پول رایج ایران و ارز و تنظیم مقررات مربوط به آنها طبق قانون.
5 - انجام عملیات مربوط به اوراق و اسناد بهادار طبق قانون و مقررات.
6 - اعمال سیاستهای پولی و اعتباری طبق قانون و مقررات.
7 - عملیات بانکی مربوط به آن قسمت از برنامه های اقتصادی مصوب که از طریق سیستم پولی و اعتباری باید انجام گیرد.
8 - افتتاح انواع حسابهای قرض الحسنه (جاری و پس انداز) و سپرده های سرمایه گذاری مدت دار و صدور اسناد مربوط به آنها بر طبق قوانین و مقررات.)
9 - اعطای وام و اعتبار بدون ربا (بهره) طبق قانون و مقررات.
10 - اعطای وام و اعتبار و ارائه سایر خدمات بانکی به تعاونیهای قانونی جهت تحقق بند (2) اصل 43 قانون اساسی.
11 - انجام معاملات طلا و نقره و نگاهداری و اداره ذخائر ارزی و طلای کشور با رعایت قوانین و مقررات مربوط به آن.
12 - نگاهداری وجوه ریالی مؤسسات پول و مالی بین المللی و یا مؤسسات مشابه و یا وابسته به این مؤسسات طبق قانون و مقررات.
13 - انعقاد موافقتنامه پرداخت در اجرای قراردادهای پولی و بازرگانی و ترانزیتی بین دولت و سایر کشورها طبق قانون و مقررات.
14 - قبول و نگاهداری امانات طلا و نقره و اشیاء گرانبها و اوراق بهادار و اسناد رسمی از اشخاص حقیقی و حقوقی و اجاره صندوق امانات.
15 - صدور و تأیید و قبول ضمانتنامه ارزی و ریالی جهت مشتریان.
16 - انجام خدمات وکالت و وصایت بر طبق قانون و مقررات.