فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

نفوذ آمریکا به ایران پس از شهریور 1320

پس از اشغال ایران توسط قوای متفقین، نیروهای آمریکایی نیز در 16 آذر 1320 وارد ایران شدند و سرهنگ شوارتسکف عملا فرمانده ژاندارمی ایران و ژنرال ریدلی مأمور تجدید سازمان ارتش شد.
آژانس مرکزی اطلاعات آمریکا (سیا) که در اواخر 1319 شمسی به وجود آمده بود، ایران را به یکی از فعالترین ستادهای ماورای دریاهای خود تبدیل کرد و در همین راستا دولتمردان بسیاری را به خدمت گرفت و احزاب و جمعیتهای دست نشانده زیادی را ایجاد کرد.

آغاز فعالیت احزاب پس از شهریور 1320

پس از به قدرت رسیدن رضاخان، تأسیس هر نوع حزبی ممنوع شده بود، حتی تشکیل جمعیتهای پنج نفری خلاف قانون تلقی می شد و از 1304 تا شهریور 1320 بجز یکی دو حزب هیچ حزب دیگری فعالیت نداشت.
پس از شهریور 1320، قریب 16 حزب درافق سیاسی ایران نمودار شدند، ولی تا سال 1323 بیشتر این احزاب یا از بین رفتند و یا از فعالیت دست کشیدند و بعضی هم جای خود را به احزاب دیگر دادند و یا تجزیه شدند. هیچ یک از این احزاب نتوانست یک جنبش واقعی در میان مردم برانگیزد. نزدیک به اکثریت آنها فاقد ایدئولوژی مشخص بودند و کنار رفتن آنها از صحنه سیاست تأثیری بر شرایط اجتماعی آن روز نگذاشت. مردم سرگردان بودند از سویی دیکتاتوری و الحاد رژیم رضاخان، روح و روان مردم را خسته کرده بود و از سوی دیگر تمایلات غربگرایانه و شرق باورانه احزاب، نیاز به استقلال فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مردم را تأمین نمی کرد. این احزاب نیز همانند احزاب پس از انقلاب اسلامی، تمامی رمز سعادت جامعه را در یکی دو واژه (دموکراسی) و (ناسیونالیسم) می دانستند و گاهی نیز (سوسیالیسم) را به این دو می افزودند.
بعد از شهریور 1320 و تبعید رضا شاه به جزیره موریس در آفریقای جنوبی، اولین حزب سیاسی که به وجود آمد (حزب توده ایران) بود که به شوروی وابسته بود و منافع آن را در ایران تأمین می کرد و با خیانت بزرگی که در جریان درخواست شوروی (امتیاز نفت شمال) از ایران داشت کاملا رسوا گردید و فرصتی پیش آمد که مردم ایران ماهیت این حزب را بهتر بشناسند. بدین معنی که در پاییز 1323 که اتحاد جماهیر شوروی درخواست واگذاری امتیاز نفت شمال را به این کشور مطرح نمود، حزب توده از این در خواست شوروی پشتیبانی کرد و در تمام شهرهای کشور میتینگ راه انداخت و از شاه خواست که به این درخواست شوروی ترتیب اثر جدی بدهد.

شهادت مظلومانه رجائی و باهنر