فهرست کتاب


روزها و رویدادها (جلد دوم)

علی بری دیزجی , علی اصغر کریمی شرفشاده , مجید صفائی , محمد نبی ابراهیمی , وحید صفائی

ضرورت تشکیل جهاد دانشگاهی و تبیین روند تکامل آن:

جهاد دانشگاهی یکی از ثمرات انقلاب فرهنگی است. جهادگران دانشگاهی که با حضور در انجمنهای اسلامی دانشجویی و تشکلهای اسلامی کارمندان و استادان، با فرهنگ منحط غرب و مظاهر شرک آلود آن مبارزه می کردند، با الهام از فرمایشات امام خمینی (ره) به - که در دیدار با انجمنهای اسلامی دانشگاهی و مدارس عالی فرمودند - پیگیر تحقق انقلاب فرهنگی شوند:
(دانشگاهها باید تغییر بنیانی کند و باید از نو ساخته بشود که جوانان ما را تربیت کنند به تربیتهای اسلامی، اگر چنانچه تحصیل علم می کنند در کنار آن تربیت اسلامی باشد، نه آن که اینها را تربیت کنند به تربیت های غربی، نه آن که یک دسته به طرف غرب بکشاند جوانهای ما را، و یک دسته به طرف شرق و...** صحیفه نور - جلد 12 - ص 52 - 53***)
و در فرازی دیگر فرمودند:
(ما از دانشگاهی می ترسیم که جوانهای ما را آن طور تربیت کنند که خدمت به غرب بکنند. ما از دانشگاهی می ترسیم که آن طور جوانهای ما را تربیت کنند که خدمت به کمونیسم کنند... .
امیدوارم همان طور که پیشنهاد شده است دانشگاهها را از همه عناصر تخلیه کنند و از همه وابستگی ها تخلیه کنند تا این که انشاء الله یک دانشگاه صحیح با اخلاق اسلامی و فرهنگ اسلامی تحقق پیدا بکند ** صحیفه نور - جلد 12 - ص 52 - 53***.)
انقلاب فرهنگی به نوبه خود جهاد دانشگاهی را در راستای جهش و تکامل خویش و نیز حفظ و صیانت اصول و اهداف و دستاورهای بنیان گذاشت. این نهاد انقلابی که نقش آن در دانشگاهها در جهت پیروی از ولی فقیه به روشنی مشخص بود، علی رغم نغمه های شوم گروهکهای معاند و ضد انقلاب مراحل پرفراز و افتخار آفرینی را از جهت مختلف گذراند: از شکل گرفتن اولین هسته های (جذب نیرو) در دانشگاهها تا تشکیل آن توسط ستاد انقلاب فرهنگی و سرانجام در سال 1363 به عنوان ستاد اجرایی انقلاب فرهنگی تغییر نام داد.
در سال 1364 پس از استقلال دانشگاهها و جدا شدن وزارت فرهنگ و آموزش عالی از آن، مجدداً به عنوان جهاد دانشگاهی تغییر نام داد و در سال 1369 به عنوان پلی میان دانشگاه و بخش صنعتی و خدماتی کشور معرفی و محل استقرار آن بیرون از دانشگاه تعیین شد.
جهاد دانشگاهی در حال حاضر به عنوان علمدار انقلاب فرهنگی و پاسدار ارزشهای انقلاب اسلامی در دانشگاهها و به عنوان یک نهاد پا بر جا، تا جهادی شدن کلیه ارکان، بافت و تشکیلات آموزش و تحقیق و فرهنگ دانشگاه یعنی تحقق دانشگاه اسلامی باقی مانده است و تضمینی در جهت تداوم و تکامل حرکت و رشد دانشگاهها در خط اصیل انقلاب، در خدمتگزاری به مردم می باشد و این حقیقی است الهام یافته از فرمایشات مقام معظم رهبری که در دیدار با اعضای شورای مرکزی جهاد فرمودند:
(... جهاد دانشگاهی می تواند دستگاهی باشد که با فعالیتهای فرهنگی و تحقیقاتی، قشر جوان و دانشجوی کشور را در داخل دانشگاهها هدایت کند و آنان را به پختگی و کمال لازم برساند.
- حفظ و تقویت جهاد دانشگاهی به عنوان یک نهاد انقلابی ضروری است.
- جهاد دانشگاهی با توجه به امکانات و برنامه ریزی دقیق خود می تواند سهم بسزایی داشته باشد و فعالیتهای فرهنگی، هنری و تحقیقاتی خود را برای هدایت جوانان دانشجو در خط صحیح فکری و عملی متمرکز کند.)

ساختار، اهداف و وظایف جهاد دانشگاهی:

الف - ساختار:
ماده یک اساسنامه جهاد دانشگاهی این نهاد را به شرح زیر تعریف می کند:
جهاد دانشگاهی نهادی است عمومی و غیر دولتی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی، دارای شخصیت مستقل و از لحاظ استخدامی و مالی تابع مقرراتی است که در چهارچوب اختیارات قانونی به تصویب هیئت امنای جهاد دانشگاهی می رسد.
بر اساس این تعریف، ماده 4 اساسنامه مزبور ساختار آن را چنین بیان می دارد: ارکان جهاد دانشگاهی عبارتند از:
1 - هیأت امناء 2 - شورای علمی 3 - رئیس جهاد دانشگاهی
ب - اهداف:
ماده 2 اساسنامه، اهداف جهاد دانشگاهی را چنین اشعار می دارد:
- گسترش تحقیقات و شکوفایی روحیه تتبع و استعدادها در سطح جامعه برای نیل به خودکفایی
- توسعه امور فرهنگی در سطح جامعه، از طریق همکاری با حوزه و دانشگاه و سایر مراجع و نهادی فرهنگی بخصوص برای نسل جوان.
- گسترش طرحهای کاربردی و نیمه صنعتی از طریق پیوند با مراکز علمی و تحقیقاتی به منظور به کارگیری نتایج پژوهش
ج - وظایف:
وظایف نهاد جهاد دانشگاهی بر اساس ماده 3 اساسنامه آن عبارت است از:
1 - تبلیغ و ترویج فرهنگ و هنر اسلامی و برنامه ریزی فرهنگی و تربیتی و ایجاد آمادگی فکری و مکتبی در طبقه جوان کشور، بویژه دانش آموزان دبیرستانی و دانشجویان به منظور مقابله با غرب زدگی و انحرافات فرهنگی در چهارچوب سیاستهای فرهنگی کشور.
2 - ایجاد تشکیلات مناسب به منظور تألیف، ترجمه و انتشار کتب، نشریات نتایج تحقیقات و مقالات علمی - فرهنگی و تولید مواد کمک آموزشی
3 - انجام تحقیقات توسعه ای و کاربردی.
4 - پیگیری طرحهای تحقیقاتی جهاد تا پایان مرحله نیمه صنعتی و صنعتی
5 - ارائه خدمات علمی - فنی در زمینه های مختلف و مورد نیاز جامعه
6 - حمایت، تشویق و جذب دانشجویان و پژوهشگران جوان و مستعد و برنامه ریزی و ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور فراهم آوردن زمینه فعالیتهای علمی و پژوهشی آنان بر مبنای شناخت مشکلات واقعی و نیازهای تخصصی جامعه.
7 - اجرای دوره های رسمی آموزشهای علمی - کاربردی مطابق ضوابط و مقررات آموزش عالی کشور.
8 - ایجاد تشکیلات آموزشی و تحقیقاتی مطرح شده در بندهای این ماده براساس قوانین و مقررات آموزش عالی.

محورهای فعالیت و تواناییهای تخصصی:

جهاد دانشگاهی پس از تشکیل، ابتدا پرسشنامه ای برای کلیه اساتید، ارسال و از آنها خواست تا زمینه کاری مورد علاقه خود را اعلام دارند، همچنین از کلیه وزارتخانه ها و ارگانها خواست تا تعداد نیروی متخصص مورد نیاز خود را با ذکر نوع تخصص اعلام کنند. بدین نحو تا حدودی ضمن به کارگیری نیروهای متخصص، نیازهای مراکز دولتی را تأمین کرد. همزمان با این اقدام کلیه کارگاههای دانشگاهها را به مراکز پژوهشی تبدیل و با بررسی نیازهای صنعتی، پزشکی و... سعی و کوشش در تأمین نیازهای کشور نمود.
با شروع جنگ تحمیلی جهاد دانشگاهی با تمام توان و نیرو در اختیار جنگ و رزمندگان اسلام قرار گرفت و کمکهای تخصصی و فنی زیادی به جبهه ها کرد و با شروع کار دانشگاهها در سال 1362 دروس معارف اسلامی را جزء مواد بررسی کلیه رشته های تحصیلی گنجاند و در حال حاضر در چهار محور فرهنگی، طرح و تحقیقات، برنامه ریزی و تشکیلات و امور دانشگاهی فعالیت می کند.
تواناییهای جهاد دانشگاهی در حال حاضر با توجه به این که دانشگاهها و محیطهای علمی و تخصصی کشور دارای استعدادهای شکوفا و ثمربخشی هستند در گروه های زیر خلاصه می شود:
گروه فنی و مهندسی، گروه کشاورزی و منابع طبیعی، گروه علوم پایه، گروه هنر، گروه پزشکی، گروه علوم انسانی.
که این شش گروه به 53 شاخه تقسیم می شود و در مجموع شاخه های تخصصی این گروهها نزدیک به 760 طرح تحقیقاتی انجام شده و به نتیجه رسیده است. در گروه فنی و مهندسی 286 طرح در گروه علوم پایه 132 طرح، در گروه پزشکی 56 طرح، در گروه علوم انسانی 65 طرح، در گروه کشاورزی و منابع طبیعی 47 طرح و در گروه هنر 172 طرح تحقیقاتی انجام شده است.
به عنوان مثال در گروه پزشکی در شاخه طب نظامی در زمینه مبارزه با گازهای شیمیایی و درمان مصدومین شیمیایی تحقیقات وسیعی صورت گرفته است که به چند نمونه آنها اشاره می کنیم
1 - تولید آمپول امیل نیتریت
2 - بررسی اختلالات ایمنی در مجروحین جنگی با گاز خردل
3 - تهیه آنتی بادی و مطالعه اثر آنتی بادی تولید شده بر علیه گازهای عصبی
4 - بررسی تغییرات هماتولوژیک در مجروحین شیمیایی با گاز خردل